12 Eylül Darbesi’nin Avrupa Konseyi İlişkilerine Etkisi

12 Eylül 1980 askeri müdahalesi, Türkiye’nin Avrupa Konseyi nezdindeki diplomatik konumunu kökten değiştirdi. Darbe sonrası Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM), Türkiye’deki demokratik rejimin askıya alınmasını gerekçe göstererek süreci yakından takibe aldı. Bu durum, Türkiye’nin Avrupa kurumlarıyla olan ilişkilerinde uzun süreli bir gerilime yol açtı.

Askeri yönetim, AKPM toplantılarına yalnızca sınırlı sayıda parlamenterin katılmasına izin vererek dışlanmayı önlemeye çalıştı. Avrupa kanadında ise Türkiye’nin üyeliğinin askıya alınmasını savunanlar ile temkinli yaklaşımı tercih edenler arasında görüş ayrılıkları yaşandı. Sonuç olarak, Türkiye’nin Avrupa’dan kopmaması için doğrudan yaptırım yerine demokratikleşme çağrısı yapılması yönünde bir uzlaşı sağlandı.

Bu süreç, Türkiye’nin Avrupa Konseyi içindeki statüsünü zayıflatarak ülkeyi cunta rejimleriyle kıyaslanan bir diplomatik zemine itti. Askeri yönetimin Avrupa’nın insan hakları ve demokrasi standartlarıyla yaşadığı uyumsuzluk, Türkiye’nin uluslararası siyasi kredibilitesinde kalıcı hasarlar bıraktı.