Miçotakis, El-Alameyn'den Türkiye'ye seslendi: Doğu Akdeniz'de Mısır-Yunanistan-GKRY zirvesi

Doğu Akdeniz zirvesinde Yunanistan, Mısır ve GKRY, enerji koridorları ve deniz hukuku üzerinden ortak tutum sergiledi.

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Mısır’ın El-Alameyn kentindeki üçlü toplantının ardından Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah el-Sisi ve GKRY Başkanı Nikos Hristodulidis ile yürütülen iş birliğini bölgesel istikrar başlığı altında sundu. Miçotakis, Yunanistan ile Mısır arasındaki ilişkilerin Doğu Akdeniz’de “istikrar ve refah için bir model” olduğunu söyledi.

El-Alameyn’de üçlü diplomasi

Zirvede jeopolitik başlıklar, ikili ilişkiler ve bölgesel gelişmeler birlikte ele alındı. Miçotakis, el-Sisi ile ayrıca baş başa görüşerek deniz yetki alanları ve enerji bağlantıları konusunda Atina ile Kahire arasındaki çizgiyi yeniden vurguladı.

Yunanistan Başbakanı, iki ülkenin uluslararası hukuka ve özellikle deniz hukukuna bağlılıkla hareket ettiğini belirtti. Deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasının diyalogla yapılabileceğini söyledikten sonra, Mısır ile varılan kısmi münhasır ekonomik bölge anlaşmasını bu yaklaşımın örneği olarak gösterdi.

Miçotakis’in mesajı, Doğu Akdeniz ve Ege’deki sınırlandırma tartışmalarının sadece enerji kaynaklarıyla değil, egemenlik ve güvenlik başlıklarıyla da iç içe geçtiği bir döneme denk geldi. Atina’nın açıklamasında ana hat, anlaşmaların siyasi irade ve uluslararası meşruiyet üzerinden kurulması gerektiği yönündeydi.

Deniz hukuku mesajı sertleşti

Miçotakis, Yunanistan’ın kimseyi tehdit etmediğini, ancak pozisyonlarını savunmaktan kaçınmayacağını söyledi. “İstikrar, hiçbir şekilde boyun eğmek veya emrivakilere müsamaha göstermek anlamına gelmez” ifadesi, Atina’nın Doğu Akdeniz dosyasındaki diplomatik dilinin merkezine yerleşti.

Bu cümle, Ankara’ya açık bir atıf yapılmadan kuruldu. Ancak açıklamanın Ege ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmaları bağlamında değerlendirilmesi, zirvenin enerji gündemi kadar siyasi denge üretme amacını da öne çıkardı.

Mısır açısından toplantı, Kahire’nin Doğu Akdeniz’de Yunanistan ve GKRY ile kurduğu hattı enerji ve diplomasi üzerinden derinleştirme zemini sağladı. El-Sisi, üçlü elektrik şebekesi bağlantısını bölgesel enerji entegrasyonu açısından “gerçek bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi.

Gaz için Avrupa rotası

Enerji başlığında en somut unsur, GKRY tarafından üretilecek doğal gazın Mısır’a taşınarak sıvılaştırılması ve daha sonra Avrupa’ya sevk edilmesi planı oldu. Miçotakis, bu akışın Yunanistan’ın kuzeydoğusundaki Dedeağaç üzerinden Güneydoğu ve Orta Avrupa ülkelerinin ihtiyaçlarına yönlendirileceğini söyledi.

Dedeağaç vurgusu, Yunanistan’ın enerji geçiş noktası rolünü güçlendirme hedefiyle uyumlu bir çerçeve sundu. Eğer sevkiyat modeli teknik, ticari ve siyasi aşamalarda ilerlerse, üçlü hat Avrupa’nın tedarik seçeneklerine ek bir güzergah ekleyebilir; süreç aksarsa, proje daha çok diplomatik koordinasyon başlığı olarak kalır.

Hristodulidis, 2014 yılından bu yana üç ülke arasında giderek kurumsallaşan bir yapı oluştuğunu söyledi. GKRY Başkanı bu yapının artık stratejik derinliğe sahip olduğunu, istikrar, güvenlik, bağlanabilirlik ve iş birliği üzerine kurulduğunu belirtti.

Zirvenin Filistin başlığı da ortak açıklamalarda yer buldu. Üç lider iki devletli çözüme destek verirken, el-Sisi Kahire’nin Filistinlilerin yerinden edilmesine veya Filistin topraklarının demografik yapısının değiştirilmesine yönelik girişimlere karşı olduğunu ifade etti.

Önümüzdeki aşamada enerji projelerinin seyri, deniz yetki alanlarına dair diplomatik temaslar ve bölgesel krizlerin zirve mekanizmasına etkisi belirleyici olacak. Gaz planı işlerlik kazanırsa küresel ölçekte Avrupa tedarik çeşitliliğine sınırlı da olsa katkı sunabilir; Yunanistan transit rolünü, Doğu Akdeniz enerji sektörü ise bağlantı ve sıvılaştırma kapasitesini daha görünür hale getirebilir.