İran'dan Hizbullah'a dev fon: 200 milyon dolarlık 'savaş' yardımı

ABD, İran'ın Hizbullah'a 200 milyon dolar aktardığı iddiasını reddederken, örgüt bir yetkilisi aracılığıyla yardım için kaynak sağlandığını bildirdi.

İşleme doğrudan vakıf oldukları belirtilen iki isimsiz kaynak, ödemenin savaş nedeniyle yerinden edilen Lübnanlılara destek amacı taşıdığını söyledi. Kaynakların anlattığı program, öncelikli gruptaki yaklaşık 50 bin haneye başlangıçta 3 bin dolar verilmesini öngörüyor; ancak transferin gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda tarafların açıklamaları çelişiyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, böyle bir paranın bulunmadığını savundu. Pigott ayrıca Hizbullah'ın, İran'dan finansman aldığı yönünde gerçeği yansıtmayan bilgiler yayarak itibarını korumaya çalıştığını ileri sürdü; bu suçlamayı destekleyen ek bilgi paylaşılmadı.

Yardımın kaynağı ve tutarı belirsiz

Hizbullah yetkilisi, dağıtılmak üzere para temin edildiğini belirtmekle birlikte 200 milyon dolarlık tutarı veya İran bağlantısını teyit etmedi. Yetkili, yardımın nasıl dağıtılacağına ilişkin ayrıntıların yakında duyurulacağını söyledi; bu açıklama, kaynakların transfer anlatısının tamamını doğrulamıyor.

İsimsiz kaynaklar ödemenin önceki ay yapıldığını aktardı, fakat kesin işlem tarihi vermedi. İran Dışişleri Bakanlığı, ülkenin Cenevre'deki daimi temsilciliği ve Lübnan hükümeti, kendilerine yöneltilen soruları yanıtsız bıraktı.

Kaynakların tarif ettiği öncelik sıralamasında, köyleri yıkılan veya yaşadıkları yerler İsrail denetiminde bulunduğundan geri dönemeyen aileler bulunuyor. Yaklaşık 50 bin ailelik hedef grup bu koşullarla tanımlanıyor; ödeme takvimi ve hak sahiplerinin hangi yöntemle belirleneceği henüz açıklanmış değil.

Hizbullah lideri Naim Kasım da önceki ay, bağışlar ve eldeki imkanlarla savaştan etkilenen binlerce kişinin barınmasına katkıda bulunacaklarını açıklamıştı. Kasım finansmanın ayrıntılarını vermediğinden, duyurduğu projenin söz konusu transferle bağlantısı netleşmiş değil.

Komisyon yükü finansman kanallarını zorluyor

Transferi anlatan kaynaklara göre aracılar, üstlendikleri risk karşılığında yüzde yirmi komisyon aldı. Kaynaklardan biri bunun olağan komisyonun dört katına karşılık geldiğini belirtti; kesintinin açıklanan tutara dahil olup olmadığı ise belirtilmedi.

Aynı kaynak, geçmişte yararlanılan finansman güzergahlarının çoğunun kapandığını ileri sürdü. Irak ve Dubai'deki finans şirketleri üzerinden artık işlem yapılamadığını, Türkiye bağlantılı kanalların da baskıyla karşılaştığını söyledi; bu değerlendirmeler ilgili şirket veya makamlardan doğrulanmış değil.

ABD Hazine Bakanlığı adına konuşan bir sözcü, İran'ın kullanabileceği paranın ve aktarım yollarının daraldığını savundu. Pigott ise Washington'ın Hizbullah finansmanını yaptırımlarla sınırlama politikasını sürdüreceğini, buna karşılık Lübnan hükümetinin güneydeki imar çabalarını destekleyeceğini belirtti.

Bakanlığın verileri, İran'ın 2025 yılının ocak-ekim döneminde Hizbullah'a yaklaşık 1 milyar dolar sağladığını gösteriyor. Tahran böyle bir mali ilişkiyi resmen kabul etmiş değil; geçmiş döneme ilişkin bu Amerikan değerlendirmesi de tartışmalı yeni ödemenin gerçekleştiğine kanıt oluşturmuyor.

Nakit desteğin ötesindeki imar faturası

Hizbullah'ın savaş sonrasında nakit dağıtmasının geçmişte de örnekleri bulunuyor. Örgüt, İsrail'le 2006 yılında yaşanan çatışmanın ardından konutlarını yitiren ailelere ödeme yapmış, Beyrut'un güneyindeki mahallelerde yapıların yenilenmesine girişmişti.

Ancak 2024'ten itibaren yaşanan iki savaş sonrasında aynı ölçekte bir imar programı başlamadı. Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, bu iki savaşın ardından yeniden yapım için gereken toplam tutarın 27 milyar doların üzerine çıkabileceğini açıkladı; bu rakam kesinleşmiş harcama değil, bir maliyet değerlendirmesi.

Bu çerçevede ailelere yönelik nakit programı ile ülke çapındaki yeniden inşa ihtiyacı farklı ölçeklerde duruyor. Kaynakların anlattığı ödeme düzeni hanelere doğrudan destek vermeyi amaçlıyor; hasarlı yerleşimlerin onarımı için ayrılmış ayrı bir bütçe açıklanmış değil.

Ödemeler duyurulan çerçevede başlarsa, yardımın kapsamını gösterecek somut unsurlar dağıtım tarihleri ve ulaşılan aile sayısı olacak. Transfer anlaşmazlığı çözülmeden veya uygulama ayrıntıları yayımlanmadan, temin edildiği belirtilen kaynağın ne kadarının ailelere ulaşacağını belirlemek mümkün değil.