Pentagon doğruladı: F-35 parçalarını taşıyan uçaktan haber alınamıyor

F-35 parçaları taşıyan bir sevkiyatın Hong Kong'a yönelmesi, ABD'de kanopi teknolojisi ve savunma lojistiği için güvenlik incelemesi başlattı.

Konuya aşina üç kişi, Avustralya'dan ABD'ye onarım için gönderilen bileşenlerin Pasifik üzerindeki rotasının değiştiğini söyledi. Pentagon, bazı parçaların bulunamadığını doğrularken, sevkiyatın neden Hong Kong'a indirildiği ve ekipmanın şu anda kimin elinde olduğu açıklanmadı.

Hong Kong rotası Kongre'ye taşındı

Parçalar, F-35 üreticisi Lockheed Martin adına çalışan bir aracı tarafından taşınıyordu; şirket programın küresel tedarik zincirini yönetiyor. ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkilileri, ulusal güvenlik komitelerindeki Kongre personelini ilk kez haziran ayında bilgilendirdi.

Konuya yakın kişiler, ek brifinglerin gelecek haftalarda planlandığını söyledi. Brifinglerin ulusal güvenlik komitelerine yapılması, dosyanın Kongre içinde askeri teknoloji ve tedarik güvenliği başlıklarıyla takip edildiğini ortaya koydu.

Kanopi parçası riski büyüttü

İki kaynak, sevkiyat içinde kokpiti kapatan F-35 kanopilerinden birinin bulunduğunu aktardı. Kanopi, uçağın radar görünürlüğünü azaltmaya yardımcı olan şeffaf radar emici katman nedeniyle sıradan bir gövde parçası olarak değerlendirilmiyor.

ABD Hava Kuvvetleri'nin açıklamalarına göre bu kaplama zamanla aşınabiliyor; bu nedenle bugüne kadar ABD ve müttefikleri için üretilen 1.300'den fazla F-35'te kanopi onarımı veya değişimi gerekebiliyor. Avustralya'da F-35 bakım tesisleri bulunmasına karşın, kaynaklar bu tesislerin henüz kanopi onarımı yapacak kapasitede olmadığını söyledi.

F-35 Ortak Program Ofisi, kullanılamaz durumdaki bileşenlerin sevkiyatında yaşanan bir sorundan haberdar olduğunu açıkladı. Ofis, ABD makamları ve sektör ortaklarıyla parçaları geri alma, olayı soruşturma ve benzer sevkiyatlar için güvenlik önlemleri oluşturma üzerinde çalıştığını bildirdi.

Lockheed denetim zincirinde kalıyor

Lockheed Martin, güvenlik gerekçesiyle sevkiyatların durumuna ilişkin ayrıntı veremeyeceğini belirtti. Şirket, uçak parçalarının taşınmasında ABD Savunma Bakanlığı tarafından belirlenen ve Savunma Lojistik Ajansı tarafından düzenlenen kurallara uyduğunu savundu.

Şirket açıklamasında, “Ekiplerimiz, F-35 programının bütünlüğünü ve müttefik ortaklarımızın güvenliğini sağlamak için her sevkiyatı azami dikkat ve güvenlik önlemleriyle gerçekleştiriyor” ifadelerini kullandı. Avustralya hükümeti de Lockheed Martin'in uçak bileşenlerinin taşınmasına ilişkin ABD düzenlemelerine uyduğu bilgisini paylaştı.

Çin'in özel idari bölgesi olan Hong Kong, Pekin'in son yıllarda ulusal güvenlik yasaları yoluyla siyasi kontrolünü artırdığı bir merkez. Bu konum, rotanın Hong Kong'da sona ermesini Kongre açısından daha hassas bir savunma teknolojisi dosyasına dönüştürdü.

Kongre Araştırma Servisi'nde askeri havacılık analisti olarak çalışan J.J. Gertler, Çin'in F-35 dahil gizli Pentagon programları hakkında veri toplamaya çalışmasının bilinen bir konu olduğunu söyledi. Gertler, gerçek bir parçanın, mevcut teknik bilgileri “geliştirmeleri, doğrulamaları veya daha ayrıntılı hale getirmeleri” için ek imkan sağlayabileceğini belirtti.

Parçalar kısa sürede geri alınır ve inceleme yetkisiz erişim bulgusu olmadan kapanırsa, küresel etkisi sınırlı kalır; Lockheed için sonuç daha sıkı sevkiyat denetimi, sektör için de ticari taşıyıcı kontrollerinin gözden geçirilmesi olur. Bu senaryoda Washington-Pekin teknoloji gerilimine yeni bir yaptırım kanalı eklenmesi beklenmez.

Parçaların nerede olduğu açıklığa kavuşmazsa, makro düzeyde ABD ile Çin arasındaki savunma teknolojisi ayrışmasını besleyen siyasi baskı artabilir. Lockheed, daha ayrıntılı Kongre denetimiyle karşılaşabilir; F-35 tedarik ağındaki bakım merkezleri ve nakliye aracıları için rota, sigorta ve erişim protokolleri daha maliyetli hale gelebilir.

Üçüncü yol, parçaların iade edilmesi ancak rotanın neden değiştiğinin belirsiz kalmasıdır. Bu durumda ana soru, hatanın ticari lojistikten mi, denetim zincirindeki bir boşluktan mı yoksa dış müdahaleden mi kaynaklandığının ABD makamlarınca ne kadar hızlı ortaya konacağı olacak.