Reuters: Çin, insansı robotları şehir savaşına hazırlıyor

İnsansı robotlar, Çin’de askeri testlerin konusu haline geldi; belgeler şehir çatışması, üs güvenliği ve keşif görevlerine odaklanıyor.

Geçen ay düzenlenen Dünya İnsansı Robot Oyunları, bu ilginin kamuya açık yüzünü gösterdi. Robotlar koşu, boks ve dans yarışmalarına katılırken bazı modellerin 100 metre performansı Usain Bolt’un ölçütleriyle karşılaştırıldı.

Oyunlardan kışla testlerine

Oyunların bitiminden iki gün sonra Çin Halk Kurtuluş Ordusunun resmi gazetesi, yeni teknolojilerin laboratuvarlardan askeri eğitim sahalarına taşınması çağrısı yaptı. Bu çağrı, ordunun robotik sistemleri yalnızca gösteri teknolojisi olarak değil, eğitim ve görev planlamasının parçası olarak gördüğünü gösterdi.

100’den fazla askeri ihale duyurusu, akademik çalışma, patent, resmi yayın, hükümet kaydı ve savunma şirketi belgesi, Çin’de insansı robotlara dönük askeri araştırmaların hızlandığını ortaya koyuyor. Belgelerde alım, test, eğitim ve askerlerle birlikte çalışma başlıkları öne çıkıyor.

BofA Global Research verilerine göre Çinli üreticiler, 2025’te dünyadaki insansı robot sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 95’ini yaptı. Bu pay, Çin Halk Kurtuluş Ordusuna yerli üretim, tedarik ve bakım altyapısından yararlanma alanı açıyor.

Bina içi çatışma planları

Çin Ulusal Savunma Teknolojileri Üniversitesindeki araştırmacıların 2025 tarihli çalışması, şehir çatışması için altı savaş robotunu iki saldırı ekibine ayıran bir senaryoyu ele aldı. Planda insansı robotlar, robot köpekler ve insansız araçlar, askerlerle birlikte işgal edilmiş bir binayı kat ve oda bazında temizliyordu.

Çalışma, robotların hangi silahlarla donatılacağını ya da sivillerle karşılaşmaları halinde nasıl davranacağını açıklamadı. Bu boşluk, askeri robotik çalışmalarında teknik ilerleme ile savaş hukuku arasındaki mesafenin halen geniş olduğunu gösteriyor.

Araştırmacı Juo-Min Chou’ya göre denge, algılama ve dayanıklılık alanlarındaki gelişmeler insansı robotları binalar, tüneller ve gemi içleri gibi dar alanlarda kullanışlı kılabilir. Chou, keşif ve lojistik gibi daha sınırlı görevlerde dört ayaklı, paletli veya tekerlekli robotların daha düşük maliyetli olabileceğini de belirtti.

Üs devriyesinden Fuxi robotuna

Çin’in askeri ilgisi 2024’te kurumsal bir düzeye taşındı. Çin Ulusal Savunma Teknolojileri Üniversitesi ile Çin Askeri Bilimler Akademisi, o yıl insansı sistemlerin askeri kullanımına ayrılmış bir oturum içeren savunma teknolojileri forumu düzenledi.

2025’teki bir üniversite yarışmasında robotlardan düşman hatlarının gerisine sızmaları, bir bölgeye girmeleri, alanı haritalandırmaları ve hedefleri bulmaları istendi. Başka bir senaryoda ise robotlara askeri üslerde kimlik kontrolü, disiplin denetimi ve güvenlik devriyesi görevleri verildi.

2026 itibarıyla çalışmalar askeri akademilerin dışına, savunma sanayisine de yayıldı. Devlete ait Norinco’nun ağustos ayında yayımladığı bilgilere göre Fuxi adlı tam boy insansı robot nöbet, her türlü hava koşulunda keşif, akıllı devriye ve tehlikeli görevler için geliştiriliyor.

Avustralya Stratejik Politika Enstitüsünden Malcolm Davis, insansı robotların bugün cephede kullanıma hazır pratik sistemler olmadığını belirtti. Davis’e göre beş ila 10 yıl içinde bu durum değişebilir; bu görüş, teknolojinin mevcut sınırları ile savunma planlamasının zaman ufku arasındaki farkı ortaya koyuyor.

İnsan kontrolü zorunluluğu

Teknik sorunların yanında savaş hukuku da belirleyici eşiklerden biri. Silahlı güçlerin sivillerle savaşçıları ayırt etmesi, yaralı veya teslim olan kişilere saldırmaması gerekiyor.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi, otonom silahların teslim olma işaretlerini güvenilir biçimde yorumlamakta zorlanabileceği uyarısında bulundu. ABD ordusu otonom silahlar için yasal inceleme ve gerçekçi test şartı ararken Çin Savunma Bakanlığı mart ayında yapay zeka destekli silahların insan kontrolünde kalması gerektiğini açıkladı.

Çin Askeri Bilimler Akademisinden Wang Yonghua, insansı robotların hareket, algılama ve zeka alanlarında çözülmemiş sorunları bulunduğunu belirtti. Wang’a göre bu sistemlerin yaygın askeri araçlara dönüşmesi için teknik ilerleme, daha düşük üretim maliyeti ve endüstriyel ölçekte üretim gerekiyor.

Eğer maliyet düşer ve insan kontrolü sahada güvenilir biçimde doğrulanırsa, Norinco gibi üreticiler askeri tedarik programlarında daha görünür hale gelebilir; bu da robotik sektöründe savunma odaklı talebi artırır. Eğer denge, algılama ve hukuk sorunları sürerse, Çin’in önceliği insansı platformlardan daha ucuz tekerlekli, paletli veya dört ayaklı sistemlere kayabilir.