Bakü'de gizli Rus-Alman zirvesi: Merz 'haberim yoktu' dedi, Aliyev detay verip doğruladı

Bakü zirvesi, Aliyev'in uçuş kayıtlarına dayandırdığı açıklamayla Berlin-Moskova hattında yeni soru işaretleri yarattı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, eski Alman ve Rus yetkililerin Bakü'de gizli temaslarda bulunduğunu uçuş kayıtlarının doğruladığını açıkladı. Berlin'in süreçten haberdar olmadığı yönündeki anlatım, görüşmelerin diplomatik yetki mi yoksa özel temas mı olduğu sorusunu öne çıkardı.

Merz'in “haberim yoktu” sözleri, tartışmayı yalnızca Bakü'deki buluşmaya değil, Alman devletinin bilgi akışına da taşıdı. Bu ifade, görüşmenin varlığı kadar, kimlerin hangi sıfatla masaya oturduğu meselesini de siyasi dosyaya dönüştürdü.

Aliyev kayıtları işaret etti

Aliyev'in açıklamasındaki en somut unsur, uçuş kayıtlarına yapılan atıf oldu. Ancak kaynak metinde bu kayıtların hangi uçuşlara ait olduğu, hangi tarihte incelendiği ve kayıtları hangi kurumun doğruladığına ilişkin ayrıntı bulunmuyor.

Bu eksiklik, iddianın ağırlığını azaltmıyor fakat bağımsız değerlendirme alanını daraltıyor. Gizli temasın tarafları eski yetkililer olarak tanımlandığı için, görüşmenin resmi diplomatik kanal sayılıp sayılamayacağı da açık değil.

Bakü'nün adı bu dosyada yalnızca coğrafi bir ayrıntı değil. Azerbaycan yönetiminin kendi başkentinde gerçekleştiğini söylediği temasları kayıtlarla anlatması, olayın Berlin ve Moskova arasındaki ikili gerilimi aşarak üçüncü bir başkentin bilgisiyle tartışılmasına yol açtı.

Berlin için siyasi sınav

Berlin açısından kritik nokta, Alman makamlarının bu görüşmelerden önce bilgilendirilip bilgilendirilmediği. Eğer temaslar gerçekten devlet bilgisi dışında yürütüldüyse, konu dış politika çizgisinden çok denetim ve siyasi sorumluluk başlığına kayar.

Merz'in “haberim yoktu” çıkışı bu yüzden dar bir kişisel yanıt olarak kalmıyor. Açıklama, eski yetkililerin dış temaslarının mevcut hükümet yapısıyla nasıl kesiştiği ve bu kesişimin kamuoyuna nasıl anlatılacağı konusunda baskı yaratıyor.

Rus nüfuzu iddialarının yeniden gündeme gelmesi de bu baskıyı büyütüyor. Rusya bağlantılı her kapalı temas, özellikle eski kamu görevlileri üzerinden yürüdüğünde, karar alma çevreleriyle gayriresmi ağlar arasındaki sınırı daha görünür hale getiriyor.

Üç olası süreç öne çıkıyor

Birinci senaryoda, uçuş kayıtları isim, zaman ve güzergah bakımından ayrıntılı biçimde doğrulanırsa Berlin'in iç inceleme baskısı artar. Bu durumda Aliyev'in açıklaması güç kazanır, ilgili eski yetkililer üzerindeki siyasi baskı derinleşir ve Avrupa'da kapalı Rus temaslarına yönelik hassasiyet yükselir.

İkinci senaryoda, görüşmelerin özel nitelikte olduğu ve resmi yetki taşımadığı netleşirse küresel makro etki sınırlı kalır. Merz açısından mesele krize dönüşmekten çok bilgi eksikliği yönetimine iner; diplomasi sektöründe ise eski yetkililerin temas kuralları yeniden tartışılır.

Üçüncü senaryoda, temasların Rus nüfuzu iddialarıyla bağlantılı olduğuna dair daha güçlü bulgular ortaya çıkarsa dosya güvenlik ve siyasi etik hattına taşınır. Böyle bir süreç, Almanya'daki iç siyasi tartışmayı sertleştirir, Azerbaycan'ın açıklamasını bölgesel diplomasi açısından daha önemli hale getirir ve Avrupa genelinde gayriresmi arabuluculuk kanallarına şüpheyi artırır.

İzlenecek somut başlıklar görüşmenin tarihi, katılımcıların kimliği, uçuş kayıtlarının kapsamı ve Berlin'in resmi kurumlarının sonradan bilgilendirilip bilgilendirilmediği olacak. Bu bilgiler açıklanmadan, Bakü zirvesi iddiası siyasi sonuç üretebilir; fakat hukuki ve diplomatik anlamı sınırlı kalır.