ABD 66 uçağın ilk ikisini 7 yıl sonra yolladı

F-16V teslimatında ilk iki uçak Tayvan’a ulaştı; 66 jetlik sipariş, Çin baskısı altında hava gücünü yenileyecek.

İlk iki jet Cuma geldi

Tayvan’ın 2019 yılında sipariş ettiği yeni F-16V Block 70 filosunun ilk iki uçağı, aylar süren gecikmenin ardından Cuma günü adaya indi. Teslimat, hava kuvvetlerinin Çin ordusuna ait faaliyetleri izlemek için neredeyse her gün havalandığı bir döneme denk geldi.

Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, teslimattan kısa süre önce Taipei’de parlamentoda gazetecilere yaptığı açıklamada başka uçakların da yakında geleceğini söyledi. Koo, "Elbette yıl sonuna kadar teslim edilen sadece bu iki uçakla kalmayacağız" dedi.

Bu gelişme, Taipei açısından yalnızca yeni uçak alımı değil, görev yükü yüksek bir filonun yenilenmesi anlamına geliyor. Yeni uçakların eğitim, bakım ve operasyon planlamasına etkisi, sonraki partilerin hangi hızla teslim edileceğine bağlı olacak.

8 milyar dolarlık sipariş

ABD, 2019 yılında Lockheed Martin üretimi 66 F-16V savaş uçağının Tayvan’a satışını 8 milyar dolar karşılığında onayladı. Anlaşma, adanın F-16 envanterini 200 uçağın üzerine çıkaracak şekilde tasarlanmıştı.

Program takvimi, yazılım sorunları dahil teknik aksaklıkların ardından geride kaldı. Tayvan’ın mevcut F-16 uçaklarını modernize etme çalışması ise 2023 yılında tamamlandı; yeni teslimatlar bu yükseltmenin üzerine ayrı bir kapasite katmanı ekliyor.

F-16V konfigürasyonu, gelişmiş aviyonik, silah ve radar sistemleriyle Tayvan’ın Çin hava kuvvetleri ve J-20 hayalet uçaklarına karşı kabiliyetini artırmayı hedefliyor. Washington buna karşın F-22 ve F-35 gibi en ileri savaş uçaklarını Tayvan’a sağlamadı.

Washington ve Pekin hattı

İlk teslimat, ABD Başkanı Donald Trump’ın Washington’da Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmesinden yaklaşık bir hafta sonra geldi. Trump, Mayıs ayında Pekin’de Şi ile görüşmesinin ardından Tayvan için hazırlanan 14 milyar dolarlık yeni paketi askıda tuttuğunu söylemiş, Aralık 2025’te ise 11 milyar dolarlık başka bir paketi onaylamıştı.

ABD yasaları Washington’a Tayvan’ın kendini savunabilmesi için gerekli imkanı sağlama yükümlülüğü getiriyor, ancak iki taraf arasında resmi diplomatik ilişki bulunmuyor. Pekin yönetimi ise Washington’a Tayvan’ı silahlandırmayı durdurma çağrılarını sık sık yineledi.

ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, yeni F-16’lara ilişkin soruya yanıtında Washington’ın bölgedeki ortaklarıyla çalışmayı sürdüreceğini belirtti. Sözcü, ABD’nin "Tayvan da dahil olmak üzere, ortak refahımızı, güvenliğimizi ve değerlerimizi ilerletmek için Hint-Pasifik genelindeki dostlarımız ve müttefiklerimizle birlikte durmaya devam ediyoruz" tutumunda olduğunu söyledi.

2028 takvimi öne çıkıyor

Aktarılan değerlendirmelere göre ABD’li yetkililer, Çin’in 2028’den önce Tayvan’ı işgal etme ihtimalini giderek daha düşük görüyor. Bu değerlendirme tek başına savunma planlamasını değiştirmiyor; Tayvan’ın bir sonraki başkanlık seçiminin 2028’in başlarında yapılacak olması takvimi siyasi açıdan da hassas kılıyor.

Teslimatlar hızlanırsa, Tayvan hava kuvvetleri eski F-16 modernizasyonundan yeni üretim uçaklara geçişi daha düzenli yönetebilir. Bu senaryoda küresel ölçekte savunma harcamaları ve ABD-Çin risk fiyatlaması öne çıkar; Lockheed Martin için program riski azalır, bölgedeki radar, mühimmat ve bakım tedarikçileri için sipariş görünürlüğü artar.

Gecikmeler sürerse, Tayvan’ın neredeyse her gün havalanan filosu daha uzun süre mevcut uçaklara dayanmak zorunda kalır. Bu durumda küresel makro etki doğrudan büyümeden çok savunma bütçeleri ve risk primleri üzerinden izlenir; Lockheed Martin üzerindeki teslimat baskısı devam eder, savaş uçağı modernizasyon pazarı için takvim belirsizliği korunur.