1,5 saatlik tarihi buluşmadan ‘Barış Bildirisi’ çıktı: Masada petrol ve BM reformu var, savaşlar yok
Zirvenin ardından yayımlanan ortak bildiride BM reformuna destek, petrol arzını artırma planı ve nükleer riskleri azaltmaya yönelik diyalog taahhüdü öne çıktı.

Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi çerçevesinde ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i bir araya getiren ilk üçlü görüşme tamamlandı. Çin lideri Şi'nin başkanlık ettiği ve Türkiye saatiyle 11.27'de başlayan toplantı yaklaşık 1,5 saat sürdü. Basına açık yapılan açılış konuşmalarının ardından liderler görüşmeye kapalı oturumda devam etti.
Tarihi nitelikteki üçlü zirvenin bitiminde ABD, Çin ve Rusya; nükleer risklerin düşürülmesi, silahların yayılmasının engellenmesi ve enerji arz güvenliğinin sağlanması alanlarında işbirliği taahhüdünde bulundu.
Ortak Barış Bildirisi açıklandı
Görüşmenin ardından "Çin-Rusya-ABD Devlet Başkanlarının Barış Bildirisi" adıyla ortak bir metin yayımlandı. Bildiride, ABD ve Rusya liderlerinin bu tarihi buluşmaya ev sahipliği yapmasından dolayı Çin'e teşekkür ettiği yer aldı. Üç liderin uluslararası gelişmeleri etraflıca değerlendirdiği, stratejik istikrarı ve küresel güvenliği muhafaza etme yönünde taahhütte bulunduğu kaydedildi.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri konumundaki üç ülke, BM'nin küresel meselelere daha etkin yanıt verebilmesi ve uluslararası barış ile güvenliği koruma görevini yerine getirebilmesi adına reform yapılmasını destekleme konusunda mutabık kaldı.
Enerji güvenliği başlığında ise rafine petrol ürünlerinin üretim ve arzının tüm ülkelerin menfaatine olacak şekilde artırılmasının hedeflendiği aktarıldı. Liderler, enerji akışının istikrarlı bir şekilde devam etmesinin taşıdığı önemin altını çizdi.
Metinde Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) yetkilerine de yer verildi. Devletlerin rızası ilkesine ve devlet yetkililerinin dokunulmazlıklarına saygı duyulmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan üç lider, UCM ve benzeri yapıların yargı yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği yönünde ortak görüş belirtti.
Nükleer silahlara ayrılan bölümde "Nükleer savaş kazanılamaz ve asla yapılmamalıdır" ilkesi yinelendi. Üç ülke, nükleer riskleri azaltmak ve bu silahların yayılmasını önlemek gayesiyle diyalog yürütme taahhüdü verdi.
Dört maddeden oluşan bildiride, zirvenin kritik başlıklarından Ukrayna ve İran'daki savaşlara doğrudan atıfta bulunulmadı. Ayrıca verilen taahhütlerin hayata geçirilmesine dair somut bir takvim de paylaşılmadı.
Putin: Trump ile görüşmemizde Ukrayna savaşı öne çıktı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'de ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı ikili görüşmede Ukrayna'daki savaşın önemli bir yer kapladığını duyurdu. Rus haber ajansı TASS'ın aktardığına göre Putin, üçlü zirvenin açılışında, "Dün bu konuyu Çin Devlet Başkanı ile görüştük. Bugün ise ABD Başkanı'nın girişimiyle yaptığımız ikili görüşmede Ukrayna'daki çatışmaya geniş yer ayırdık" ifadelerini kullandı.
Zirveden öne çıkan detaylar Trump, Putin ve Şi, Shenzhen'deki görüşmede ortasında mor çiçeklerin yer aldığı halka şeklindeki bir masa etrafında toplandı. Associated Press'in (AP) bildirdiğine göre, Şi konuşmasını yaparken Trump zaman zaman etrafına bakıp gazetecilere gülümsedi; Putin ise önündeki evrakları inceleyerek not aldı. Rus lider söz aldığında Trump'ın kendisine dönerek gülümsediği görüldü.
Trump'ın konuşması esnasında nükleer silahlardan bahsetmesiyle Putin başını kaldırarak ABD Başkanı'nı dinledi. Trump'ın Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) sert bir dille eleştirdiği anlarda ise Putin'in gülümsemesi dikkat çekti.
