Ticaret Bakanlığı Yapay Zeka ve Dijital Reklamlara Sıkı Denetim Getirdi

Ticaret Bakanlığı, dijital platformlardaki aldatıcı pazarlama stratejilerini engellemek amacıyla yapay zeka, sosyal medya etkileyicileri ve e-ticaret sitelerini kapsayan yeni ticari reklam yönetmeliğini Resmi Gazete'de yayımladı. Karar doğrultusunda, dijital pazarlama süreçlerinde şeffaflığı merkeze alan yeni kurallar 1 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla uygulamaya konulacak. Düzenleme, hem küresel markaların hem de yerel perakendecilerin çevrim içi tanıtım modellerinde köklü bir değişim öngörüyor.

Yeni yönetmelik, pazarlama sektöründe kullanımı hızla yaygınlaşan algoritmik içerik üretimine ilk kez net sınırlar çiziyor. Tüketicilerin satın alma kararlarını etkileme potansiyeli taşıyan ve gerçek insanlardan ayırt edilemeyen yapay zeka destekli sentetik karakterlerin reklamlarda yer alması durumunda, bu teknolojinin kullanıldığının izleyicilere açıkça bildirilmesi gerekecek.

Ayrıca, gerçek bir kişinin dijital ortamda kopyalanarak bir ürünü deneyimliyormuş gibi gösterildiği kampanyalar ise tamamen yasaklandı.

Influencer paylaşımları ve indirim stratejilerinde yeni dönem

Düzenleme, sosyal medya etkileyicilerini de kapsayan sıkı şeffaflık kriterleri içeriyor. İçerik üreticilerinin herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya etkinliğe katılım karşılığında yaptıkları paylaşımlarda reklam ile tanıtım ibarelerini kullanıcıların ilk bakışta fark edebileceği görünürlükte yerleştirmeleri zorunlu kılındı. Ek olarak, markanın doğrudan adının veya gönderiye sponsor olan şirket bilgisinin açıkça metin içinde belirtilmesi şartı getirildi.

E-ticaret indirimlerinde on günlük fiyat referansı

E-ticaret platformlarındaki indirim kampanyalarında sıkça karşılaşılan fiyat manipülasyonlarının önüne geçmek adına referans fiyat hesaplama yöntemi yeniden yapılandırıldı. Daha önce kampanya fiyatı için son 30 günün en düşük rakamı referans kabul edilirken, yeni sistemde yalnızca son 10 günlük dönem baz alınacak.

Yaş sebze ve meyve gibi çabuk bozulan ürünlerde ise doğrudan satıştaki son fiyatın üzeri çizilerek yeni indirim oranı gösterilecek. Sepette ek indirim gibi koşullu satış modelleri de standart kampanya denetim kurallarına dahil edildi.

E-ticaret platformlarında doğrulanmış tüketici değerlendirmeleri

Çevrim içi alışveriş sitelerindeki sahte yorum ekosistemini durdurmayı hedefleyen yetkililer, yalnızca ürünü fiilen satın almış onaylı kullanıcıların değerlendirme yapmasına izin verecek. Bir işlemin sistem üzerinden doğrulanmadığı durumlarda tüketici platformlarında hiçbir yorum yayımlanamayacak. Ek olarak, dijital şikayet platformları üzerinden gelen bildirimlere firmaların yanıt verme süresi 72 saatten 48 saate indirilerek tüketici çözümleri hızlandırılacak.

Kişiselleştirilmiş pazarlama ve çevresel sürdürülebilirlik kriterleri

Hedefli reklamcılık ve çevresel iddialar da bakanlığın yeni denetim sınırları içerisine alındı. Markaların doğa dostu veya yeşil operasyon gibi beyanları, salt bir pazarlama vaadi olmaktan çıkarılarak yetkili resmi kurumlar, üniversiteler veya akredite kuruluşlar tarafından onaylanmış belgelere dayandırılmak zorunda.

Reklamverenlerin hedefli kampanya gösterimlerinde, tüketici verilerinin hangi kriterlere göre işlendiğini şeffaf ve anlaşılır şekilde kullanıcıya bildirmesi gerekecek. Çocuklara yönelik veri profillemesi yapılarak kişiselleştirilmiş kampanya sunumu ise tamamen durduruluyor.

Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek olan yeni düzenleme paketi, şirketlere uyum sağlamaları için iki yıllık bir hazırlık dönemi veriyor. Bu süre zarfında markaların, reklam ajanslarının ve dijital pazar yerlerinin tüm kampanya altyapılarını yeni veri denetim standartlarına göre baştan yapılandırması bekleniyor.