ABD Seyahatlerinde Yeni Dönem: ESTA Başvurularında Sosyal Medya ve Aile Verisi Zorunluluğu Başladı

ABD yönetimi, vize muafiyet programı kapsamındaki elektronik seyahat izni (ESTA) başvurularında güvenlik protokollerini tarihte görülmemiş biçimde sıkılaştırarak 9 Şubat itibarıyla yeni veri toplama sistemini devreye alıyor. Aralarında Avrupa devletlerinin de yer aldığı 40'tan fazla ülkeyi ilgilendiren düzenleme, turistik veya ticari amaçlı kısa süreliğine seyahat edecek tüm yolcuları dijital ayak izlerini ve genişletilmiş aile verilerini paylaşmak zorunda bırakıyor.

ABD İç Güvenlik Bakanlığı tarafından aralık ayında yayımlanan kararın 60 günlük itiraz süresinin dolmasıyla birlikte sistemdeki yeni yasal çerçeve işlerlik kazandı. Yeni kurallar doğrultusunda, başvuru sahiplerinin son beş yıla ait çevrim içi faaliyetlerini Amerikan makamlarına ibraz etmeleri zorunlu hale geldi. Kurulan dijital denetim mekanizmasının odak noktasında ise X, Facebook ve Instagram gibi küresel ölçekli sosyal medya platformlarındaki aktif veya pasif kullanıcı hesapları bulunuyor.

Vizesiz seyahat onayları için talep edilen bilgilerin geçmişe

Vizesiz seyahat onayları için talep edilen bilgilerin geçmişe dönük süresi on yıla kadar uzatılıyor. Yolcular, son beş yılda günlük yasal veya ticari hayatta kullandıkları tüm iletişim numaralarının yanı sıra son on yıla ait kişisel e-posta adreslerini veri tabanına girmekle yükümlü tutuluyor. Turistlerin 90 güne kadar süren vizesiz ziyaretleri için aranan bu bildirimler, seyahat süresince geçerliliğini koruyan bir elektronik pasaporta entegre ediliyor.

Genişletilmiş Veri Ağı ve Artan Seyahat Maliyetleri

Kabul edilen yeni prosedür yalnızca başvuru sahibinin kişisel iletişim ağını taramakla sınırlandırılmıyor. Onay ekranlarına eklenen güncel veri katmanlarında, yolcuyu doğrudan ilgilendirmemesine rağmen güvenlik analizine dahil edilen aile bireylerine ait kayıtlar da isteniyor. Bu çerçevede aile üyelerinin tam doğum tarihleri, güncel fiziki ikamet adresleri ve telefon numaralarının sisteme eksiksiz şekilde kaydedilmesi şartı aranıyor.

Genişletilen veri doğrulama altyapısına eş zamanlı olarak, vize muafiyet programı kapsamındaki zorunlu belge harçlarında da önemli bir artışa gidildi. Sonbahar döneminden bu yana 21 dolardan 40 dolar seviyesine çıkarılan başvuru bedeli, özellikle Avrupa'daki tüketici birliklerinin değerlendirmelerine göre çok üyeli ailelerin birleşik seyahat bütçeleri üzerindeki mali yükü ciddi oranda katlıyor.

Sistem üzerinden onay alan bir belge, standart süreçlerde iki yıl boyunca geçerliliğini koruyor ve kişiye ülkeye çoklu giriş olanağı tanıyor.

Güvenlik Gerekçesi ve Profilleme Endişeleri

Donald Trump yönetimi

Donald Trump yönetimi, bu radikal veri toplama kararını yabancı tehdit unsurlarını ulusal sınırların dışında tutma ve terörle mücadele stratejisinin ayrılmaz bir parçası olma gerekçesiyle savunuyor. Buna karşın Avrupa'daki federal veri koruma yetkilileri, toplanan devasa verilerin boyutları konusunda vatandaşları uyararak, bu kapsamlı bilgilerin başka bir ülkenin denetim mekanizmasına verilip verilmeyeceği kararının bireysel sorumlulukla değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Toplanan kişisel bilgilerin nasıl analiz edileceği ve yapay zeka destekli altyapılardaki olası hataların onay sürelerini nasıl etkileyeceği en büyük teknik tartışma konuları arasında bulunuyor. Muhalif siyasi temsilciler ve sivil toplum platformları, genişletilmiş veri talebinin doğrudan bir politik profilleme aracı haline gelebileceğini; daha önce dış politika meselelerinde belirli görüşler belirten şahısların yalnızca bu dijital geçmişleri sebebiyle sınır kapılarından geri çevrilebileceğini vurguluyor.

Türkiye'den Yapılan Vize Başvurularındaki Yeni Kurallar Uygulamaya alınan katı izleme mekanizması, Türkiye üzerinden gerçekleştirilen eğitim ve uzun süreli ticari vize başvuruları için aylar öncesinden beri çok daha keskin hatlarla yürütülüyor. Değişim programı katılımcılarını ve öğrencileri kapsayan F, M ve J tipi göçmen olmayan vizelerin yanı sıra; uzmanlık gerektiren ticari pozisyonlara yönelik H-1B ile H-4 kategorilerinde başvuru yapan kişilerin, sosyal medya hesaplarının gizlilik ayarlarını "herkese açık" duruma getirmeleri mecburi kılınıyor.

Yüksek hacimli güvenlik doğrulama protokollerinin uluslararası sınır kapılarındaki reel işlem sürelerini ne kadar değiştireceği henüz netlik kazanmadı. Seyahat otoriteleri, elektronik başvuru ekranlarındaki olası teknik aksaklıkların mağduriyet yaratmasını önlemek adına tüm kayıt süreçlerinin uçuşlardan en az 72 saat önce tamamlanması gerektiği yönündeki uyarısını yineliyor.