Rusya'da 'boykot' gölgesinde seçim: Katılım dibe vurdu, Putin'in partisi açık ara önde

Rusya seçimleri üç günlük oylamanın ardından kapandı; ilk veriler Birleşik Rusya’nın yüzde 57,5 ile Duma yarışında önde olduğunu gösterdi.

Açıklanan katılım oranı ülke genelinde %56,66 oldu; nihai sonuçların 25 Eylül’den itibaren duyurulması bekleniyor. 450 sandalyeli Devlet Duması için yapılan yarış, Kremlin’in Ukrayna savaşı sırasında iç siyasi tabloyu nasıl sunduğu bakımından izleniyor.

Birleşik Rusya ilk sırada

Devlet Başkanı Vladimir Putin’i destekleyen Birleşik Rusya, ilk sayım tablosunda rakiplerinin önünde yer aldı. Parti, 2021’deki son parlamento seçiminde 450 sandalyeli Duma’da 324 sandalye kazanmıştı.

Putin Birleşik Rusya üyesi değil, ancak 2008-2012 döneminde partinin liderliğini yürüttü. Bu bağ, partinin seçim performansını yalnızca parlamento aritmetiğiyle değil, Kremlin’in yönetim kapasitesiyle de ilişkilendiriyor.

Seçim, muhalefet alanının daraldığı bir ortamda yapıldı. Bağımsız insan hakları kuruluşu OVD-Info’ya göre Rusya’da siyasi gerekçelerle cezaevinde bulunan kişi sayısı 2 bini aşıyor.

Yabloko listesi sandık dışı

Rusya’da kayıtlı savaş karşıtı çizgisiyle öne çıkan Yabloko, federal parti listesi üzerinden yarışa katılamadı. Yüksek Mahkeme, partinin federal listesini seçimden yaklaşık bir ay önce engelledi.

Yabloko’dan bazı adayların tek üyeli seçim bölgelerinde yarışmasına izin verildi. Parti ise adaylarının baskı ve kısıtlamalarla karşılaştığını, bunun kampanya yürütme ve gözlem yapma kapasitesini sınırladığını açıkladı.

Yabloko, seçimlerin son gününde St. Petersburg’daki bir seçim gözlemcisinin gözaltı sırasında bilincini kaybettiğini bildirdi. Parti ayrıca başka bölgelerdeki gözlemcilerinin sandık alanlarına alınmadığını duyurdu.

Elektronik sandığa saldırı kaydı

Bu seçimde elektronik ve internet üzerinden oy kullanma sistemi ülke çapında geniş biçimde uygulandı. Moskova yönetimi, elektronik oy vermeyi teşvik etmek için seçmenlere ödül karşılığında kullanılabilecek puanlar sundu.

Bazı seçmenler kağıt oy pusulası alamadıklarını ve elektronik terminallere yönlendirildiklerini söyledi. Rus makamları ise seçimlerin mevzuata uygun yürütüldüğünü savundu.

Putin de oyunu internet üzerinden kullandı; Kremlin’in yayımladığı görüntülerde elektronik seçim sistemine giriş yaptığı görüldü. Rusya Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Ella Pamfilova, cuma ve cumartesi günleri yaşanan kesintileri büyük ölçekli siber saldırılara bağladı.

Pamfilova’ya göre seçim altyapısına yönelik 3 binden fazla DDoS saldırısı kaydedildi. Komisyon, uzaktan elektronik oy verme sistemine 135, Rostelecom ağlarına 420 ve elektronik devlet altyapısına yaklaşık 2 bin saldırı düzenlendiğini açıkladı.

Seçim komisyonlarına ait 74 binanın seçim günlerinde hasar gördüğü veya kullanılamaz hale geldiği de bildirildi. Bu rakamlar, elektronik oylamanın şeffaflığına ilişkin tartışmaların güvenlik boyutuyla birlikte süreceğini gösteriyor.

Ukrayna bölgeleri sandığa katıldı

Rusya, Ukrayna’da kontrolü altında tuttuğu Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya bölgelerinin bazı kesimlerinde yaşayanları da seçime dahil etti. Moskova’nın denetimindeki bu alanlar için yeni seçim çevreleri oluşturuldu.

Ukrayna yönetimi, kendi topraklarında yapılan bu oylamaları “sahte” olarak nitelendirerek reddetti. Seçim günlerinde Rusya ile Ukrayna arasındaki saldırılar da devam etti.

Putin, seçim öncesindeki televizyon konuşmasında sonuçların Rus halkının orduya desteğini göstereceğini söyledi. Bu nedenle yalnızca oy dağılımı değil, katılım oranı da Kremlin’in savaş dönemindeki siyasi anlatısı açısından merkezi bir veri haline geldi.

İlk oy dağılımı korunursa Kremlin, sonucu orduya dönük toplumsal destek anlatısına bağlayabilir; bunun küresel etkisi savaşın diplomatik seyrinden çok yaptırım ve enerji risklerinin fiyatlanmasında görülebilir. Tablonun katılım veya elektronik oylama itirazlarıyla tartışmaya açılması halinde ise Birleşik Rusya’nın Duma çoğunluğu yanında seçim süreçlerine güven, Rus siyasetindeki temel sorun olarak kalır.