TTB’den kürtaj denetimlerine tepki: Yasal uygulamaya ceza verilemez

Türk Tabipleri Birliği Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu ile TTB Merkez Konseyi, denetimlerin İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yürütüldüğünü açıkladı. Birliğe göre kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarının muayenehanelerinde, muayenehane koşullarında kürtaj yapılamayacağı gerekçesiyle tutanak düzenlendi.

Yaklaşık 20 muayenehane denetlendi

TTB’nin açıklamasında, denetlenen hekimlere ceza uygulanacağının bildirildiği savunuldu. Birlik, yalnızca kürtaj hizmeti verdikleri gerekçesiyle hekimlerin soruşturulamayacağını ve cezalandırılamayacağını belirtti.

İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün değerlendirmesinin, TTB’ye göre 19 Nisan 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin ilgili maddesine dayandırıldığı aktarıldı. TTB, bu yorumun kanun ve tüzük gibi üst hukuk kurallarını dışarıda bıraktığını ileri sürdü.

Birlik, kürtajın Türkiye’de belirli koşullar altında yasal statüye sahip bir tıbbi işlem olduğunu vurguladı. Açıklamada, idari denetimlerin hekimlerin diploma ve uzmanlık belgelerinden doğan mesleki yetkilerini daraltacak biçimde uygulanmaması gerektiği ifade edildi.

Mahkeme kararı dosyada

TTB, daha önce muayenehanesinde kürtaj yaptığı gerekçesiyle yaptırım uygulanan bir hekim için açılan davaya da atıf yaptı. Açıklamaya göre İstanbul 12. İdare Mahkemesi, 16 Aralık 2024 tarihli kararında hekimin lehine değerlendirmede bulundu.

Kararda 2827 bin sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun, Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi ve Denetlenmesine İlişkin Tüzük ve ilgili yönetmelik hükümlerinin birlikte ele alındığı belirtildi. TTB, mahkemenin, şartları taşıyan kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarının mesleklerini yürüttükleri muayenehanelerde bu işlemi yapmasını açıkça yasaklayan bir düzenleme bulunmadığı sonucuna vardığını aktardı.

Birliğin açıklamasına göre mahkeme, idarenin hasta tedavisi, hasta sağlığı ve güvenliği açısından hangi somut zararın doğacağını açık biçimde ortaya koyamadığını da değerlendirdi. Aynı kararda, idari yaptırımın uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceği gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verildiği ifade edildi.

Yasal yetki tartışması büyüyor

TTB, il sağlık müdürlüklerinin muayenehaneleri denetlerken Anayasa, kanun ve tüzük hiyerarşisine uygun davranması gerektiğini bildirdi. Açıklamada, yönetmelik hükümlerinin üst normları aşacak şekilde yorumlanmasının hekimler açısından hukuki belirsizlik yaratacağı savunuldu.

Birliğin doğrudan ifadesiyle, “Kürtaj, Türkiye’de yasal bir tıbbi uygulamadır, kürtaj yapan hekimler sadece bu uygulama nedeniyle soruşturulamaz ve cezalandırılamaz.” TTB, hukuki dayanağı bulunmadığını belirttiği gerekçelerle ceza uygulanmasına karşı meslektaşlarının yanında olacağını açıkladı.

Süreç tutanaklardan idari yaptırıma dönüşürse, uyuşmazlığın yeniden idare mahkemelerine taşınması beklenir. Böyle bir yol, muayenehane hekimlerinin çalışma koşullarını, özel sağlık kuruluşlarına yönelik denetim pratiğini ve kürtaj hizmetine fiili erişimi aynı anda etkileyebilir.

Yargı kararlarının idarenin uygulamasında belirleyici kabul edilmesi halinde ise denetimlerin kapsamı daha dar yorumlanabilir. Açık kalan konu, İstanbul’daki son tutanakların cezaya çevrilip çevrilmeyeceği ve sağlık idaresinin 2024 tarihli mahkeme kararını yeni işlemlerde nasıl değerlendireceğidir.