Yüzen yılanlar İbiza’nın simgesi kertenkeleleri yok oluşa sürüklüyor

İspanya’ya bağlı Balear Adaları’nda yer alan İbiza’da, istilacı bir yılan türünün yayılması ekolojik krize yol açıyor. Araştırmacılar, at nalı kamçı yılanlarının (Hemorrhois hippocrepis) artık denizde yüzerek çevredeki küçük adacıklara ulaşabildiğini ve bölgeye özgü İbiza duvar kertenkelesi üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu açıkladı.

Bilim insanlarının endişelerini doğrulayan ilk görüntü, 2024 yılında Santa Eulària adacığı yakınlarında kaydedildi. Görüntülerde bir yılanın yaklaşık 450 metrelik deniz mesafesini yüzerek geçtiği görüldü. Uzmanlar, bu durumun istilanın yeni bir aşamaya geçtiğini gösterdiğini belirtiyor.

Kertenkeleler hızla azalıyor

İbiza’ya özgü duvar kertenkeleleri, adanın en tanınan canlı türlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak istilacı yılanların yayılmasıyla birlikte birçok bölgede nüfuslarında ciddi düşüş yaşandı. Araştırmacılar, farklı renk ve genetik özelliklere sahip bazı ada popülasyonlarının tamamen yok olduğunu ifade ediyor.

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN), İbiza duvar kertenkelesinin koruma statüsünü son yıllarda yükselterek türü “tehlike altında” kategorisine aldı.

İstilacı tür zeytin ağaçlarıyla geldi

Uzmanlara göre yılanlar yaklaşık 20 yıl önce İbiza’ya taşınan yaşlı zeytin ağaçlarının içinde adaya ulaştı. Ana karada doğal yaşamın parçası olan tür, adada doğal avcılarının bulunmaması nedeniyle hızla çoğaldı. Bugün yılanların adanın en az yüzde 90’ına yayıldığı ve 2027 yılına kadar tüm adayı kaplayabileceği öngörülüyor.

Yetkililer 2016 yılından bu yana 16 binden fazla yılanın yakalandığını açıklasa da istilanın durdurulamadığı belirtiliyor. Sadece geçen yıl 3 bin 500’den fazla yılanın yakalandığı bildirildi.

Koruma çalışmaları sürüyor

Balear Adaları yönetimi ve çevre kuruluşları, kertenkele türünü korumak için çeşitli projeler yürütüyor. Barselona Hayvanat Bahçesi’nde oluşturulan özel üreme programıyla bazı popülasyonların genetik çeşitliliğinin korunması hedefleniyor.

Bilim insanları, İbiza duvar kertenkelesinin yalnızca estetik açıdan değil, böcek popülasyonlarını kontrol etmesi, tohum yayılımına katkı sağlaması ve ekosistemin dengesi açısından da kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor. Türün kaybının adanın doğal yaşamında zincirleme etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.

Şehir merkezleri sığınak haline geldi

Araştırmalara göre ilginç bir şekilde kertenkelelerin en güvenli yaşam alanları kent merkezleri oldu. Uzmanlar, şehirlerde yılanların araç çarpması veya insanlar tarafından uzaklaştırılması nedeniyle kertenkelelerin kırsal alanlara göre daha iyi durumda olduğunu belirtiyor.

Bilim insanları, adaya özgü bazı kertenkele soylarının geri dönülmez şekilde kaybedildiğini belirterek yaşananları “ekolojik ve kültürel bir trajedi” olarak nitelendiriyor.