Trump ile Putin arasında dizel mutabakatı: 4,8 milyon tonluk tedarik planı

ABD Hazine Bakanlığı, Trump'ın Rusya ile dizel tedarikinde anlaştıklarını duyurmasıyla birlikte küresel arz için geçici lisans çıkaracağını bildirdi.

Bakanlığın açıklaması, Rus motorininin uluslararası pazarlara sunulmasına yönelik izin hazırlığını ortaya koyuyor; sevkiyatların gerçekleştiğini göstermiyor. ABD Başkanı Donald Trump ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesinde aşamalı teslimatlar üzerinde uzlaştıklarını ve fiyatların gerilemesini beklediğini açıkladı.

Rus dizeline aşamalı teslimat takvimi

Trump'ın Truth Social paylaşımında aktardığı plana göre ilk aşamada 300 bin tonu aşan dizel sevkiyatı bekleniyor. Bunu kasımda 500 bin tonluk ek tedarik, sonraki aşamada ise 1 milyon tonluk teslimat izleyecek.

Trump ayrıca 3 milyon tonluk başka bir teslimattan söz etti, ancak bu miktarı Rus rafinerilerinin durumuna bağladı. Böylece açıklamadaki en büyük sevkiyat kalemi için rafinerilerin koşulları belirleyici olurken kesin bir teslim tarihi verilmedi.

Hazine Bakanlığı, X üzerinden yaptığı duyuruda, Trump'ın talimatıyla Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından geçici genel lisans çıkarılacağını bildirdi. Açıklama, iznin Rus motorininin dünya piyasalarına sunulmasını amaçladığını belirtiyor; lisansın ayrıntılı metni, geçerlilik süresi ve işlem koşulları ise verilen bilgiler arasında bulunmuyor.

Putin'in uluslararası ekonomik işbirliğinden sorumlu özel temsilcisi Kiril Dmitriyev de X paylaşımında görüşmeyi olumlu değerlendirdi. Dmitriyev, iki ülkenin enerji ve ekonomi alanındaki ilişkilerinin süreceğini savundu; ancak aktarılan açıklamasında Trump'ın verdiği tonajları ve teslimat takvimini ayrıca doğrulamadı.

Galon fiyatı zirvenin altında seyrediyor

Aktarılan Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerinde, ABD genelinde motorinin galon başına ortalama bedeli 9 Ekim'de 6,28 dolar düzeyinde bulunuyor. Bu tutar, 22 Eylül'de rekor olarak kaydedilen 6,53 doların altında; ancak veriler yeni tedarik duyurusunun ardından oluşmuş bir piyasa tepkisini göstermiyor.

Trump, açıklanan Rus arzının etkisiyle dizel fiyatlarının ABD'de ve uluslararası pazarlarda rekor düşük düzeylere gerileyeceğini öne sürdü. Bu beklentiyi destekleyen bağımsız bir fiyat tahmini, vadeli işlem verisi veya teslimat sonrası fiyat ölçümü sunulmadı.

Başkan, yakıt maliyetlerinin düşmesini özellikle çiftçiler, hayvancılık işletmeleri ve nakliyeciler açısından öncelik olarak tanımladı. Fiyat beklentisini Hürmüz Boğazı üzerinde ABD'nin tam hakimiyet sağladığı iddiasıyla da ilişkilendirdi; bu iddiaya ilişkin bağımsız doğrulama aktarılmadı.

Washington daha önce de dizel maliyetlerine yönelik bir düzenleme açıklamıştı. Trump'ın 5 Ekim'de imzaladığı karar, normalde karayolu dışındaki araçlarda tüketilen kırmızı boyalı dizelin karayolunda geçici kullanımına izin verirken ilgili federal tüketim vergisinin ödemesini yıl sonuna erteledi.

Uluslararası düzeyde ise G7 liderleri 2 Ekim'de rezervlerden piyasaya petrol sağlanması kararı aldı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonundaki plan, dört aylık dönemde dizel dahil petrol rezervlerinden 100 milyon varil çıkarılmasını öngörüyor; bunun ne kadarının dizel olduğu belirtilmiyor.

Lisans ve rafineriler teslimatı belirleyecek

Rus tedarik planı ile G7 rezerv kararı farklı ölçüler ve ürün kapsamları içeriyor: ilki ton cinsinden dizeli, ikincisi varil cinsinden birden fazla petrol ürününü kapsıyor. Bu nedenle iki açıklamadaki miktarlar, ek dönüşüm ve ürün dağılımı bilgisi olmadan doğrudan karşılaştırılamıyor.

Lisansın açıklanan işlemlere izin vermesi ve teslimatların gerçekleşmesi halinde, ek dizel arzı yakıt maliyetlerinin hafiflemesine katkı sağlayabilir. Böyle bir senaryoda nakliye ve tarımsal üretim giderleri üzerindeki baskının azalması mümkün; ancak fiyat düşüşünün büyüklüğü verilen bilgilerle hesaplanamıyor.

Rafineri koşulları ek teslimatı sınırlar veya lisansın kapsamı beklenenden dar kalırsa, duyurulan miktarların piyasaya ulaşması gecikebilir. İzin metni, fiili yüklemeler ve AAA'nın sonraki fiyat verileri, Trump'ın tedarik ve ucuzlama vaatlerinin gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirmede belirleyici olacak.