Zirveden öne çıkan detaylar
Trump, Putin ve Şi, Shenzhen'deki görüşmede ortasında mor çiçeklerin yer aldığı halka şeklindeki bir masa etrafında toplandı. Associated Press'in (AP) bildirdiğine göre, Şi konuşmasını yaparken Trump zaman zaman etrafına bakıp gazetecilere gülümsedi; Putin ise önündeki evrakları inceleyerek not aldı. Rus lider söz aldığında Trump'ın kendisine dönerek gülümsediği görüldü.
Trump'ın konuşması esnasında nükleer silahlardan bahsetmesiyle Putin başını kaldırarak ABD Başkanı'nı dinledi. Trump'ın Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) sert bir dille eleştirdiği anlarda ise Putin'in gülümsemesi dikkat çekti.
Liderlerden tarihi zirvede ilk mesajlar Shenzhen'deki üçlü zirvede nükleer silahlar, küresel güvenlik ve uluslararası işbirliği üzerine mesajlar veren Trump, Şi ve Putin, açılış konuşmalarının akabinde basına kapalı oturuma geçti. Zirvenin resmi gündemi kamuoyuna açıklanmadı.
Trump: Tarih yazıyoruz Üçlü buluşmanın tarihi ehemmiyetine vurgu yapan ABD Başkanı Trump, ABD, Rusya ve Çin'in dünyadaki en büyük üç nükleer cephaneliğe sahip olduğunu hatırlattı. "Tarih yazıyoruz. Üçümüzün konuşacağı çok konu var" diyen Trump, küresel gündemdeki meselelerin masaya yatırılacağını ifade etti.
Geçmiş dönemlerde liderlerin anlaşmazlık yaşadıkları ülkelerle temas kurmaktan kaçındığını savunan Trump, "Diyalog fırsatlarını geri çevirerek hiçbir zaman barış sağlanmadı" diye konuştu.
Zirve öncesinde Putin ile Ukrayna savaşını ele aldığını aktaran Trump, Putin ve Şi ile gerçekleştirdiği üçlü görüşmeden somut neticeler çıkmasını umduğunu dile getirdi. "Dünyada tartışılan bütün sorunları konuşacağız. Bakalım bir sonuç alabilecek miyiz" diyen Trump, "Burada sizinle birlikte bulunmak ve bir şeyler başarıp başaramayacağımızı görmek benim için bir onur" sözlerini kullandı.
Konuşmasında Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) de eleştiren ABD Başkanı, mahkemeyi "kontrolden çıkmış küreselci bir örgüt" olarak tanımladı ve UCM'ye karşı Şi ile Putin'in desteğini isteyeceğini söyledi. ABD, Rusya ve Çin, UCM'nin işleyişini düzenleyen Roma Statüsü'ne taraf ülkeler arasında bulunmuyor.
Şi: Nükleer silahlar tamamen ortadan kaldırılmalı Üçlü zirvenin "çığır açıcı öneme sahip" olduğunu belirten Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, büyük güçler arasında işbirliği çağrısı yaptı. Şi, "Tarih bize gösteriyor ki büyük güçler uyum içinde yaşadığında dünya barış içinde olur, büyük güçler çatıştığında ise dünya kargaşaya sürüklenir" dedi.
Küresel meselelerin çözümünde üç ülkenin ortak hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Şi, ABD, Rusya ve Çin'e "Soğuk Savaş zihniyetinden vazgeçme" çağrısında bulundu. Ekonomik bağların koparılmaması ve tedarik zincirlerinin parçalanmaması gerektiğine işaret eden Çin lideri, enerji güvenliğinde koordinasyonun artırılmasını ve kriz anlarında iletişimi sürdürecek bir mekanizma tesis edilmesini teklif etti.
Egemenlik ve toprak bütünlüğü konularına da değinen Şi, "Büyük güçler hassas konularda birbirlerinin kırmızı çizgilerine dokunmamalı" şeklinde konuştu. Çin devlet haber ajansı Xinhua'nın aktardığına göre Şi, Trump ile daha önce yaptığı ikili görüşmede de Washington yönetimini Tayvan hususunda uyararak, ABD'nin atacağı yanlış adımların iki ülke ilişkilerinde ciddi gerilemelere sebebiyet verebileceğini belirtti.
