“Avrupa’nın çöpü Türkiye’de” paylaşımlarına İletişim Başkanlığı’ndan yalanlama

DMM, atık ithalatı tartışmasında bertaraf için girişin yasak olduğunu belirterek sanayiye yönelik izin koşullarını ve sevkiyat denetimlerini açıkladı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), Avrupa kaynaklı çöplerin Türkiye’ye gönderildiğini öne süren yayınlara yanıt verdi. Merkez, açıklamasında atığın Türkiye’de ortadan kaldırılması amacıyla getirilmesi ile üretimde girdi olarak değerlendirilmesi arasında ayrım yaptı.

Merkezin sosyal medya üzerinden yayımladığı açıklamaya göre, bertaraf edilecek atıkların yanı sıra tehlikeli maddelerin ve geri dönüşüme uygun olmayan çöplerin ithalatı yasak. DMM, izin kapsamındaki malzemelerin ise sanayinin ham madde ihtiyacı için getirildiğini belirtti.

İthalatta kullanım amacı ve tesis koşulu

DMM’nin tarif ettiği çerçevede ithalat izni, bütün atık türlerini kapsayan genel bir kabul anlamına gelmiyor. Merkez, malzemenin temiz olmasını, oluştuğu yerde ayrıştırılmasını ve işleme faaliyetinin lisans sahibi tesislerde yürütülmesini izin koşulları arasında saydı.

Bu açıklamada kullanım amacı kadar, ithal edilen malzemenin niteliği de belirleyici bir unsur olarak sunuluyor. DMM’nin yaklaşımına göre sanayiye girdi sağlanması, geri dönüşüme elverişsiz veya tehlikeli içeriklerin ülkeye alınabileceği anlamına gelmiyor; bunlar yasak kapsamındaki ayrı kategoriler olarak tanımlanıyor.

Merkezin yanıtı, böylece yalnızca atığın hangi ülkeden geldiğine değil, Türkiye’de hangi işlemden geçeceğine dayanıyor. Açıklamanın kurduğu ayrımda, lisanslı bir tesiste üretim girdisine dönüştürülmek üzere kabul edilen malzeme ile bertaraf edilmek için gönderilen yük aynı kapsamda değerlendirilmiyor.

Sevkiyatların girişten tesise kadar takibi

Denetim konusunda DMM, gerekli standartları karşılamayan yüklerin sınırdan geçirilmediğini ve gönderici ülkeye geri yollandığını bildirdi. Bu anlatımda iade işlemi, uygunsuz sevkiyatların Türkiye içindeki tesislere ulaşmasını önleyen uygulama olarak yer alıyor.

Ülkeye kabul edilen yükler için de ayrı bir takip süreci tarif edildi. Merkez, sevkiyatların gümrükten çıkışları ile işlenecekleri tesise varışları arasındaki hareketlerinin takip sistemleri üzerinden anlık izlendiğini açıkladı.

DMM ayrıca çevre kurallarını ihlal eden tesislere ve diğer yapılara yönelik denetimlerin sürdüğünü belirterek “sıfır tolerans” ifadesini kullandı. Açıklamada giriş kontrolleri, taşıma sırasında izleme ve tesis denetimleri, atık ithalatının farklı aşamalarına ilişkin uygulamalar olarak sıralandı.

Bu çerçevenin sanayi açısından sonucu, izin verilen bir malzemenin ithalatında da tesis lisansı ve sevkiyat uygunluğu koşullarının devam etmesi. DMM’nin açıkladığı kurallar uygulandığında, standart dışı bir yükün geri gönderilmesi söz konusu malzemenin Türkiye’deki üretim sürecine alınmaması anlamına geliyor.

COP31 öncesindeki yayınlara yönelik itiraz

DMM, konunun Türkiye’nin ev sahipliği yapacağını belirttiği COP31 İklim Zirvesi öncesinde gündeme getirilmesine de itiraz etti. Merkez, yayınların zamanlamasını “kötü niyetli bir algı çalışması” olarak nitelendirdi; bu değerlendirme, açıklamayı yapan kurumun yayınlara ilişkin tutumunu yansıtıyor.

Merkez, tartışmaya konu içeriklerin “gerçekleri çarpıtan ağır bir manipülasyon” içerdiğini savundu. Kamuoyuna yaptığı çağrıda ise yanıltıcı olduğunu belirttiği paylaşımlara itibar edilmemesini ve yetkili makamların duyurularının esas alınmasını istedi.

Açıklamanın uygulamaya dönük odağında, ithal edilen yükün izin verilen nitelikleri taşıması ve belirlenen tesise ulaşması bulunuyor. DMM’nin tarif ettiği süreç bakımından bu iki koşulun birlikte sağlanması gerekiyor; yalnızca sanayide kullanılacağının belirtilmesi, diğer kabul şartlarının yerini almıyor.

İlerleyen süreçte tartışmanın somut denetim boyutu, sınırda reddedilen yükler, sevkiyatların takibi ve tesislerdeki çevre kontrolleri üzerinden şekillenebilir. Kuralların uygulanmasına ilişkin değerlendirmelerde, DMM’nin açıkladığı yasaklar ile bu yasakların ihlal edildiği durumlarda yürütülen işlemlerin birbirinden ayrı ele alınması önem taşıyor.