İran’dan misilleme saldırıları: Ürdün’deki ABD üssü ve Hürmüz’de 10 gemi hedef alındı

Hürmüz Boğazı gerilimi, İran'ın 10 gemiyi hedef aldığını açıklamasıyla petrol piyasalarının odağına yerleşti. Ürdün'de can kaybı bildirilmedi.

Tahran'ın açıklaması, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın salı günü beş İran petrol tankerini vurduğunu bildirmesinden bir gün sonra geldi. CENTCOM, operasyonun İran Devrim Muhafızları'nın iki gün içinde bir ABD donanma gemisine iki balistik füze saldırısı girişimine karşılık yapıldığını savundu.

Ürdün semalarında 18 füze

İran Devrim Muhafızları, Ürdün'ün El Azrak bölgesi yakınında Amerikan birliklerinin bulunduğu bir üsse balistik füzeler attığını duyurdu. Grup, üste ağır hasar oluştuğunu ileri sürdü; bu iddia Ürdün ve ABD açıklamalarıyla desteklenmedi.

Ürdün yönetimine göre İran kaynaklı 20 füzenin 18'i hava savunmasıyla durduruldu, kalan iki füze yerleşim olmayan alanlara indi. Ürdün can kaybı olmadığını bildirirken, ABD tarafı saldırının etkisiz kaldığını ve Amerikan askerlerinin güvende olduğunu söyledi.

Washington, bu hattı daha önce deniz kuvvetlerine yönelik girişimlerle ilişkilendirdi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Kolombiya ziyareti sırasında İran'ın ABD donanmasına yönelen her saldırı girişimine yanıt verileceği uyarısını yaptı.

Tanker hattında 10 hedef

Devrim Muhafızları, çarşamba günü Hürmüz Boğazı'nda kendi ilan ettiği "yasaklı ve güvensiz" alandan geçtiğini öne sürdüğü 10 gemiye saldırdığını açıkladı. İran'a göre hedefler iki ABD gemisi ve sekiz petrol tankerinden oluştu.

Boğaz, Körfez'den çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışının ana dar kanalı olduğu için deniz sigortası, navlun ve enerji fiyatları açısından yük taşıyor. Bölgedeki deniz trafiğinin son saldırı dalgası sonrasında azaldığı bildiriliyor.

İran ayrıca Kuveyt ve Bahreyn limanlarındaki tankerleri tehdit etti. Bir deniz güvenliği kaynağına göre Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Hor Fakkan Limanı'nda bir LNG tankeri hasar gördü, ancak saldırının faili henüz belirlenmedi.

Brent 100 dolara yaklaştı

Enerji piyasasındaki tepki, çarşamba günü Brent petrolün varil fiyatının 100 dolara yaklaşmasıyla görüldü. Piyasa katılımcıları, fiyat hareketini Hürmüz Boğazı'ndaki tanker geçişlerinin daha fazla kesintiye uğrayabileceği ihtimaliyle ilişkilendirdi.

ABD tarafı, salı günü vurulan beş tankerin Devrim Muhafızları ve İran'ın bölgedeki müttefikleri için finansman sağlayan "gölge filo" içinde olduğunu savundu. Tahran ise Hamas, Hizbullah, Irak'taki Şii milisler ve Husileri kapsayan ağı "Direniş Ekseni" olarak tanımlıyor.

Suudi tesislerinde 73 yaralı

Gerilim Körfez deniz trafiğiyle sınırlı kalmadı. İran destekli Yemenli Husiler, salı günü Suudi Arabistan'daki kentlere füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdıklarını açıkladı.

Suudi yetkililer, saldırılarda kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu 73 kişinin yaralandığını ve bazı petrol tesislerinde yangın çıktığını bildirdi. Husiler, Hamis Muşayt'taki bir hava üssü ile Abha, Necran ve Cizan'daki Saudi Aramco tesislerini hedef gösterdi.

Mevcut çatışma, tarafların anlatımlarında 28 Şubat'taki ABD-İsrail operasyonlarıyla başlayan altı aylık bir askeri süreç olarak çerçeveleniyor. Washington, Hürmüz'den petrol sevkiyatını açık tutma hedefini İran'ın petrol gelirlerini sınırlama baskısıyla birlikte yürütüyor.

Eğer Ürdün'deki hava savunma performansı aynı çizgide kalırsa, askeri hasar sınırlı kalabilir; bu durumda küresel etki daha çok enerji fiyatı ve sigorta maliyeti üzerinden hissedilir. Bu senaryo ABD için üs güvenliğini yönetilebilir tutar, Saudi Aramco ve diğer enerji şirketleri içinse daha pahalı ama süren sevkiyat anlamına gelir.

Eğer İran'ın tanker tehditleri Kuveyt, Bahreyn veya Hor Fakkan çevresinde daha sık fiili saldırıya dönerse, makro baskı petrol fiyatı üzerinden enflasyon kanallarına yayılır. ABD açısından deniz koruma yükü artar; enerji şirketleri ve tanker işletmecileri için rota, prim ve teslimat takvimi ana risk haline gelir.