Eritritol için yeni uyarı: Çalışma kalp krizi ve pıhtılaşma riskiyle ilişki buldu

Cleveland Clinic’in Nature Medicine’de yayımlanan yeni çalışması, yaygın tatlandırıcı eritritolün kandaki yüksek düzeylerinin kalp krizi, felç ve damar içi pıhtılaşma riskiyle ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, özellikle diyabet, obezite ve mevcut kalp-damar hastalığı gibi risk faktörleri taşıyan kişilerde eritritol maruziyetinin klinik sonuçlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Üç yıllık izlem: Kandaki düzey yükseldikçe risk de artıyor

Araştırmacılar üç yıl boyunca binlerce hastayı izledi ve katılımcıları kandaki eritritol düzeylerine göre karşılaştırdı. Kanında en yüksek eritritol seviyesi bulunan grupta kalp krizi veya felç geçirme olasılığı, en düşük seviyedeki gruba kıyasla daha yüksek çıktı.

Ekip, benzer ilişkiyi ABD ve Avrupa’dan iki ayrı büyük hasta grubunda da gözleyerek bulguların tutarlılığını destekledi.

Laboratuvar bulguları: Trombosit aktivasyonu olası mekanizma

Çalışma yalnızca gözlemsel verilerle sınırlı kalmadı; laboratuvar aşaması olası biyolojik mekanizmaya odaklandı. Deneyler, eritritolün trombositlerin daha kolay aktive olmasına ve kümelenmesine yol açabildiğini gösterdi. Bu bulgu, damar içinde pıhtı oluşumunu kolaylaştırabilecek bir yol olarak öne çıkarıldı.

Kısa süreli insan deneyi: 30 gram sonrası kanda keskin artış

Araştırmanın dikkat çeken bölümlerinden biri, kısa süreli insan deneyi oldu. Sekiz sağlıklı gönüllüye, işlenmiş gıdalarda görülen seviyelere eşdeğer olacak şekilde 30 gram eritritol içeren bir içecek verildi.

İçecek sonrası kanda eritritol düzeyi bin kattan fazla arttı ve yüksek seviyenin iki günden uzun süre devam ettiği gözlendi. Araştırmacılar, bu düzeylerin laboratuvar deneylerinde pıhtılaşma riskini tetiklediği düşünülen eşiğin üzerinde kaldığını bildirdi.

“Şekersiz” ürünlerde yaygın: Etiket okuma ve tüketim sıklığı gündemde

Eritritol, “şekersiz” veya “düşük karbonhidrat” iddiası taşıyan ürünlerde sık kullanılıyor; ketojenik diyet ürünleri, protein barları ve diyabetik gıdalar bu gruba dahil ediliyor. Şeker alkolleri sınıfındaki bu tatlandırıcılar, kalori ve kan şekeri yönetimi hedefiyle pazarda geniş yer buluyor.

Yeni bulgular, özellikle yüksek riskli tüketici gruplarında etiket okuma, ürün formülasyonu ve tüketim sıklığı gibi başlıklarda daha sıkı bir risk değerlendirmesi ihtiyacını gündeme taşıyor.

Düzenleyici tartışma ve endüstri itirazı

Eritritol, ABD’de FDA’nın “Genel Olarak Güvenli Kabul Edilen” (GRAS) statüsünde yer alıyor. Bu yaklaşım, her kullanım senaryosu için uzun vadeli güvenlik testlerini otomatik olarak zorunlu kılmıyor. Çalışma, GRAS kapsamındaki bileşenlerde gerçek yaşam maruziyeti, kümülatif tüketim ve hassas gruplar (diyabet, kalp hastalığı) için ayrı değerlendirme gerekliliğini yeniden tartışmaya açtı.

Kalori Kontrol Konseyi gibi endüstri grupları ise çalışmadaki katılımcıların zaten kardiyovasküler olaylar açısından yüksek riskli olmasına dikkat çekerek sonuçların genellenmemesi gerektiğini savundu. Buna karşılık baş yazar Dr. Stanley Hazen, gözlenen risk artışının “mütevazı olmadığını” belirtti ve risk altındaki hastaların eritritolden kaçınmasını önerdi. Araştırma ekibi, eritritol ve benzeri şeker alkollerinin uzun vadeli güvenliği için daha geniş ve uzun süreli çalışmalar çağrısı yaptı.

Ülke etkisi: Bulgular, gıda güvenliği ve etiketleme çerçevelerinde şeker alkollerinin hassas gruplar için ayrı değerlendirilmesini gündeme getirebilir. Sağlık otoriteleri, diyabet ve kalp-damar hastalığı olan kişiler için beslenme rehberlerini güncellerken eritritol maruziyetini daha görünür bir başlık haline getirebilir.

Sektör etkisi: Gıda üreticileri, “şekersiz” ve “düşük karbonhidrat” ürünlerde eritritol kullanımını sürdürürken formülasyon, porsiyon büyüklüğü ve alternatif tatlandırıcı seçenekleri üzerinde yeniden çalışabilir.

Piyasa etkisi: Düzenleyici inceleme ihtimali, tatlandırıcı tedarik zincirinde maliyet ve talep kanalları üzerinden fiyatlamayı etkileyebilir. Tüketici algısındaki olası değişim, düşük şekerli ürün segmentlerinde satış karmasını etkileyen bir unsur haline gelebilir.