Nükleer silahsızlanma mesajı da veren Şi, "Nükleer silahlar insanlığın üzerinde sallanan bir Demokles'in kılıcıdır. Kapsamlı biçimde yasaklanmalı ve tamamen ortadan kaldırılmalıdır. Nihai hedef, nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya kurmak olmalıdır" dedi. "Nükleer savaş kazanılamaz ve asla yapılmamalıdır" diyen Çin lideri, böyle bir çatışmayı engellemek için her türlü çabanın sarf edilmesi gerektiğini vurguladı. Pekin yönetimi, ABD ve Rusya'nın çok daha geniş nükleer cephaneliklere sahip olmasını gerekçe göstererek Washington ile doğrudan nükleer silahların sınırlandırılması müzakerelerine uzun süredir mesafeli duruyor.
Putin: Ukrayna konusunda ortak çıkarlarımız var Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya, ABD ve Çin'in yapıcı bir işbirliği sergileyerek küresel güvenlik ve istikrara kayda değer katkı sunabileceğini ifade etti. Putin, "Yapıcı bir ortaklık içinde hareket etmemiz halinde küresel güvenliğin ve istikrarın güçlendirilmesine anlamlı bir katkıda bulunabiliriz" dedi.
Bölgesel çatışmaların çözümünde üç ülkenin ortak menfaatleri bulunduğuna değinen Putin, "Ülkelerimiz, elbette Ukrayna'daki çatışma da dahil olmak üzere bölgesel sorunların çözümünde birçok ortak çıkarı paylaşıyor" ifadelerini kullandı.
Uluslararası barışın korunmasında üç ülkenin müşterek sorumluluk taşıdığının altını çizen Putin, "Ülkelerimizi yalnızca İkinci Dünya Savaşı'nın galipleri olmamız değil, uluslararası barışı koruma sorumluluğumuz da birleştiriyor" diye konuştu. Putin, toplantılarda enerji güvenliğinin de masaya yatırılması gerektiğini dile getirdi. Rus haber ajansı TASS'a göre Putin, zirve öncesi Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin büyük bir kısmının ABD Başkanı'nın girişimiyle Ukrayna'daki savaşa ayrıldığını kaydetti.
Zirve sürerken Ukrayna'dan Rusya'ya yeni saldırılar Rusya Devlet Başkanı Putin'in, Trump ve Şi ile Shenzhen'de üçlü zirvede bulunduğu 19 Kasım'da Ukrayna, Rusya'nın petrol tesisleri ile stratejik altyapısını hedef alan saldırılarına devam etti.
Rus haber ajansı Interfax'ın haberine göre, Moskova'nın doğusundaki Tataristan bölgesinde yer alan petrol depolama tesisleri Ukrayna'ya ait insansız hava araçlarının (İHA) hedefi oldu. Almetyevsk Bölge Başkanı Güzel Habutdinova, bir petrol tesisinin vurulduğunu teyit ederek, "Otomatik yangın söndürme sistemi ve güvenlik birimlerinin koordineli çalışması sayesinde büyük bir yangın önlendi" açıklamasını yaptı. Yerel makamlar, saldırıda bazı sivil tesislerin hasar gördüğünü ancak can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını bildirdi.
Ukrayna ayrıca, Rusya ile 2014 yılında ilhak ettiği Kırım Yarımadası'nı bağlayan stratejik Kırım Köprüsü'ne de saldırı düzenledi. Rus yetkililer, bir hafta içinde üçüncü kez hedef alınan köprüde demir yolu ulaşımının geçici olarak durdurulduğunu açıkladı.
Trump ve Putin'den sürpriz görüşme Üçlü zirve öncesinde hem Şi hem de Putin ile ayrı ayrı bir araya gelen Trump, Rus liderle programda bulunmayan bir görüşme gerçekleştirdi. Beyaz Saray'ın paylaştığı görüntülerde Trump'ın gülümseyerek Putin'i işaret ettiği ve "O benim dostum" dediği anlar öne çıktı. Görüşmenin başında Putin ile uzun yıllardır iyi ilişkilere sahip olduğunu dile getiren Trump, bu temaslardan olumlu neticeler alınabileceğini belirtti.
