İklim felaketlerine en dayanıklı büyük şehirler belli oldu: Türkiye'den iki şehir ilk 10'da

İklim riski endeksinde Chicago, AlphaGeo’nun 72 büyük kent sıralamasında 8 puanla ilk sırayı aldı; Ankara ve İstanbul ilk 10’a girdi.

İklim istihbaratı şirketinin 2025 verileriyle hazırladığı çalışma, kentleri yalnızca tehlikeye maruz kalma düzeyine göre değil, bu tehlikeleri azaltan altyapı ve politika kapasitesine göre de ölçtü. Endekste düşük puan, iklim riskleri karşısında daha yüksek dayanıklılık anlamına geliyor.

AlphaGeo, fiziksel risk hesabında iç kesim ve kıyı sellerini, sıcaklık stresini, kuraklığı, orman yangınlarını ve kasırga rüzgarlarını değerlendirdi. Ardından erken uyarı sistemleri, taşkın bariyerleri, yüksek kapasiteli drenaj, yönetim kapasitesi ve elektrik şebekesi gibi uyum unsurlarını puana dahil etti.

Chicago’nun 8 puanlık üstünlüğü

Chicago’nun ilk sıraya yerleşmesinde ılıman kuşakta bulunması, tatlı su kaynaklarına erişimi ve kasırga riskinin düşük olması etkili görüldü. Kentin taşkınları ve su kirliliğini azaltmak için geliştirdiği Deep Tunnel Projesi, uyum yatırımları arasında öne çıkan örneklerden biri olarak gösterildi.

Chicago’yu 10 puanla Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa izledi. Melbourne ve Barcelona 11 puanla üçüncü sırayı paylaşırken, Buenos Aires ve Paris 12 puan aldı; Bogota ve Nairobi ise 13’er puanla ilk 10 içinde yer buldu.

AlphaGeo’nun kurucusu ve CEO’su Parag Khanna, yöntemi "Dayanıklılık, risk eksi uyumdur" sözleriyle özetledi. Şirket, benzer fiziksel tehlike düzeyindeki kentlerin uyum politikaları ve yatırımlar nedeniyle 33 puana kadar ayrışabildiğini bildirdi.

Ankara ve İstanbul hesabı

Ankara’nın fiziksel risk puanı 19 olarak hesaplandı; mevcut uyum önlemleri eklendiğinde puan 11’e indi. Bu, AlphaGeo’ya göre kentte iklim risklerinin yüzde 42,1 oranında azaltıldığı ve Ankara’nın sıralamada beşinci basamağa çıktığı anlamına geliyor.

İstanbul’un fiziksel risk puanı 20, dayanıklılığa göre düzeltilmiş risk puanı ise 13 oldu. Kentin uyum oranı yüzde 35 olarak verildi ve İstanbul, Bogota ile Nairobi ile aynı puan seviyesinde sekizinci sırada gösterildi.

Türkiye’den iki kentin ilk 10’da yer alması, endeksin yalnızca coğrafi maruziyeti değil, şehirlerin mevcut savunma kapasitesini de dikkate almasından kaynaklanıyor. Ankara, Melbourne ve Barcelona ile aynı düzeltilmiş risk puanında yer alırken; İstanbul, daha yüksek fiziksel riskine rağmen uyum önlemleriyle puanını aşağı çekti.

Asya kentlerinde uyum farkı

Sıralamanın son basamaklarında ağırlıkla Güney Asya’daki büyük kentler yer aldı. AlphaGeo, yüksek sıcaklık, sel ve muson yağmurları gibi tehlikelere yoğun biçimde maruz kalan bu kentlerde uyum kapasitesinin fiziksel riski düşürmekte sınırlı kaldığını belirtti.

Hindistan’daki Ahmedabad ile Pakistan’daki Haydarabad, 41’er puanla dayanıklılığa göre düzeltilmiş riskin en yüksek olduğu kentler oldu. Bu iki kenti 38 puanla Multan, 36 puanla Dakka, 35’er puanla Kolkata ve Lahor izledi.

Çin kentleri ise yüksek fiziksel riske rağmen uyum kapasitesiyle ayrıştı. AlphaGeo’ya göre Pekin’de uyum oranı yüzde elli, Tiencin ve Shenzhen’de yüzde 49, Şanghay, Nanjing ve Wuhan’da ise yüzde 46 olarak hesaplandı.

Endeksin sonuçları kent ortalamalarını gösteriyor ve aynı şehir içindeki mahalleler arasındaki risk farklarını yansıtmıyor. AlphaGeo, ayrıntıları tamamen kamuya açık olmayan endeksin iklim felaketlerine karşı kesin koruma güvencesi olarak okunmaması gerektiğini vurguluyor.

Eğer belediyeler erken uyarı, drenaj, taşkın koruması ve elektrik şebekesi yatırımlarını artırırsa, aynı fiziksel tehlike daha düşük düzeltilmiş risk puanına dönüşebilir. Bu mekanizma, küresel ölçekte altyapı finansmanı kararlarını, AlphaGeo gibi risk ölçüm şirketlerine olan talebi ve sigorta ile kentsel planlama sektörlerinin önceliklerini etkileyebilir.