Yeni Test Beyin Hastalıkları Riskini Ölçüyor: Demans, İnme ve Depresyon Önlenebilir mi?

ABD’de Massachusetts General Hospital bünyesinde geliştirilen “Brain Care Score”, bireylerin beyin sağlığını değerlendirmek için kullanılan yeni bir test olarak öne çıkıyor.

Uzmanlar, bu skorun günlük yaşam alışkanlıklarını analiz ederek demans, inme ve depresyon riskini ortaya koyduğunu belirtiyor. Jonathan Rosand, bu aracın “herkesin günlük hayatında kullanabileceği” bir rehber olduğunu ifade ediyor.

Risklerin yüzde 40’ı önlenebilir

Bilim insanlarına göre, demans vakalarının yaklaşık yüzde 40 ila 45’i değiştirilebilir risk faktörleriyle bağlantılı.

Bu faktörler arasında şunlar yer alıyor:

• Fiziksel hareketsizlik

• Sigara kullanımı

• Aşırı alkol tüketimi

• Hava kirliliği

• Yüksek tansiyon ve diyabet

• Obezite ve yüksek kolesterol

• Sosyal izolasyon ve depresyon

Uzmanlar, bu unsurların kontrol altına alınmasının hastalık riskini ciddi şekilde azaltabileceğine dikkat çekiyor.

Puan yükseldikçe risk düşüyor

Araştırmalar, Brain Care Score’da küçük artışların bile önemli sağlık faydaları sağladığını ortaya koyuyor.

2025 yılında yapılan bir çalışmaya göre, skorun yalnızca 5 puan artması;

• Kalp hastalığı riskini yüzde 43,

• Kanser görülme oranını yüzde 31 azaltıyor.

Ayrıca daha yüksek skorların, demans ve inme riskinde de belirgin düşüşle bağlantılı olduğu ifade ediliyor.

Üç temel alan: fiziksel, yaşam tarzı ve sosyal faktörler

Brain Care Score, üç ana başlık altında değerlendiriliyor:

• Fiziksel sağlık (tansiyon, şeker, kolesterol)

• Yaşam tarzı (beslenme, egzersiz, uyku, sigara)

• Sosyal ve duygusal durum (stres, ilişkiler, yaşam amacı)

Uzmanlara göre bu alanlarda yapılacak küçük değişiklikler bile uzun vadede büyük fark yaratabiliyor.

“Kader değil, kontrol edilebilir”

Uzmanlar, özellikle ailede demans öyküsü bulunan bireyler için önemli bir mesaj veriyor:

“Bu hastalıklar kaçınılmaz değil.”

Araştırmacılara göre, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sosyal bağların güçlendirilmesi ve stres yönetimi gibi adımlar, bireylerin beyin sağlığı üzerinde doğrudan etkili.

Küresel sağlık yaklaşımı değişiyor

Uzmanlar, Brain Care Score gibi araçların sağlık sistemlerinde yeni bir yaklaşımı temsil ettiğini belirtiyor.

Bu yaklaşım, hastalıkları tedavi etmek yerine ortaya çıkmadan önce önlemeye odaklanıyor. Böylece hem bireysel sağlık hem de toplum genelinde hastalık yükünün azaltılması hedefleniyor.