Etiyopya'da Seçimler Çatışma ve Hak İhlalleri Gölgesinde

Etiyopya Ulusal Seçimlere Hazırlanıyor

Etiyopya Ulusal Seçim Kurulu (NEBE), ülkedeki süregelen çatışmalara ve insan hakları ihlallerine dair raporlara rağmen 1 Haziran'da yedinci ulusal seçimlerin yapılacağını duyurdu. Bu karar, uluslararası insan hakları grupları ve gözlemciler tarafından, özgür, adil ve güvenilir bir seçim ortamının mevcut olup olmadığı konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Başbakan Abiy Ahmed hükümeti, çeşitli bölgelerdeki güvenlik sorunları ve artan tutuklamalar, ölümler ile sivil alan üzerindeki kısıtlamalar nedeniyle yoğun bir inceleme altında. Yetkililer, şiddetten etkilenen bölgelerde seçmenlerin güvenli erişimini nasıl sağlayacaklarına dair henüz detaylı bir açıklama yapmadı.

Geçmiş Çatışmaların Gölgesinde Seçimler

Seçimler, federal hükümet ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) arasında 2020-2022 yılları arasında yaşanan ve yüz binlerce kişinin ölümüne yol açtığı belirtilen savaşın ardından gerçekleşiyor. Human Rights Watch, Uluslararası Af Örgütü ve Etiyopya İnsan Hakları Uzmanları Uluslararası Komisyonu gibi kuruluşlar, bu çatışma sırasında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar dahil olmak üzere ciddi ihlallerin belgelendiğini ifade etti.

Kasım 2022'de imzalanan Pretoria Barış Anlaşması büyük çaplı düşmanlıkları sona erdirmiş olsa da, TPLF'nin federal hükümet tarafından atanan geçici Tigray yönetimini yakın zamanda görevden almasıyla yeni şiddet olayları endişeleri arttı. Amhara bölgesinde de 2023'ten bu yana federal güçler ile Fano milisleri arasında çatışmalar devam ediyor. Ocak 2024'te Merawi'de yaşanan katliam ve Amhara'nın bazı bölgelerindeki insansız hava aracı saldırılarından kaynaklanan sivil kayıplar gibi ihlallerin sürdüğü bildiriliyor. Oromia'da ise federal güçler ile Oromo Kurtuluş Ordusu (OLA) arasındaki çatışmalar, ülkenin bazı bölgelerinde yerinden edilme ve güvensizliği artırıyor.

Seçim Sürecini Zorlaştıran Koşullar

Devam eden çatışmalar, ihlal iddiaları ve bazı bölgelere sınırlı erişim, seçim lojistiği ve siyasi rekabet hakkında soruları gündeme getiriyor. İnsan hakları örgütleri, mevcut ortamın güvenilir bir seçim için uygun koşullar sunmadığını, özellikle güvenlik operasyonlarının hareket özgürlüğünü ve halka açık toplantıları kısıtladığı yerlerde bu durumun daha belirgin olduğunu savunuyor. Ayrıca, geçmiş ihlaller için hesap verebilirlik önlemlerinin iddia edilen ihlallerin ölçeğiyle orantılı olmadığına dair endişeler de dile getiriliyor.

Mevcut gerilimler, Abiy Ahmed'in 2018'de iktidara gelmesinin ardından başlayan reform gündemindeki daha geniş bir bozulmaya işaret ediyor. İktidardaki Refah Partisi'nin önceki yasal ve siyasi değişiklikleri geri çektiği ve artan baskı yoluyla kontrolü pekiştirdiği belirtiliyor. Amhara'daki olağanüstü halin sivil ve siyasi faaliyetler üzerinde caydırıcı bir etki yaratarak demokratik özgürlükleri daha da kısıtladığı ifade ediliyor.

Medya ve Muhalefet Üzerindeki Kısıtlamalar

Siyasi baskı raporları, muhalif üyelerin hedef alınması ve yargısız infaz iddialarını içeriyor. Koree Nageenyaa gibi gizli güvenlik yapılarının ciddi ihlallere karıştığına dair suçlamalar da mevcut. Gazetecileri Koruma Komitesi'ne göre, 2020'den bu yana en az 54 gazeteci gözetim, sindirme ve taciz nedeniyle sürgüne gitmek zorunda kaldı. Bazı insan hakları savunucularının da ülkeyi terk ettiği belirtiliyor.

Seçim öncesi ortamda ortaya çıkan sindirme veya ihlal iddialarına NEBE ve güvenlik makamlarının vereceği yanıtlar ile çatışmalardan etkilenen bölgelerdeki katılım ve erişim, kamuoyunun dikkatini çekecek ana konular arasında yer alıyor.