İstanbul’un Yeni Gerçeği: Ev Değiştirmek Lüks Oldu

İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerde kiralık ev aramak, artık sadece bir mekân arayışı değil; başlı başına bir ekonomik hayatta kalma mücadelesine dönüştü. Türkiye gazetesinin son haberi, bu acı gerçeği tüm çıplaklığıyla önümüze koyuyor: Bugün orta halli bir eve taşınmanın toplam maliyeti –nakliyesi, emlakçı komisyonu ve diğer zorunlu masraflarıyla birlikte– 100 bin lira barajını aşmış durumda.

Bu rakam, asgari ücretin ve hatta ortalama memur maaşlarının geldiği nokta düşünüldüğünde, çalışan kesim için kelimenin tam anlamıyla bir yıkım.

Ancak kriz sadece nakliye ve komisyon fiyatlarıyla sınırlı değil. Piyasanın asıl can yakan ve vicdanları yaralayan kısmı, ev sahiplerinin yasal sınırları tamamen hiçe sayan keyfi dayatmalarında saklı. Türk Borçlar Kanunu’nda depozito limitleri açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, mülk sahiplerinin kapıyı iki-üç aylık depozitolarla açması kanıksanır oldu. Hatta işi bir adım daha ileri götürüp altı aylık, hatta yıllık kirayı peşin talep edenlerin sayısı çığ gibi büyüyor.

Bu durum, en temel insani haklardan biri olan "barınma hakkının", kuralsız ve vahşi bir piyasa pazarlığına kurban edildiğinin en net kanıtıdır. Ev arayan vatandaşı adeta bir çıkmaza sürükleyen bu peşin ödeme ve depozito baskısı, toplumsal barışı da derinden zedeliyor.

Sektör temsilcilerinin ve uzmanların da ses yükselttiği bu kontrolsüz gidişata karşı kiracıların feryadı son derece net ve haklı: Vahşi piyasa koşullarına acilen yasal bir set çekilmeli. Depozito bedellerine kesin ve delinmez bir "tek kira" sınırı getirilmesi, yıllık peşin ödeme gibi yasal dayanağı olmayan keyfi taleplerin tamamen yasaklanması gerekiyor. Devletin, kural tanımayan ve fahiş şartlar öne süren ev sahiplerine karşı caydırıcı yaptırımları devreye sokması artık bir tercih değil, sosyal devlet olmanın getirdiği acil bir zorunluluktur. Aksi takdirde, 100 bin lirayı aşan bu taşınma duvarı, milyonlarca insanı kendi şehirlerinde mülteci konumuna düşürmeye devam edecektir.