İran'dan ateşkes diplomasisi: ABD'ye 3 maddelik talep listesi

İran ABD gerilimi, Muhsin Rızai’nin savaş şartları ve ABD üslerine yönelik karşılık uyarısıyla yeni bir diplomatik eşiğe taşındı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, bir televizyon mülakatında Tahran’ın Washington’la muhtemel temaslara hangi zeminde yaklaşacağını anlattı. Rızai’nin açıklamaları, askeri tehdit dili ile Katar ve Pakistan üzerinden yürütülen arabuluculuk hattını aynı çerçevede birleştirdi.

Rızai üç koşul açıkladı

Rızai’ye göre İran, gerilimden çıkış için çatışmanın bütün cephelerde durmasını, İran’a ait bloke edilmiş fonların açılmasını ve ülkenin limanlarına dönük kuşatmanın bitirilmesini istiyor. Bu başlıklar, Tahran’ın yalnızca askeri saldırıların durmasını değil, mali ve deniz ticaretiyle ilgili baskıların da kaldırılmasını şart gördüğünü gösteriyor.

Rızai, Katar ve Pakistan üzerinden temasların devam ettiğini, İran’ın şartlarının bu ülkelere iletildiğini söyledi. Washington’ın bu koşulları kabul etmesinin kendi çıkarına olacağını savunan Rızai, ABD Başkanı Trump’ın tehditlerinin Tahran üzerinde sonuç üretmeyeceğini ileri sürdü.

Açıklamalarda müzakere kapısı tamamen kapanmış görünmüyor; ancak Rızai’nin kullandığı dil, İran’ın görüşme zemini için önce askeri ve ekonomik baskının azaltılmasını beklediğine işaret ediyor. Tahran’ın şartları kabul görmezse, Rızai’ye göre İran "sonuçları belirleyecek bir savaşa" hazır olduğunu gösterecek.

Yemen dosyası masada kaldı

Rızai, İran’ın Suudi Arabistan ile Yemen’deki İran destekli Husiler arasındaki çatışmaların da bitmesini istediğini belirtti. Husilerin Riyad ile anlaşmaya varma arzusunda olduğunu düşündüğünü söyleyen Rızai, bölgedeki temasların sürdüğünü kaydetti.

Bu vurgu, Tahran’ın Washington ile gerilimi yalnızca ikili bir dosya olarak sunmadığını gösteriyor. Rızai’nin çerçevesinde Yemen, Körfez güvenliği, İran limanlarına yönelik baskı ve dondurulmuş kaynaklar aynı pazarlık alanının parçaları olarak yer alıyor.

Rızai ayrıca ABD’nin haziran ayında imzalanan mutabakat zaptından çekildiğini söyleyerek, bu adımın ardından İran’ın Washington’a dönük stratejisini değiştirmesi gerektiğini savundu. ABD Başkanı Trump’ın İran hakkındaki hesaplarının hatalı olduğunu ileri süren Rızai, savaşın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun baskısıyla başladığını iddia etti.

ABD üsleri uyarıda yer aldı

Askeri başlıkta Rızai, İran’ın yakın dönemde ABD’ye ait bir uçak gemisine karşı gemisavar füze fırlatma testi yaptığını hatırlattı. Rızai, İran’ın ABD ordusunun zayıf noktalarını bildiğini ve hava saldırılarına karşılık verme kapasitesinin hiç olmadığı kadar hazır olduğunu söyledi.

Rızai’nin en sert mesajı, doğrudan ABD’nin bölgesel askeri varlığına yöneldi. "Eğer İran saldırıya uğrarsa, ABD üslerini ve Washington’ın bölgedeki çıkarlarını çok daha büyük bir güçle hedef alacaktır" diyen Rızai, Tahran’ın savunma konusunda kararlı olduğunu belirtti.

Bu aşamada diplomatik hat Katar ve Pakistan üzerinden yürümeyi sürdürürse, İran’ın saydığı üç koşul müzakere başlıklarının sınırını belirleyecek. Temasların sonuç vermemesi ve hava saldırısı ihtimalinin öne çıkması halinde ise Rızai’nin uyarısına göre askeri karşılık ABD üsleri ve bölgedeki çıkarlar üzerinden genişleyebilir.

Gerilimin bundan sonraki seyri, Washington’ın İran’ın şartlarına yanıt verip vermemesine ve arabulucu ülkelerin çatışma başlıklarını aynı masada tutup tutamayacağına bağlı olacak. Tahran’ın açıklamaları, diplomatik çıkış ile askeri misilleme tehdidinin aynı anda yürütüldüğü dar bir pazarlık alanına işaret ediyor.