Yapay zekâ eylem planı: 2026-2030 hedefleri açıklandı

Türkiye’de 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Metin, kamu kurumları için bağlayıcı bir uygulama çerçevesi kuruyor ve yapay zekâ yatırımlarını bütçe, insan kaynağı, veri altyapısı ve hesaplama kapasitesi üzerinden standartlaştırmayı amaçlıyor.

Planın merkezinde üç somut ölçek hedefi var: 10 milyar dolarlık yatırım büyüklüğü, 1 GW veri merkezi kapasitesi ve 5 milyon kişiye yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi. Kamu tarafında ayrıca, yatırım bütçesinin en az yüzde 2’sinin yapay zekâ projelerine ayrılması öngörülüyor; bu madde, kurumların planlama ve ihale takvimlerini doğrudan etkileyebilecek bir asgari eşik tanımlıyor.

Yapay Zek

Strateji, 16 eylem üzerinden yürütülecek ve uygulama alanlarını daha yönetilebilir alt başlıklara bölmeyi hedefliyor. Bu yapı, kurumsal sorumlulukların dağıtımı ve performans takibi açısından ölçülebilir bir çerçeve oluşturmaya dönük bir sinyal veriyor.

İnsan kaynağı, veri ve hesaplama altyapısında takvimli hedefler İnsan kaynağı tarafında plan, 2027 sonuna kadar 10 bin ileri düzey uzman ve 100 bin uygulama profesyoneli yetiştirilmesini hedefliyor. Bu hedef, üniversiteler, mesleki eğitim programları ve kamu içi eğitim mekanizmalarında kapasite artışı gerektirebilir; kamu alımları ve ücret politikaları da rekabetçi yetenek piyasası nedeniyle gündeme gelebilir. Veri erişimi boyutunda, 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden erişime açılması planlanıyor. Bu adım, veri yönetişimi, kişisel verilerin korunması, siber güvenlik ve veri sınıflandırması gibi alanlarda kurumlar arası standart ihtiyacını artırabilir; aynı zamanda model geliştirme süreçlerinde veri kalitesi ve güncellik risklerini daha görünür kılabilir.

Hesaplama kapasitesi tarafında girişimler ve KOBİ’ler için “Herkes

İçin GPU” programı ile kaynak sağlanacağı belirtiliyor. Program, donanım erişimindeki darboğazı azaltmayı hedeflerken, tahsis kriterleri, maliyet paylaşımı ve güvenli kullanım politikaları gibi yönetişim başlıklarını öne çıkarabilir. Finansman mimarisi ve bölgesel kümelenme yaklaşımı Plan, iki ayrı araçla toplam 25 milyar TL kaynak oluşturmayı amaçlıyor: Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu ve Yapay Zekâ Büyüme Fonu. Bu yapı, Ar-Ge ile ticarileştirme aşamalarını farklı finansman kanallarıyla ayırarak proje portföy yönetimini kolaylaştırmayı hedefleyebilir; ancak kaynak tahsisi için ölçütlerin netleşmesi, kamu mali disiplininin izlenmesi ve şeffaf raporlama ihtiyacını da artırır.

Sanayi politikası boyutunda, beş yapay zekâ büyüme bölgesi kurulması ve sektörel yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi planın ana bileşenleri arasında yer alıyor. Kümelenme yaklaşımı, veri merkezi yatırımları, enerji arz güvenliği ve nitelikli işgücü çekimi gibi unsurları aynı coğrafyada birleştirmeyi amaçlayabilir; bu da yerel altyapı planlaması ve regülasyon koordinasyonunu daha kritik hale getirir.

Genel çerçevede plan, kamu kurumlarını tekil pilot projelerden daha sistematik bir programa geçirmeyi hedefliyor. Uygulama başarısı, bütçe ayrımı kuralının fiilen nasıl denetleneceğine, veri setlerinin erişime açılmasında güvenlik ve mahremiyet standartlarının nasıl kurulacağına ve hesaplama kapasitesinin hangi önceliklerle dağıtılacağına bağlı olacak.