Suudi Arabistan'da petrol boru hattı vuruldu

Doğu-Batı boru hattı, 10 Eylül saldırılarının ardından Suudi Arabistan tarafından tedbir amaçlı kapatıldı. Hattın hasarı inceleniyor.

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, Riyad-Medine bölgesindeki hatta bir dizi saldırı düzenlendiğini ve olaylarda yaralanmalar bulunduğunu bildirdi. Bakanlık, acil durum ekipleri ile teknik uzmanların hattın güvenliğini sağlamak için çalışma başlattığını duyurdu.

İki ABD’li yetkili, petrol boru hattı sisteminin çeşitli mühimmatlarla hedef alındığını ve ilk incelemelerde pompa istasyonlarının öne çıktığını ileri sürdü. Aynı yetkililer, saldırıda Irak’tan havalandığı değerlendirilen insansız hava araçlarının kullanıldığını savundu.

Riyad-Medine hattı kapandı

Yetkililerin aktardığı değerlendirmeye göre saldırının arkasındaki yapı henüz kesinleşmedi. Boru hattının doğrudan zarar görüp görmediği ve oluşan hasarın ne kadar sürede giderilebileceği de açıklığa kavuşmadı.

Enerji Bakanlığı’nın açıklaması, hattın işletme güvenliği tamamlanana kadar akışın durdurulduğunu gösteriyor. Kapatmanın “tedbir amaçlı” olarak tanımlanması, Riyad’ın hasar tespitinden önce sistem riski almak istemediğine işaret ediyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, saldırıların ardından Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ile telefonda görüştü. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre görüşmede bölgedeki gelişmeler ve Suudi Arabistan’ı hedef alan saldırılar ele alındı.

Uydu verileri duman gösterdi

Bölgeden alınan uydu görüntülerinde, pompa istasyonlarından birinde yangına bağlı hasar görüldü. Başka bir istasyon çevresinde ise yoğun siyah dumanın yükseldiği daha küçük bir yangın tespit edildi.

Sentinel-3 görüntülerine dayandırılan aktarımlarda, Medine ile Mehd ez-Zeheb arasındaki çöl hattında siyah duman bulutu belirlendi. ABD Havacılık ve Uzay Ajansının FIRMS yangın izleme sistemi de aynı bölgede kümelenmiş termal anomaliler kaydetti.

Bu veriler, saldırının yalnızca boru hattının kendisini değil, hattın çalışmasını sağlayan yardımcı tesisleri de gündeme taşıdığını gösteriyor. Pompa istasyonları devre dışı kaldığında boru hattı fiziksel olarak sağlam olsa bile akış güvenliği ve basınç yönetimi sınırlanabilir.

Petroline Hürmüz’ü baypas ediyor

East-West, diğer adıyla Petroline, Suudi Arabistan’ın doğusundaki üretim merkezlerini batı kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlıyor. Hat, petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeden Kızıldeniz’e ulaştırılmasını sağladığı için Riyad’ın ihracat esnekliğinde merkezi bir rol oynuyor.

Yanbu’dan sonraki sevkiyatlar yine deniz taşımacılığına bağlı. Avrupa’ya giden petrol Süveyş Kanalı ve SUMED hattını kullanabilirken, Asya’ya yönelen tankerlerin Bab el-Mendeb üzerinden Hint Okyanusu’na çıkması gerekiyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne göre Petroline’ın nominal taşıma kapasitesi günde 5 milyon varil. Kurumun verilerine göre 2019’daki düzenlemeyle hat geçici olarak günde 7 milyon varile kadar petrol taşıyabilecek duruma getirildi.

Onarım takvimi belirleyici olacak

Eğer hasar pompa istasyonlarıyla sınırlı kalır ve güvenlik kontrolleri kısa sürede tamamlanırsa, küresel petrol dengesi üzerindeki etki operasyonel kesintiyle sınırlı kalabilir. Bu durumda Suudi Arabistan için öncelik, Yanbu’ya yönelen akışın güvenli biçimde yeniden başlatılması olur.

Eğer boru hattının ana gövdesinde hasar veya tekrarlayan saldırı riski doğrulanırsa, Riyad’ın ihracat rotası seçenekleri daralabilir. Böyle bir senaryoda enerji piyasası Hürmüz, Bab el-Mendeb ve Kızıldeniz güvenliği arasındaki bağlantıyı daha yakından fiyatlayabilir.

Sektör açısından en yakın izleme başlıkları, hattın yeniden açılış tarihi, pompa istasyonlarındaki hasarın kapsamı ve saldırının kaynağına ilişkin resmi bulgular olacak. Bu üç unsur, Suudi petrol lojistiğinin ne kadar hızlı normale dönebileceğini belirleyecek.