ABD-İran müzakereleri Pakistan’da belirsizliğe girdi

ABD ile İran arasında Pakistan’da yapılacağı söylenen ikinci tur temaslar, tarafların çelişen açıklamaları nedeniyle belirsizliğe girdi. İran devlet televizyonu 21 Nisan’da, İslamabad’a gitmek üzere “ana ya da yardımcı, birincil ya da ikincil” hiçbir İran heyetinin yola çıkmadığını duyurdu. Bu açıklama, Washington kaynaklı “görüşmeler başlıyor” iddialarının hemen ardından geldi.

ABD tarafında Axios, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in salı günü Pakistan’a gitmesinin planlandığını yazdı. Haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın da Vance’e eşlik edeceği belirtildi. Pakistan tarafında ise sürece yakın ve adı açıklanmayan bir kaynak, Reuters’a müzakerelerin çarşamba günü başlaması yönünde ilerleme sağlandığını ve planın bu yönde aktığını söyledi.

Tahran’dan gelen siyasi mesajlar, görüşme zemininin koşullara bağlandığını gösteriyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını eleştirdi ve “tehdit gölgesinde müzakereyi kabul etmiyoruz” dedi. Kalibaf ayrıca Washington’un müzakereleri “teslimiyet” dayatması ya da yeni bir çatışmayı meşrulaştırma aracı olarak kullandığını savundu ve İran’ın “sahada yeni kartlar açmaya hazırlandığını” ifade etti.

ABD içinden gelen değerlendirmeler de sürecin kırılganlığını işaret ediyor. CNN’e konuşan bazı ABD’li yetkililer, Trump’ın kamuoyuna dönük açıklamalarının görüşme sürecine zarar verdiğini ileri sürdü. Habere göre taraflar cuma günü anlaşmaya yaklaşmışken Trump, sosyal medya paylaşımları ve telefon röportajlarında İran’ın tüm talepleri kabul ettiğini ve zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmeyi de kabul ettiğini iddia etti; İranlı yetkililer bu iddiaları kısa sürede yalanladı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise Trump’ın açıklamalarını savundu ve ABD’nin İran’la “iyi bir anlaşmaya” daha önce hiç olmadığı kadar yakın olduğunu söyledi. Aynı dönemde İran Silahlı Kuvvetleri, olası yeni bir saldırıya “anında ve kararlı” karşılık vermeye hazır olduklarını açıkladı.

Yarı resmi Tasnim’e konuşan üst düzey komutan Ali Abdollahi, savunma kapasitesinin yüksek seviyede olduğunu belirtirken, küresel enerji sevkiyatı açısından kritik Hürmüz Boğazı üzerindeki “yönetim kapasitesine” dikkat çekti.

Bu tablo, ikinci tur görüşmelerin takvimi ve formatı netleşmeden önce tarafların kamuoyu mesajlarıyla pazarlık alanını daralttığını gösteriyor. İran’ın “tehdit altında müzakere yok” çizgisi ile ABD’nin “anlaşmaya yakınız” söylemi arasındaki fark, hem arabuluculuk rolü üstlenebilecek aktörlerin manevra alanını hem de bölgesel güvenlik risk algısını etkileyen bir unsur olarak öne çıkıyor.

Pakistan’da görüşme yapılacağı iddiası, tarafların doğrudan temas yerine üçüncü ülke zeminini tercih ettiği bir diplomasi kanalına işaret etse de, heyet hareketliliğine dair çelişkili bilgiler sürecin operasyonel düzeyde bile kesinleşmediğini ortaya koyuyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: İran’da “tehdit altında müzakere yok” çizgisi, dış politika kararlarında güvenlik kurumlarının ağırlığını artırabilir ve müzakere yetkisini daraltabilir. ABD’de ise liderlik düzeyindeki kamuoyu mesajları, müzakere pozisyonunun kurumlar arası koordinasyonunu ve siyasi kredibiliteyi etkileyebilir.

Sektör Etkisi: Hürmüz Boğazı vurgusu, enerji taşımacılığı ve sigorta maliyetleri üzerinden petrol ve LNG lojistiğinde risk fiyatlamasını etkileyebilir. Deniz ablukası tartışmaları, denizcilik, tanker operatörleri ve emtia ticareti yapan şirketlerde uyum ve yaptırım riskini öne çıkarabilir.

Piyasa Etkisi: Diplomatik belirsizlik ve askeri karşılık mesajları, petrol fiyatları ve navlun/sigorta primleri üzerinden enflasyon beklentilerine ve faiz patikasına dair fiyatlamaları etkileyebilir. Risk algısındaki değişim, gelişen piyasa varlıkları ve savunma/enerji hisselerinde sektör rotasyonunu tetikleyebilir.