Tarih yeniden yazılıyor: Kekova’da dünyanın en eski batığı bulundu

Kekova’da 4.700 yıllık amforalar bulunduğunu açıklayan Bakan Mehmet Nuri Ersoy, kapları eski deniz ticaretinin izleri olarak değerlendirdi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un X üzerinden duyurduğu buluntular, hem taşınan ürünler hem de denizdeki gündelik yaşam açısından değerlendiriliyor. Bakanın aktardığı yorumlar, kapların üretildiği yerden kullanım amaçlarına kadar uzanıyor; ancak bunların bir bölümü kesin sonuç değil, olasılık olarak ifade ediliyor.

Ersoy, araştırmayı dünyadaki en eski batığın izlerine ulaşma çalışması olarak nitelendirdi. Paylaşımında amforaların yaşını 4.700 yıl olarak verdi; bu tarihlendirmenin hangi yöntemle yapıldığına veya en eski batık değerlendirmesinin dayandığı karşılaştırmalara ilişkin ayrıntı sunmadı. Bu nedenle yaş bilgisi ve tarihsel sıralama iddiası, bakanın açıklamasına dayanıyor.

Kil incelemesi Ürdün Vadisi’ni gösteriyor

Ersoy’un aktardığına göre, kaplardan alınan kilin incelenmesi üretim yeri açısından Ürdün Vadisi’ndeki atölyeleri öne çıkarıyor. Bakan bu bağlantıyı kesinleşmiş bir köken tespiti olarak değil, muhtemel bir açıklama olarak sundu. Açıklamada belirli bir atölye adı veya analiz sonuçlarını ayrıntılandıran bir rapor yer almadı.

Kapların taşıdığı yük konusunda da ihtiyatlı bir değerlendirme var: Zeytinyağı veya şarap için kullanılmış olmaları düşünülüyor. Bu yorum, kapların işlevine ilişkin bir olasılığı ifade ediyor; paylaşımda içlerinde bu ürünlere ait kalıntı tespit edildiği belirtilmiyor. Dolayısıyla yükün ne olduğu henüz açıklamadaki bilgilerle kesinleştirilemiyor.

Bakan, benzer kapların Girit, Mısır ve Troya’da bulunduğunu da belirtti. Bu örnekleri, deniz üzerinden kurulan bağlantıların anlaşılmasına katkı sağlayan bulgular olarak değerlendirdi. Bununla birlikte benzerliklerin hangi özelliklere dayandığı ve örneklerin nasıl karşılaştırıldığı konusunda teknik bilgi paylaşılmadı.

Delikli kap için yayık olasılığı

Buluntular arasındaki bir kap, taşıma işlevinden farklı bir kullanım ihtimalini gündeme getiriyor. Ersoy’un tarif ettiği amforanın üzerinde birbirinden farklı dokuz işaret bulunuyor; kabın gövdesinde ise iki delik yer alıyor. Bakan, bu özellikleri taşıyan örneği ayrıca öne çıkardı.

Söz konusu kabın tereyağı veya peynir hazırlanırken yayık işlevi görmüş olabileceği değerlendiriliyor. Ersoy, bu ihtimali denizcilerin uzun süre denizde kaldıkları yolculuklarda yiyecek hazırlamasıyla ilişkilendirdi. Ancak açıklamada bu kullanımın kesin olarak belirlendiği söylenmiyor; kabın işlevi olasılık düzeyinde ele alınıyor.

Bu yorumun odağında ticaret yükünden çok, yolculuk sırasında beslenmenin nasıl sağlandığı bulunuyor. Bakanın değerlendirmesi, amforaların yalnızca ürün taşınması açısından değil, gemideki yaşamın anlaşılması bakımından da incelendiğini gösteriyor. Açıklama, denizcilerin kendi gıdalarını hazırladığı fikrini bir ipucu olarak sunuyor.

Batık iddiasında tarihlendirme ayrıntıları eksik

Ersoy, buluntuları Doğu Akdeniz’de toplumlar arasındaki alışverişin ve kültürel temasların izleri olarak değerlendirdi. Anadolu kıyılarının denizcilik geçmişi de açıklamasının merkezinde yer aldı. Bununla birlikte, kapların üretildiği düşünülen yer ile Kekova’daki buluntu alanı arasında izlenen belirli bir sefer rotası tarif edilmedi.

Açıklama, araştırmanın kapsamını sayısal olarak değerlendirmeye yetecek ayrıntıları içermiyor. Çıkarılan toplam amfora sayısı, kazının gerçekleştirildiği tarihler ve buluntuların birbirleriyle arkeolojik ilişkisi belirtilmedi. Bu bilgiler olmadan, tek tek kaplara ilişkin yorumlarla batığın bütününe yönelik değerlendirmeleri birbirinden ayırmak gerekiyor.

Ersoy, su altındaki mirasın korunmasını ve sonraki kuşaklara ulaştırılmasını çalışmaların hedefleri arasında saydı. Araştırmaların sürdürüleceği mesajını verdi, ancak yeni sonuçların açıklanması için bir takvim belirtmedi. Bulguların yorumlanmasında açık kalan başlıklar, tarihlendirme yöntemi, üretim yeri bağlantısı ve yayık olarak kullanım ihtimalinin hangi kanıtlarla desteklendiği.