SGK yurt dışı ilaç alımı için yeni sistem kurdu

SGK, yurt dışından ilaç temini ve bu alımlara bağlı hizmetler için yeni bir satın alma çerçevesi oluşturdu. Cumhurbaşkanlığı kararı Resmi Gazete’de yayımlandı ve düzenleme, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (h) bendi kapsamındaki alımları hedefliyor. Amaç, genel sağlık sigortası kapsamındaki hastaların tedavilerinde ilaç erişimi kaynaklı kesinti riskini azaltmak ve tedarik sürecini daha öngörülebilir hale getirmek.

Yeni modelin merkezinde “Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu” var. Komisyon, hangi yöntemle alım yapılacağını, alınacak miktarları ve alım sürelerini belirleyecek. Bu kararlar ihale yetkilisinin onayına sunulacak ve süreç, kurumsal onay zinciriyle ilerleyecek. Komisyon kararlarını oy çokluğuyla alacak; üyeler çekimser oy kullanamayacak.

Düzenleme, satın alma süreçlerinde şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kamu kaynaklarının verimli kullanımı ilkelerinin gözetileceğini açıkça tanımlıyor. Bu çerçeve, yurt dışı ilaç tedarikinde hem tedarikçi seçimi hem de sözleşme yönetimi açısından standart bir yaklaşım oluşturmayı hedefliyor. Kamu alımlarında bu ilkelerin yazılı hale gelmesi, itiraz ve denetim süreçlerinde referans noktası yaratması açısından önem taşıyor.

Sistemin ana yöntemi olarak “dinamik alım sistemi” kurulması esas alındı. Bu yapı, tüm isteklilerin başvurusuna açık olacak ve ön yeterlilik değerlendirmesi üzerinden işleyecek. İlaç temin kaynağı listesinde birden fazla istekli bulunduğunda dinamik alım sistemi devreye girecek; böylece aynı ürün veya hizmet için birden fazla tedarikçiyle rekabetçi bir havuz oluşturulması amaçlanıyor.

Buna rağmen Komisyon, özel durumlarda farklı alım yöntemleri uygulayabilecek. Bu esneklik, bazı ilaçlarda sınırlı üretici bulunması, tedarik sürelerinin kritik olması veya uluslararası lojistik koşulların değişmesi gibi durumlarda alternatif yöntemlere kapı aralıyor. Teklif değerlendirmesinde fiyatın yanında diğer unsurlar da dikkate alınacak ve en avantajlı teklif sahibiyle sözleşme imzalanacak.

Düzenleme, Türkiye’de kamu alımlarının temel çerçevesini belirleyen 4734 sayılı Kanun’la bağlantılı ilerliyor. Yurt dışı ilaç temini, özellikle yurt içinde ruhsatlı muadili bulunmayan veya belirli hasta gruplarında kullanılan ürünlerde kritik bir süreç olarak öne çıkıyor. Yeni komisyon yapısı ve dinamik alım sistemi, tedarik sürekliliği ile rekabetçi fiyatlama hedeflerini aynı mekanizma içinde birleştirmeyi amaçlayan bir yönetişim modeli kuruyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Düzenleme, SGK’nın yurt dışı ilaç tedarikinde karar alma ve onay süreçlerini daha tanımlı hale getirerek idari denetim ve hesap verebilirlik kanallarını etkileyebilir. Dinamik alım sistemi, kamu alımlarında rekabet ve eşit muamele ilkelerinin uygulanma biçimini düzenleyerek uygulama standartlarını şekillendirebilir.

Sektör Etkisi: Yurt dışı ilaç tedarikçileri ve aracı hizmet sağlayıcıları için ön yeterlilik temelli, sürekli başvuruya açık bir yapı oluşması, pazara giriş ve rekabet koşullarını değiştirebilir. Komisyonun özel durumlarda alternatif yöntem kullanabilmesi, tek kaynaklı veya sınırlı tedarikçi bulunan ürünlerde sözleşme stratejilerini etkileyebilir.

Piyasa Etkisi: Kamu alımlarında daha sistematik bir tedarik çerçevesi, ilaç ithalatı ve ilgili lojistik hizmetlerinde sözleşme hacmi ve fiyat oluşumunu ihale mekanizmaları üzerinden etkileyebilir. Süreçlerin standartlaşması, tedarikçi risk primi ve teslimat süreleri gibi unsurların tekliflere yansıma kanallarını değiştirebilir.