NATO son noktayı koydu: ABD ve Danimarka'nın Grönland anlaşması resmileşti

Grönland anlaşması, ABD, Danimarka ve Grönland'ın katılımıyla gelecek hafta New York'ta imzalanacak. Metin Arktik güvenliği etkiliyor.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen'in ofisi, imza planının New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu oturumları sırasında yürütüleceğini açıkladı. NATO Sözcüsü de cumartesi öğle saatlerinde imza beklediklerini doğruladı.

New York imzası bekleniyor

ABD Başkanı Trump, anlaşmayı bir gün önce duyurarak Washington'un Grönland güvenliği üzerinde kalıcı denetim elde edeceğini savundu. Trump'a göre metin, ABD'nin adadaki güvenlik gereksinimlerini karşılamayı ve rakip ülkelerin üs, askeri varlık veya hassas yatırım kurmasını engellemeyi amaçlıyor.

NATO Sözcüsü, anlaşmayı memnuniyetle karşıladıklarını ve metnin bölgede güvenlik, istikrar ve işbirliğine katkı sağlayacağını belirtti. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin de 23 Eylül'de Genel Kurul programı kapsamında New York'a gitmesi planlanıyor.

1951 savunma metni genişliyor

Açıklanan çerçeve, 1951 tarihli ABD-Danimarka savunma düzenlemesinin kapsamını Grönland'daki yeni güvenlik ihtiyaçlarına göre büyütmeyi hedefliyor. Metnin ABD'ye adada daha sürekli erişim, üs kurma ve hava sahasını kullanma hakları tanıması bekleniyor.

Trump, Grönland'ın uygun görülecek bir bölgesinde geniş çaplı ABD askeri varlığı kurulması için sürecin başlatılacağını söyledi. Bu sürecin Grönland halkıyla işbirliği içinde yürütüleceğini de ifade etti.

Danimarka ve Grönland yönetimleri, anlaşmanın bölgesel güvenliği güçlendireceği görüşünde. Buna karşılık, metnin Danimarka'nın Grönland üzerindeki egemenliğini sona erdirdiğine dair bir açıklama yapılmadı.

Anlaşmanın tam hükümleri ve olası yeni ABD üslerinin kapsamı henüz kamuoyuna açıklanmış değil. Bu belirsizlik, metnin güvenlik düzenlemesi mi yoksa daha geniş bir stratejik yeniden konumlanma mı yaratacağı tartışmasını açık bırakıyor.

Ocak 2026 gerilimi

Grönland tartışması ocak 2026'da Trump'ın adanın ABD kontrolüne geçmesi gerektiğini yeniden gündeme taşımasıyla tırmandı. Trump, adayı Washington için stratejik konumda görürken daha geniş askeri ve güvenlik erişimi sağlayacak seçeneklerin incelendiğini açıklamıştı.

Danimarka ve Grönland yönetimleri buna karşı, adanın geleceği hakkında karar yetkisinin yalnızca Grönland halkına ait olduğunu vurguladı. ABD'den gelen tekliflerin reddedilmesi, egemenlik tartışmasını güvenlik pazarlığının merkezine yerleştirdi.

Gerilim büyürken Danimarka'da ABD menşeli ürünlere dönük boykot kampanyaları düzenlendi. Avrupa Birliği de Grönland'a desteğini göstermek amacıyla yeni bir yatırım paketi hazırladı.

Arktik dengesi hesaplanıyor

Anlaşma imzalanır ve egemenlik tartışması sınırlı kalırsa, ABD adadaki askeri erişimini daha kurallı bir çerçevede genişletebilir. Bu senaryoda Danimarka, Grönland üzerindeki egemenlik iddiasını korurken Washington'la savunma koordinasyonunu derinleştirir.

Metnin üs ve hava sahası hakları geniş yorumlanırsa, savunma altyapısı, gözetleme sistemleri ve lojistik hizmetler alanında yeni ihtiyaçlar doğabilir. Daha dar bir uygulama ise Grönland'daki yatırım ve siyasi risk algısını kısmen azaltabilir.

Küresel düzeyde anlaşmanın etkisi, Arktik'te askeri rekabetin ne kadar kurumsal kanallara taşınacağına bağlı olacak. Metin yerel onay veya egemenlik tartışmasına takılırsa, ABD-Avrupa savunma koordinasyonu ve Grönland'ın yatırım ortamı üzerinde yeni baskı oluşabilir.

Bir sonraki aşamada anlaşma metninin yayımlanması, yeni üslerin yeri ve Grönland halkının sürece nasıl dahil edileceği belirleyici olacak. Açık kalan ana soru, güvenlik erişiminin Danimarka egemenliği ve Grönland'ın siyasi iradesiyle nasıl dengeleneceği.