ABD Dışişleri Bakanı Rubio'dan Türkiye, Yunanistan ve F-35 açıklaması

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye'ye F-35 teslimatının S-400 sorunu çözülmeden hukuken halen mümkün olmadığını söyledi.

Rubio'nun açıklamasına göre, Başkan Donald Trump teslimatı destekliyor; ancak bu tercih mevcut yasal koşulları ortadan kaldırmıyor. Bakan, Türkiye'nin ödeme yaptığı uçaklara kavuşması için önce Rusya'dan aldığı hava savunma sistemiyle bağlantılı meselenin çözüme kavuşturulması gerektiğini belirtti.

Rubio, aynı röportajda Yunanistan'ın F-35 uçaklarına yönelik füze talebinin de Washington'da incelendiğini aktardı. Böylece Türkiye'nin uçakları teslim alma beklentisiyle Yunanistan'ın silah tedariki talebi, farklı karar süreçleri kapsamında gündeme geldi.

Türkiye'nin teslimatında yasal koşullar belirleyici

Rubio, Kongre'nin kabul ettiği düzenlemelere ve askeri bütçe ile savunma politikalarını düzenleyen NDAA yasasındaki hükme işaret etti. Bu çerçevedeki şartlar karşılanmadan Türkiye'ye satış yapılamayacağını, Ankara'nın da söz konusu sınırlamalar hakkında bilgilendirildiğini söyledi.

Bakanın anlatımında, Türkiye'nin önceden yaptığı ödeme ile uçakların devrine izin verilmesi birbirinden ayrı başlıklar olarak yer aldı. Rubio, Trump'ın teslimat yönündeki yaklaşımını aktarırken Türk tarafının bazı uçakların bedelini önceden karşılamış olmasına da dikkat çekti.

S-400 konusunda henüz uzlaşmaya varılmadığını belirten Rubio, çözüm için farklı seçeneklerin bulunduğunu ifade etti. Ancak bunların içeriğini açıklamadı; Ankara'nın bir yol bulmaya çalıştığı yönündeki değerlendirmesini de kendi kanaati olarak sundu.

Teslimatın hemen gerçekleşebilecek bir işlem olmadığını vurgulayan Bakan, uçakların devri için yıllar gerektiğini söyledi. Belirli bir takvim vermeyen bu açıklama, siyasi destek ile fiili teslimatın aynı aşama olmadığını ortaya koyuyor.

Yunanistan'ın füze talebi kurumların önünde

Atina'nın kendi F-35 uçakları için İsrail'in tedarik ettiklerine benzer gelişmiş füzeler edinme isteğine henüz resmi karşılık verilmediğini bildiren Rubio, incelemenin sürdüğünü söyledi. Sürece birden fazla Amerikan kurumunun katıldığını belirterek son kararın Trump tarafından alınacağını kaydetti.

Rubio, değerlendirmede Yunanistan'la savunma işbirliğini ve iki ülkenin askeri açıdan birlikte çalışabilmesini öne çıkardı. Talebin dikkatle ele alınacağını söylese de herhangi bir füze modeli, tedarik miktarı veya onay tarihi açıklamadı.

Bakan ayrıca Yunanistan'ın İsrail'le yakınlığını olumlu değerlendirdi; Atina'nın diğer bölge ülkeleriyle bağlarını da korumaya çalıştığını söyledi. Washington açısından da İsrail'le ilişkilerin Suriye ve Lübnan'daki gelişmeler dikkate alınarak yürütülmesi gerektiğini belirtti.

Kıbrıs kablosu için diplomatik temas

Savunma tedarikinin yanı sıra Rubio, Kıbrıs'a elektrik aktarımını amaçlayan kablo girişiminin önündeki sorunlara değindi. Washington'ın projenin önemini ilgili taraflara diplomasi yoluyla aktaracağını belirtti; hassas görüşmelerin kamuoyu önünde yürütülmesi yerine kapalı temasları tercih ettiğini söyledi.

Rubio, enerji kaynakları ve tedarik güzergahlarının çeşitlendirilmesini ABD ile Yunanistan'ın ortak çıkarı olarak tanımladı. Bu ihtiyacı anlatırken Rusya-Ukrayna savaşını, İran ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeleri, ayrıca Husilerin Kızıldeniz'deki faaliyetlerini örnek gösterdi.

Türkiye ile Yunanistan arasında çatışma olasılığını değerlendiren Bakan, bunu “düşünülemez” diye nitelendirdi. İki ülkenin NATO müttefiki olduğunu hatırlatarak çatışmanın taraflara veya ABD'ye yarar sağlamayacağını savundu; ancak böyle bir durumda uygulanacak somut bir Amerikan müdahale planı açıklamadı.

Ankara'yla temasların devam ettiğini söyleyen Rubio, Türkiye'nin Rusya-Ukrayna görüşmelerine ev sahipliğini de hatırlattı. İkili ilişkilere yapılan yatırımın hassas meselelerin görüşülmesini kolaylaştırabileceğini belirtirken belirli bir arabuluculuk takvimi sunmadı.

Rubio'nun çizdiği çerçevede, Türkiye'nin F-35 dosyasındaki ilerleme S-400 meselesinin çözümüne, Yunanistan'ın füze talebi ise kurumların incelemesi ve başkanın kararına bağlı. Kablo girişiminde diplomatik temasların bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor; Bakan bu başlıkta da açıklanmış bir çözüm paketi ortaya koymadı.