Schengen vizesi için AP’den kritik gri pasaport uyarısı

Schengen vizesi süreçlerini zorlaştıran etkenlere bir yenisi eklenirken, Avrupa Parlamentosu Türkiye taslak raporunda hizmet pasaportu uyarısı yaptı.

Avrupa Birliği'nin yasama organı olan Avrupa Parlamentosu (AP), Türkiye'ye yönelik hazırladığı son dönem raporunun taslağında vize süreçlerine geniş yer ayırdı. Raporda, özellikle kamu görevlilerine ve belediye çalışanlarına tahsis edilen hizmet pasaportlarının amacına aykırı şekilde kullanıldığı iddia edildi. Bu durumun, iki ülke arasındaki diplomatik güven mekanizmasını doğrudan zedelediği belirtiliyor.

Türkiye ile AB arasındaki vize serbestisi diyaloğu yıllardır tıkanmış durumdayken, yeni iddialar süreci daha karmaşık hale getiriyor. AP raporu, bu tür usulsüzlüklerin sona erdirilmesi için Türkiye'ye denetimleri sıkılaştırma çağrısında bulunuyor. Ankara'nın resmi pasaport verme süreçlerinde reform yapması gerektiği taslakta açık biçimde vurgulanıyor.

Hizmet Pasaportlarında Güvenlik Açığı İddiası

Taslak raporda yer alan suçlamalar, kamuoyunda "gri pasaport" olarak bilinen hizmet pasaportlarının yasa dışı göç amacıyla kullanıldığı iddialarına dayanıyor. AP yetkilileri, belediyeler ve çeşitli sivil toplum kuruluşları aracılığıyla yurt dışı görevlerine gönderilen bazı kişilerin geri dönmediğini tespit etti. Bu durum, Avrupa sınır güvenliği otoriteleri tarafından organize bir açık kapı yaratma girişimi olarak değerlendiriliyor.

Geçmiş yıllarda Türkiye içinde de adli soruşturmalara konu olan gri pasaport skandalları, artık AB düzeyinde resmi bir güvenlik tehdidi olarak kayıtlara geçmiş durumda. Raporda, geçici olarak verilen bu belgelerin denetim mekanizmalarının yetersiz olduğu ve insan kaçakçılığı şebekeleri tarafından suiistimal edildiği ileri sürüldü. Brüksel, Türkiye'nin bu konuda acil ve şeffaf bir soruşturma yürütmesini talep ediyor.

Schengen Başvurularına Olumsuz Yansımalar

Schengen vizesi almakta zaten büyük zorluklar yaşayan Türk vatandaşları için bu rapor yeni bir engel teşkil edebilir. AB üyesi ülkelerin konsoloslukları, resmi belgelerdeki suiistimal risklerini öne sürerek vize ret oranlarını artırmaya devam ediyor. Taslak rapordaki sert ifadeler, sıradan vatandaşların turistik ve ticari vize başvurularındaki güvenlik incelemelerinin daha da sıkılaşacağına işaret ediyor.

2023 ve 2024 yıllarında Türk vatandaşlarının yaptığı vize başvurularındaki ret oranları tarihi zirvelere ulaştı. İş dünyası temsilcileri ve akademisyenler dahi randevu almakta zorlanırken, resmi pasaport iddiaları bu krizin çözülmesini zorlaştırıyor. AB tarafı, teknik kaygıların siyasi kararlar üzerinde doğrudan belirleyici olduğunu aktarıyor.

Vize serbestisi için kritik öneme sahip olan sınır ve belge güvenliği kriterleri, bu raporla birlikte yeniden ön plana çıktı. Türkiye'nin vizesiz seyahat hakkı elde edebilmesi için karşılaması gereken 72 kriter arasında yer alan bu başlık, pasaport güvenliğinin zedelenmesi nedeniyle geriye gidiş sinyalleri veriyor. Uzmanlar, diplomatik pasaportların itibar kaybının tüm ulusal pasaportların güvenilirliğini sarstığını ifade ediyor.

Ankara ve Brüksel Hattında Güven Bunalımı

Önümüzdeki süreçte Türkiye'nin bu uyarılara karşı atacağı adımlar büyük önem taşıyor. Dışişleri ile İçişleri Bakanlıklarının pasaport tahsis protokollerini revize etmesi ve denetimleri artırması bekleniyor. Ancak siyasi gözlemciler, vize krizinin çözülmesi için sadece teknik önlemlerin yeterli olmayacağını, Brüksel ile kaybedilen güven ilişkisinin yeniden tesis edilmesi gerektiğini savunuyor.

Sonuç olarak, AP'nin son taslak raporu vize serbestisi beklentilerini daha da ileri bir tarihe erteleyebilir. Hizmet pasaportlarının suiistimaline yönelik iddialar kanıtlandığı ve önlemler alınmadığı sürece Türk vatandaşlarının Schengen vizesi alma süreçlerindeki uzun bekleme süreleri ve yüksek ret oranları devam edecektir.