Netanyahu ABD planını iptal etti, Kongre oyu Washington'da

Netanyahu ABD planı, başbakanlık ofisinin program değişikliği açıklamasıyla iptal edildi; karar Washington trafiğini etkiledi.

İsrail başbakanlık ofisi, iptalin gerekçesi olarak ABD'li Senatör Lindsey Graham için yapılacak cenaze töreninin ay sonuna alınmasını gösterdi. Netanyahu'nun ABD ziyareti için cumartesi gecesi İsrail'den ayrılması bekleniyordu.

Ziyaret takvimi bozuldu

Ziyaretin siyasi ağırlığı, yalnızca takvimdeki bir dış temas olmasından kaynaklanmıyordu. Ziyaret öncesindeki aktarımlara göre İsrail tarafı, Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump arasında görüşme ayarlamak için yoğun diplomatik temas yürütüyordu.

Bu temasın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, İsrail hükümeti açısından Washington'daki siyasi zeminin okunması için önemliydi. ABD yönetimiyle kurulacak doğrudan temas, Gazze savaşı ve Amerikan yardımı tartışmalarının büyüdüğü bir dönemde Netanyahu'nun elindeki diplomatik kanallardan biri olarak görülüyordu.

İptal kararı bu nedenle yalnızca bir seyahat değişikliği değil, İsrail'in ABD'deki destek dengelerini takip ettiği bir haftada gelen takvim kırılması anlamına geliyor. Başbakanlık ofisinin açıklaması, ziyaretin yeni bir tarihe bağlanıp bağlanmayacağı konusunda ayrıntı vermedi.

314 oyla yardım korundu

Washington'daki daha geniş tablo, ABD Temsilciler Meclisi'nde çarşamba günü yapılan İsrail yardımı oylamasıyla şekillendi. İsrail'e ayrılan 3,3 milyar dolarlık askerî ve insani yardımın dış ilişkiler harcama tasarısından çıkarılmasını öngören düzenleme, 104'e karşı 314 oyla reddedildi.

Oylamada 10 üye yer almadı. Teklifin destekçilerinden Kentucky Temsilcisi Cumhuriyetçi Thomas Massie dışında Cumhuriyetçi üyeler düzenlemeye karşı çıktı.

Demokrat Parti tarafındaki tablo ise daha parçalıydı. Düzenlemeye destek veren Demokratların sayısı, karşı oy kullanan Demokratlardan fazla oldu; bazı üyeler insani yardımdaki kesintilere karşı olduklarını belirtmelerine rağmen teklif lehine oy kullandı.

Bu ayrışma, İsrail'e verilen Amerikan desteğinin Kongre'de hâlâ güçlü olduğunu, ancak desteğin parti içindeki dayanağının eskisi kadar düz ilerlemediğini gösterdi. Reddedilen teklif, bütçe sonucunu değiştirmedi; buna karşılık parti içi sinyali daha görünür hale getirdi.

Demokrat saflarda Gazze baskısı

Demokrat Parti içinde İsrail meselesindeki tartışma, özellikle Gazze'deki savaşın yürütülme biçimine dönük eleştirilerle büyüyor. Bu baskı, İsrail'e koşulsuz destek çizgisinin parti içinde daha fazla sorgulanmasına yol açıyor.

Netanyahu hükümeti açısından risk, ABD yardımının kısa vadede kesilmesinden çok siyasi maliyetin artması. Kongre'de yardım korunmuş olsa da Demokrat tabanda ve seçilmiş üyeler arasında büyüyen itirazlar, ileride yeni şartlar, denetim talepleri veya daha sert bütçe pazarlıkları üretebilir.

ABD açısından mesele, dış politika mutabakatının iç siyasetle daha sert biçimde çarpışmasıdır. İsrail dosyası, Demokrat Parti'deki ilerici kanat ile geleneksel güvenlik çizgisi arasındaki gerilimi daha ölçülebilir hale getirdi.

Eğer Netanyahu'nun ziyareti kısa sürede yeni bir tarihe bağlanırsa, küresel diplomasi açısından ana etki Washington ile Tel Aviv arasında kriz yönetimi kanalının açık kaldığı mesajı olur. Netanyahu hükümeti bunu ABD desteğinin sürdüğünü göstermek için kullanabilir; savunma ve dış yardım çevreleri ise Kongre oylamasına rağmen yürütme düzeyindeki temasların devam ettiğini okuyabilir.

Eğer ziyaret uzarsa ya da Trump görüşmesi takvime girmeden kalırsa, belirsizlik farklı bir kanaldan çalışır. İsrail hükümeti Washington'daki siyasi ayrışmayı daha yakından yönetmek zorunda kalır; ABD'deki dış yardım tartışması ise savunma, insani yardım ve Kongre denetimi başlıklarında daha sert bir çizgiye kayabilir.

En açık soru, iptal edilen seyahatin yeni tarihinin açıklanıp açıklanmayacağıdır. İkinci soru, Temsilciler Meclisi'ndeki 104 oyun Demokrat Parti içindeki daha kalıcı bir İsrail politikasına dönüşüp dönüşmeyeceğidir.