TBMM'den geçen "Toplumsal Bütünleşme" yasasının detayları netleşti

TBMM Genel Kurulunda yapılan oylama sonucunda "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" kabul edilerek yasalaştı. Milletvekili sayısının 592'ye gerilediği parlamentoda gerçekleşen oylamaya 561 milletvekili katıldı. 467 kabul oyuna karşılık 87 ret ve 7 çekimser oy kullanılırken, 31 milletvekili oylamada yer almadı.

Oylamanın partilere göre dağılımı

Siyasi partilerin oy dağılımında öne çıkan veriler şu şekilde gerçekleşti:

• AKP: 268 kabul (9 katılmadı)

• Yeni Parti: 35 kabul, 54 ret (2 katılmadı)

• MHP: 44 kabul (2 katılmadı)

• DEM Parti: 54 kabul (1 katılmadı)

• İyi Parti: 29 ret (tamamı ret oyu kullandı)

• CHP: 29 kabul, 2 ret (14 katılmadı)

• Yeni Yol Partisi: 16 kabul, 3 çekimser (1 katılmadı)

• Yeniden Refah Partisi: 4 çekimser

• HÜDA Par: 4 kabul

• TİP, DBP, EMEP, DSP, Saadet Partisi: Toplam 9 kabul

• Demokrat Parti: 1 ret

• Bağımsızlar: 7 kabul, 1 ret (2 katılmadı)

Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile oturumu yöneten TBMM Başkanvekili Celal Adan tüzük gereği oy kullanmazken, DEM Partili Çiçek Otlu ile CHP’li Serkan Sarı sağlık sorunları sebebiyle oylamaya katılamadı.

MGK raporu ve yürürlük süreci

Kanunun yürürlük mekanizması Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) alacağı karara bağlandı. MGK'nın, örgütün silah bıraktığını tespit ve teyit eden raporunun Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte 6 aylık başvuru süresi başlayacak. Süreç içerisinde başvuru yapmayanlar düzenlemeden yararlanamayacak. Düzenleme Kandil kadrolarının yanı sıra Avrupa'daki ve cezaevlerindeki ilgilileri de kapsıyor.

Kasten öldürme suçu ve 2005 öncesi yöneticiler kapsam dışı

Düzenleme yalnızca PKK/KCK ve ilişkili suçlarıapsıyor; başka örgütlerin fesih kararları kapsam dahilinde değerlendirilmiyor. Örgüt kurma, yönetme, üyelik, yardım ve propaganda suçları kapsama alınırken kasten öldürme suçları kesin olarak dışarıda tutuldu.

Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar düzenlemenin dışında bırakıldı. Bu kural nedeniyle Abdullah Öcalan dahil örgüt üst yöneticilerinin 2005 öncesi nitelikli suçları sebebiyle yeniden yargılanarak yasadan yararlanması mümkün görünmüyor. Ancak 1 Haziran 2005 sonrasında müebbet gerektiren bir suç işlemiş fakat kasten öldürme eylemine karışmamış isimler kanun hükümlerinden faydalanabilecek.

Soruşturma, kovuşturma ve cezaların ertelenmesi

Kapsama giren kişilerin dosyalarında davalar düşmeyecek, belirlenen sürelerle ertelenecek:

• 15 yıl ve altı hapis cezası gerektiren suçlar: 5 yıl erteleme

• 15 yıldan fazla hapis, müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar: 10 yıl erteleme

Erteleme süreleri boyunca yeni bir suç işlenmemesi halinde soruşturmalar takipsizlikle, davalar ise düşme kararıyla sonuçlanacak. Kesinleşmiş cezası bulunanlar için infaz hakimliği erteleme kararı verecek ve süre suçsuz geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılacak. Bu kayıtlara ilişkin özel bir sicil sistemi oluşturulacak.

Siyasete katılım için bekleme süreleri

Düzenlemeden yararlananların siyasi haklarına kavuşabilmesi için erteleme kararlarının ardından belirli sürelerin geçmesi şart koşuluyor. 5 yıllık erteleme alanlar karardan 2 yıl, 10 yıllık erteleme alanlar ise 3 yıl sonra mahkeme kararıyla siyasi hak yoksunluklarını kaldırarak partilere üye olabilecek veya aday gösterilebilecek.

Takip, koordinasyon ve idari yapı

Sürecin yürütülmesi amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında; Adalet, Dışişleri, İçişleri, Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri’nden oluşan Takip, Koordinasyon ve Uygulama Kurulu kurulacak. TBMM bünyesinde ise 17 üyelik bir İzleme Komisyonu faaliyet gösterecek. Silah bırakma prosedürleri İçişleri ve Milli Savunma bakanlıklarının hazırlayacağı genelge ile düzenlenecek.

Süreçte görev alacak kamu görevlileri hukuki, idari veya cezai sorumluluktan muaf tutulacak. Ayrıca yasanın kabulünden MGK'nın teyit kararına kadar geçecek ara dönemde işlenen suçlara ilişkin soruşturma açılması Kurul'un iznine tabi olacak.

Avrupa ve cezaevindeki isimlerin durumu

Açıklanan kriterleri taşıyan tutuklu ve hükümlüler de düzenleme imkanlarından yararlanabilecek. Bu çerçevede, Kobani davasında kasten öldürme veya müebbet gerektiren suçlar dışında ceza alan Selahattin Demirtaş ve eski HDP'li siyasetçilerin, MGK teyidinin ardından Yargıtay bozması ve yerel mahkeme kararıyla cezalarının ertelenmesi ve tahliye edilmeleri hukuken mümkün olabilecek.