AB liderler zirvesi tamamlandı: Masaya damga vuran 5 kritik başlık

AB zirvesi, Ukrayna için ek kaynak arayışını bütçe anlaşmazlığıyla karşı karşıya bırakırken enerji ve göçte ortak tutum sağlayamadı.

Brüksel’de buluşan Avrupa Birliği (AB) liderleri, Kiev’in finansman ihtiyacı için Avrupa Komisyonu’ndan yeni öneri istedi. Uzun dönemli harcamalar üzerindeki görüş ayrılıkları sürerken, Çin rekabetine karşı sanayi politikası ve karbon piyasasının geleceği de müzakerelerin merkezine yerleşti.

Ukrayna talebi bütçe pazarlığını genişletiyor

Ukrayna Lideri Volodimir Zelenskiy, Rusya’nın yoğunlaşan saldırılarına karşı gelecek yıl kullanılmak üzere 70 milyar euro ek askeri ve mali yardım istedi. Bu talep, önceki yıl verilen 90 milyar euroluk kredinin 2026 ve 2027 ihtiyaçlarına yeteceği yönündeki AB planlamasının ötesine geçiyor.

Liderlerin Avrupa Komisyonu’na verdiği görev, yeni ihtiyacın hangi kaynaklardan karşılanabileceğini belirlemek. Zelenskiy’nin tekrar önerdiği dondurulmuş Rus varlıklarından yararlanma seçeneği üzerinde siyasi mutabakat bulunmazken, ortak borçlanma ve ülkelerin ayrı ayrı sağlayacağı katkılar da tartışılıyor.

Bu seçeneklerin mali yükü dağıtma biçimleri farklı. Destek ulusal katkılara dayanırsa yükün daha varlıklı birkaç ülkede yoğunlaşması riski doğarken, Rus varlıklarının kullanılması yoluna gidilmesi halinde mevcut siyasi ayrılıkların aşılması gerekecek.

Birliğin gelecek bütçesinde ise harcamaları sınırlamak isteyen net katkıcı ülkelerle, Güney ve Doğu Avrupa’daki Uyum Dostları grubu arasındaki mesafe kapanmadı. İrlanda dönem başkanlığının toplam harcamayı 141 milyar euro azaltmayı amaçlayan taslağı müzakere gündeminden çıkarıldı; görüşmelerin yönetimini Avrupa Konseyi Başkanı António Costa üstlenecek.

Costa’dan beklenen uzlaşma arayışı, ulusal ödemeleri sınırlama hedefiyle AB düzeyindeki vergi kaynaklarını ve bütçenin esneklik kapasitesini birlikte ele alıyor. Takvimde 26 Kasım için özel bir toplantı yer alsa da yeni önerinin içeriği ve tarafların hangi kalemlerde taviz vereceği henüz netleşmiş değil.

Sanayi koruması ve karbon maliyeti

Liderler, Çin’le ticaret görüşmelerini sürdürürken kimya ve makine üreticileri için ek koruma araçları hazırlanmasını istedi. Hibrit otomobil ithalatına yönelik anlaşmanın ardından gündeme gelen seçenekler arasında ithalat kotaları ve gümrük vergileri bulunuyor.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, sübvansiyonlar, üretim kapasitesi ve döviz kuru uygulamalarına karşı kullanılabilecek araçların genişletilmesini savundu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de kurumun yeni bir mekanizma üzerinde çalışacağını bildirdi; düzenlemenin yıl bitmeden tamamlanıp tamamlanmayacağı belirsiz.

Hazırlıklar yalnızca ithalatı sınırlamaya odaklanmıyor. Stratejik girdilerde tedarikçi çeşitliliğini teşvik edecek bir araç ve Çin’in olası karşı önlemlerinden etkilenecek üyelere destek sağlayacak bir dayanışma düzenlemesi de gündemde.

Enerjide ise İtalya ve Vişegrad Grubu, fiyat dalgalanmalarına karşı müdahale isterken Emisyon Ticaret Sistemi’nin yeniden değerlendirilmesini savundu. Finlandiya, Danimarka ve İsveç bu girişime karşı çıktı; sistem, işletmelerin karbon salımları için ödeme yapmasına dayanıyor.

Çekya Başbakanı Andrej Babiš, karbon maliyetlerinin enerji faturalarını artırdığını ve rekabet gücüne zarar verdiğini ileri sürdü. Liderler enerji sorunlarına eşgüdümlü yanıt çağrısında bulunsa da karbon piyasasının kurallarını değiştirecek ortak bir çizgi oluşturamadı.

Göç uzlaşması sınırlı kalıyor

Göç görüşmelerinde İtalya ile İspanya, Ceuta krizinden sonra uyguladıkları sınır kontrollerine ilişkin anlaşmazlığı azaltacak bir adım attı. İki ülkenin içişleri bakanlarından, 22 Ekim’e kadar kontrollerin yerine uygulanacak tedbirler üzerinde anlaşmaları bekleniyor.

Buna karşılık İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in 600 bin göçmenin statüsünü düzenleme planı, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen’in itirazıyla karşılaştı. İtalya, Danimarka ve Polonya’nın düzensiz göçü teşvik edebilecek uygulamalardan kaçınılması yönündeki önerisi sonuç bildirgesine girmedi.

Nihai metin, göçün araçsallaştırılmasına karşı Komisyon ile üye ülkeler arasında koordinasyon çağrısıyla sınırlı kaldı. Sonraki aşamada somut ilerlemenin ölçüsü, Ukrayna finansmanı için hazırlanacak öneri, Costa’nın bütçe çalışması ve sınır kontrollerine alternatif tedbirlerde sağlanacak anlaşma olacak.