Keneler sadece KKKA değil, yüzlerce hastalığın taşıyıcısı olabilir

Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Adem Keskin, kenelerin yalnızca Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) değil, yaklaşık 200 farklı hastalığın ve hatta geçici felç vakalarının taşıyıcısı olabileceğini belirtti. Keskin, Türkiye'de insanlardan en sık toplanan kene türünün KKKA'nın önemli taşıyıcısı olan Hyalomma marginatum olduğunu vurguladı.

Kene Türleri ve Hastalık Taşıma Potansiyeli

Prof. Dr. Adem Keskin, her kenenin hastalık taşımadığını ancak bazı türlerin insan ve evcil hayvan sağlığı için ciddi riskler oluşturduğunu ifade etti. Dünya genelinde binden fazla kene türü bulunduğunu, bunların yaklaşık 200-250'sinin insan ve evcil hayvan sağlığını doğrudan etkilediğini belirtti. Bazı kene türlerinin "konak spesifikliği" gösterdiğini, yani sadece belirli canlılar üzerinde yaşadığını, örneğin Ixodes arboricola'nın sadece kuşlarda görüldüğünü ve insan sağlığını doğrudan ilgilendirmediğini açıkladı.

Türkiye'de bugüne kadar 56 farklı kene türünün tespit edildiğini ve bunların yaklaşık 20'sinin insanlardan kan emebildiğini aktaran Keskin, insanlardan toplanan kenelerin yaklaşık yüzde 70-80'ini Hyalomma marginatum türünün oluşturduğunu söyledi. Bu türün ülkede Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığının en önemli vektörlerinden biri olarak kabul edildiğini vurguladı.

KKKA Dışında Taşınan Diğer Hastalıklar

Keskin, kenelerin sadece KKKA ile ilişkilendirilmemesi gerektiğini, farklı türlerin farklı hastalık etkenlerini taşıyabildiğini belirtti. Rhipicephalus sanguineus isimli kenenin Rickettsia conorii bakterisini bulaştırarak insanlarda riketsiyoz hastalığına neden olabildiğini, Karadeniz Bölgesi'nde yaygın olan Ixodes ricinus türünün ise Borrelia bakterisini taşıyarak Lyme hastalığına yol açabileceğini ifade etti. Avrupa'da yaygın görülen kene kaynaklı ensefalitin Ixodes ricinus ile, riketsiyoz vakalarının ise Dermacentor reticulatus ile ilişkili olduğunu ancak bu hastalıkların Türkiye'de daha nadir görüldüğünü ekledi.

Kenelerin sadece hastalık bulaştırmakla kalmayıp, bazı nörolojik sorunlara da yol açabildiğini dile getiren Keskin, özellikle kulak arkası ve kulak içi gibi hassas bölgelerde tutunan kenelerin geçici felçlere neden olabileceğini açıkladı. Kenenin salgıladığı tükürük sıvısının sinir dokularında geçici hasara yol açabildiğini belirten Keskin, bu durumun yüz sinirlerine yakın alanlarda etkili olabileceğini söyledi. Ayrıca, bazı kişilerde kene tükürüğüne karşı ciddi alerjik reaksiyonlar gelişebildiğini ve insanlarda ve hayvanlarda kısmi felç vakalarının görülebildiğini kaydetti. Özellikle koyunlarda görülen ve "tick paralysis" olarak adlandırılan kene felcinin önemli bir sağlık sorunu olduğunu ancak Türkiye'de bu vakaların nadir görüldüğünü sözlerine ekledi.