15 Temmuz Şehitler ve FSM de dahil: Köprü ve otoyollar için özelleştirme kararı

Otoyol özelleştirmesi, 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile üç yeni hattı kapsama alarak 2031'e kadar sürecek yeni bir takvim açtı.

4 Eylül 2026 tarihli ve 11750 sayılı karara göre Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu'nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü mevcut özelleştirme kapsamına eklendi. Düzenleme, bu yolların yalnızca ana güzergâhlarını değil, bağlantı yollarını ve üzerlerindeki işletme varlıklarını da kapsıyor.

Üç hat pakete eklendi

Kararın 2'nci maddesi, yeni kapsamın daha önce alınan özelleştirme kararlarıyla birlikte ele alınacağını belirtiyor. Böylece 24 Şubat 2003 tarihli ve 2003/4 sayılı karar ile 15 Ekim 2010 tarihli ve 2010/88 sayılı kararın kapsadığı otoyol ve köprüler yeni düzenlemeyle aynı çerçevede değerlendirilecek.

2010 tarihli karar, Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep ve Toprakkale-İskenderun otoyolları ile Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerini özelleştirme programına almıştı. Aynı dosyada Gaziantep-Şanlıurfa, İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyolları ile Ankara, İzmir ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü çevre otoyolları da yer alıyordu.

Yeni karar, kapsamı coğrafi olarak Güneydoğu, İç Anadolu ve Marmara'da üç ilave hatla genişletiyor. Bu ekleme, daha önce programa giren otoyol ve köprülerin parçalı değil, daha geniş bir varlık havuzu içinde ele alınmasının önünü açıyor.

30 yıllık sözleşme sınırı

Karara göre özelleştirme mülkiyet devri yöntemiyle yapılamayacak. Kullanılabilecek modeller arasında işletme hakkının verilmesi, kiralama, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi, gelir ortaklığı ve işin gereğine uygun diğer hukuki tasarruf yöntemleri bulunuyor.

Bu yöntemlerden biri seçilebileceği gibi birden fazlası birlikte de uygulanabilecek. Özelleştirme sözleşmesinin süresi 30 yıl olarak belirlendi; işlemlerin tamamlanması için son tarih 31 Aralık 2031 olarak karara yazıldı.

Kararın 2/c bendinde, otoyol ve köprülerin çevre ve bağlantı yolları, bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri, yük aktarma merkezleri ve diğer varlıklarla birlikte özelleştirilebileceği belirtildi. Aynı madde, bu varlıkların bir bütün halinde veya ayrı gruplar olarak ele alınmasına da izin veriyor.

KGM işletmeyi sürdürecek

Özelleştirme tamamlanana kadar bakım, onarım, işletim ve diğer yükümlülükler Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından yürütülecek. Bu düzenleme, devir süreci bitmeden önce mevcut işletme sorumluluğunun değişmeyeceği anlamına geliyor.

Özelleştirme sonrasında işletmecilerin bakım, onarım ve işletim yükümlülükleri KGM tarafından belirlenecek. Denetim ve kontroller de aynı kurumun yetkisinde kalacak; bu nedenle özel işletmeciler gelir toplama hakkı alsa bile kamu gözetimi kararın merkezinde duruyor.

Kapsamdaki varlıklar arasında Edirne-İstanbul-Ankara, Niğde-Pozantı, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun, Gaziantep-Şanlıurfa, İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyolları yer alıyor. Ankara Çevre Otoyolu, İzmir Çevre Otoyolu, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü Çevre Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu'nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arası da listeye dahil edildi.

Köprü tarafında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü program içinde bulunuyor. Bu iki geçiş, İstanbul trafiği ve ücretli geçiş gelirleri nedeniyle paketin en görünür parçaları arasında yer alıyor.

Gelir modeli belirleyici olacak

Sürecin sektör üzerindeki etkisi, varlıkların tek paket mi yoksa gruplar halinde mi ihaleye çıkarılacağına bağlı olacak. Bütün halinde bir model seçilirse büyük ölçekli altyapı işletmecileri öne çıkabilir; gruplama yapılırsa bölgesel bakım, teknoloji ve hizmet sağlayıcıları için daha fazla sözleşme alanı oluşabilir.

Gelir ortaklığı modeli kullanılırsa kamu gelirinin zamana yayılması beklenir; işletme hakkı devri ağırlık kazanırsa tahsilat ve yatırım yükümlülüklerinin sözleşme başında daha net tanımlanması gerekir. Bu ayrım, bütçe nakit akışı, KGM'nin denetim kapasitesi ve otoyol işletmeciliği sektöründeki rekabet koşulları açısından izlenecek ana mekanizma olacak.

Açık kalan başlıklar ihale yöntemi, paketleme tercihi, ücret toplama düzeni ve devralacak işletmecilere yüklenecek yatırım koşulları. Eğer takvim 2031'e kadar korunursa süreç kademeli ilerleyebilir; gecikme yaşanırsa mevcut işletme modeli KGM üzerinden devam eder ve özel sektörün gelir beklentileri sonraki sözleşme tasarımına taşınır.