Avrupa sıcak hava dalgası Omega blokajıyla kilitlendi

Sıcak hava dalgası Avrupa’da alarm seviyelerini yükseltti; İtalya ve İspanya’da bunaltıcı sıcaklar etkili olurken, Fransa ve Benelüks’te uyarılar genişledi.

Son günlerde kıta genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkmasıyla Fransa, İngiltere, Belçika, Hollanda, İspanya ve İtalya başta olmak üzere çok sayıda ülke yeni tedbir ve uyarıları devreye aldı. Meteoroloji kurumları, sıcaklığın hem erken gelmesi hem de geniş bir alana yayılması nedeniyle riskin artabileceğine dikkat çekiyor.

Ülkeler alarm seviyelerini yükseltti

İtalya’da Afrika kaynaklı sıcak hava taşınımının güçlenmesiyle 8 kent için en üst seviye olarak nitelendirilen “kırmızı” alarm ilan edildi. Bu uyarı, özellikle hassas gruplar için sağlık riskinin yükseldiği dönemlerde kullanılan bir seviye olarak öne çıkıyor.

İspanya’da yılın ilk sıcak hava dalgası etkisini hissettirirken, Granada’da yüksek sıcaklıkların günlük yaşamı zorlaştırdığı bildirildi. Ülkede sıcak hava koşullarının, özellikle günün en sıcak saatlerinde açık alanda çalışmayı ve hareketliliği sınırladığı kaydediliyor.

Fransa’da Meteo-France, 21-23 Haziran tarihleri arasında rekor seviyede sıcaklıkların görülebileceğini duyurdu. Ülke genelinde 60 vilayette alarm düzeyinin turuncuya çıkarıldığı, sıcak koşulların gelecek haftaya sarkabileceği bilgisi paylaşıldı.

Hollanda’da özellikle Amsterdam için yapılan değerlendirmelerde sıcaklıkların “tropikal” değerlere yaklaşabileceği ve bazı bölgelerde 30 derecenin aşılabileceği uyarısı öne çıktı. Belçika Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü (RMI) ise aşırı sıcakla birlikte şiddetli fırtına olasılığına karşı turuncu alarm verdi.

İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office), bazı bölgelerde yüksek sıcaklıkların perşembe gününe kadar sürebileceğini bildirdi. Gün içinde 30 derecenin aşılmasının yanı sıra, en sıcak noktalarda 38 derece civarına çıkılabileceği ifade edildi.

Omega blokajı: Sıcaklığın “yerinde kalması” etkisi

İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, Avrupa’yı etkileyen dalganın arkasında “omega blokajı” olarak adlandırılan atmosferik desenin bulunduğunu belirtti. Kadıoğlu’na göre Yunan harfi Omega’yı andıran geniş bir yüksek basınç sırtı, hava sistemlerinin batıdan doğuya ilerleyişini yavaşlatarak sıcaklığın aynı bölgede birikmesine yol açıyor.

Bu yapı altında havanın alçalması bulut oluşumunu zorlaştırıyor ve güneşlenme artıyor. Kadıoğlu, bu nedenle sıcakların “klasik yaz sıcaklığı”ndan farklı olarak günlerce boşalmadan sürme eğilimi gösterdiğini vurguladı.

Uzman değerlendirmesine göre risk, omega sırtının altında kalan Batı ve Orta Avrupa’da daha yüksek. Fransa, İspanya, Almanya, Benelüks ve İngiltere’nin yanı sıra sıcak akışın kuzeye uzandığı İskandinavya-Norveç hattı da bu çerçevede dikkat çeken bölgeler arasında sayılıyor.

Türkiye’de tablo farklı: Serinleme ve yerel sağanak riski

Kadıoğlu, Türkiye’nin aynı desenin doğu kanadında yer aldığını ve 21-26 Haziran döneminde daha serin ve yağışlı bir akıştan etkilenebileceğini aktardı. Kuzeyli akımların bazı yerlerde sıcaklığı mevsim normallerinin altına çekebileceği, iç ve kuzey kesimlerde öğleden sonra gök gürültülü sağanakların görülebileceği belirtildi.

Özellikle Karadeniz’de sel ve su baskını riskinin öne çıkabileceğine işaret eden Kadıoğlu, yerel olarak dolu ve ani rüzgârların da etkili olabileceğini söyledi. Öte yandan Ege-Akdeniz kıyıları ile Güneydoğu’da daha sıcak ve kuru bir desenin korunabileceği not edildi.

Uzmanlara göre haziranın sonuna doğru blokaj zayıfladıkça Avrupa’daki aşırı sıcakların kısmen hafiflemesi mümkün olabilir. Türkiye’de ise aynı dönemde yağışlı oluğun zayıflamasıyla sıcaklıkların yeniden yükselmesi beklenirken, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 5-10 günlük tahminlerinin yakından izlenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Kadıoğlu ayrıca, iklim değişikliğinin tek bir olayın “doğrudan nedeni” gibi ele alınamayacağını; ancak sıcak dalgalarının olasılığını, süresini ve şiddetini artıran bir zemin oluşturduğunu belirtti. Bu nedenle önümüzdeki haftalarda hem sıcak stresine hem de Türkiye’de yerel kuvvetli yağış riskine karşı resmi uyarıların takip edilmesi bir sonraki kritik adım olarak öne çıkıyor.