İlk İngiliz astronot Helen Sharman’ın uzay yolculuğunun üzerinden 35 yıl geçti

İngiltere’nin uzaya çıkan ilk astronotu Helen Sharman’ın tarihi uzay yolculuğunun üzerinden 35 yıl geçti. 27 yaşındaki bir gıda bilimcisiyken tesadüfen duyduğu radyo ilanıyla başvurduğu Project Juno programı, Sharman’ı Sovyet uzay programının bir parçası haline getirdi.

Sharman, 18 Mayıs 1991’de Sovyet Soyuz TM-12 Atlasüyle uzaya çıkarak Mir Uzay İstasyonu’nda sekiz gün geçirdi ve İngiliz uzay tarihine geçti. O dönem İngiltere’nin resmi bir insanlı uzay programı bulunmadığı için görev, Sovyetler Birliği ile özel sponsor destekli ticari bir proje kapsamında gerçekleştirildi.

Bir radyo ilanıyla başladı

Helen Sharman’ın hayatını değiştiren süreç, 1989 yılında iş çıkışı trafikte radyo dinlerken duyduğu “Astronot aranıyor, deneyim gerekmiyor” ilanıyla başladı.

Yaklaşık 13 bin aday arasından seçilen Sharman, son aşamada Sovyetler Birliği’ndeki gizli kozmonot eğitim merkezi Star City’ye gönderildi. Moskova yakınlarındaki tesis, uzun yıllar boyunca haritalarda bile yer almayan kapalı bir askeri bölge olarak biliniyordu.

Sharman, BBC’ye verdiği röportajda seçim süreci boyunca kendisinin seçileceğine hiç inanmadığını söylemişti.

Sovyet kozmonotlarla yakın dostluk kurdu

Sharman, görev sırasında birlikte çalıştığı Sovyet kozmonotlar Anatoly Artsebarsky ve Sergei Krikalev ile güçlü dostluklar kurduğunu anlattı. Uzay yürüyüşü yapan ilk insan olan Sovyet kozmonot Alexei Leonov da Sharman’ın eğitim sürecinde yanında yer aldı.

Leonov’un, Mir Uzay İstasyonu’ndaki ilk akşam yemeği için Sharman’a pembe şifon bir kıyafet hediye ettiği ve bunun görevde unutamadığı anlardan biri olduğu belirtildi.

Soğuk Savaş’ın son dönemine denk geldi

Sharman’ın uzay görevi, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından yalnızca aylar önce gerçekleşti. Görev, Mihail Gorbaçov dönemindeki reform süreci ve Batı ile gelişen ilişkilerin sembollerinden biri olarak değerlendirildi.

Sovyet uzay programı ekonomik kriz nedeniyle yabancı yatırım arayışına girerken, Project Juno da İngiltere ile Sovyetler Birliği arasında bilimsel iş birliği projesi olarak öne çıktı. Ancak özel sponsor desteğinin yetersiz kalması nedeniyle görev son anda Sovyet bankaları tarafından finanse edildi.

“Uzay iş birliği sınırları aşabilir”

Helen Sharman bugün geriye dönüp baktığında, uzay programlarının siyasi sınırları aşabilen nadir alanlardan biri olduğunu söylüyor.

Sharman, uzayda geçirdiği günlerden en çok ağırlıksızlık hissini, mürettebatla kurduğu güven ilişkisini ve Dünya’yı birlikte izledikleri anları hatırladığını belirtiyor.

İngiliz astronot, “Uzay çalışmaları, siyaset izin verdiğinde insanlar arasındaki bariyerleri yıkmanın güçlü yollarından biri olabilir” değerlendirmesinde bulunuyor.