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, iki liderin ikili ilişkileri ve Ukrayna'daki savaşı görüştüğünü duyurdu. Rus devlet haber ajansı TASS'a konuşan Uşakov, temasın olumlu geçtiğini ve Putin'in toplantıdan oldukça memnun ayrıldığını söyledi. Uşakov, önemli bir açıklama yapılmadığını ve tarafların üçlü zirveye hazırlandığını kaydetti.
Trump, Şi ile görüşmesinde Ukrayna'yı masaya getirdi Putin ile görüşmesinin ardından Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile buluşan Trump, iki ülkenin Ukrayna'daki savaşın bitirilmesine katkı sunabileceğini söyledi. Trump, "Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş konusunda ikimiz de yardımcı olmak istiyoruz. Bu savaşın sona erdiğini görmek istiyorum" dedi. ABD Başkanı, İran'daki savaş sebebiyle enerji sevkiyatının aksadığı Hürmüz Boğazı'nda petrol akışının devam etmesinin de iki ülkenin ortak yararına olduğunu ifade etti.
Şi ise Washington-Pekin ilişkilerinin genel anlamda istikrarlı seyrettiğini ve iyileşme gösterdiğini dile getirdi. ABD ile ilişkileri doğru bir yönde ilerletmek adına Trump ile çalışmaya kararlı olduğunu vurgulayan Şi'ye karşılık Trump da aralarında özel bir ilişki bulunduğunu belirterek kendisine gösterilen karşılama için teşekkür etti.
Nükleer silahlar ve ticaret de masada Zirve öncesindeki açıklamalarında nükleer silahların sınırlandırılmasına dair yeni bir anlaşma arzuladığını dile getiren Trump'ın bu yaklaşımına Çin mesafeli duruyor. Pekin, nükleer kapasitesinin ABD ve Rusya'nın oldukça gerisinde kalmasını gerekçe göstererek iki ülkeyle aynı düzeyde silah kontrolü müzakerelerine katılmaya sıcak bakmıyor.
Görüşmelerde ABD-Çin hattındaki ticari anlaşmazlıkların ve gelişmiş yapay zeka çiplerine yönelik ihracat kısıtlamalarının da gündeme taşınması bekleniyor. Çin yönetimi üçlü zirveyi dünya barışı ve istikrarı açısından önemli bir diplomatik girişim olarak tanımlarken, Reuters ve Associated Press'e konuşan uzmanlar liderler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle kapsamlı bir anlaşmaya varılma ihtimalini düşük görüyor.
More stories
- Güney Afrika 301 bin tonluk plastik atığı geri dönüştürdü
- Irak, ABD'nin çekilmesinin ardından şüpheli IŞİD mevzilerini 2 hava saldırısıyla vurdu
- Reuters bildirdi: Suudi Arabistan 6 aylık savaşa hazırlanıyor
- Kenya'da 84 binanın çökmesi denetim kurumlarını mercek altına aldı
- Mossad’dan Washington’a İran baskısı: İsrail, ABD’yi yeni savaşa ikna etmeye çalışıyor
- Afrika COP31 elektrik hedefini 560 milyonluk açıkla karşılıyor
- ABD'de Rus vatandaşı Silikon Vadisi casusluğu ile suçlanıyor
- BN-PN, Melaka'daki 28 sandalyeden 24'ünü kazandı
- APEC Zirvesi: Trump, Şi ve Putin görüşmesinde gündem belirsiz
- Yemen harekatı Suudi Arabistan yönetiminin takvimini uzatıyor
Son haberler
- KDC'de Tumaini denemesiyle iki Bundibugyo Ebola aşısı test edilecek
- 13 yıllık hasret bitti: Dünyanın dört bir yanındaki oyuncular GTA 6 ile buluştu
- İran'da ekmek kotası uygulaması üç vilayette yürürlüğe girdi
- Jeff Buckley şarkısı bu yıl TikTok'ta 500.000 videoyu aştı
- Schengen vizesinde yeni çalışma grubu dönemi
- Van Gogh'un tartışmalı tablosu 190,4 milyon dolara satıldı
- Cumhurbaşkanı Erdoğan açıkladı: Yerel yönetimlerde kapsamlı değişiklikler yolda
- TBMM Başkanı Kurtulmuş'tan Özel'e net yanıt: Sürece kimsenin zarar verme hakkı yok

