IBS tedavisinde sosyal medya yanıltıyor: Uzmanlar “kanıta dayalı olmayan yöntemlere dikkat” uyarısı yapıyor

ABD’de yayımlanan bir değerlendirmeye göre IBS ile ilgili sosyal medya içeriklerinin önemli bir kısmı sağlık profesyonelleri tarafından üretilmiyor. Texas Tech Üniversitesi’nin 130’dan fazla TikTok videosunu incelediği bir çalışmada, içeriklerin yalnızca yaklaşık beşte birinin tıp uzmanları tarafından hazırlandığı tespit edildi.

En çok izlenen videolar arasında yer alan papatya çayı ve karın masajı önerilerinin ise büyük ölçüde bilimsel kanıttan yoksun olduğu belirtildi.

“Rehberlerde yeri yok” uyarısı

Massachusetts General Hospital’dan gastroenterolog ve Harvard Tıp Fakültesi öğretim üyesi Dr. Trisha Pasricha, sosyal medyada dolaşan birçok yöntemin uluslararası gastroenteroloji kılavuzlarında yer almadığını vurguluyor.

Pasricha’ya göre IBS, nedeni tamamen bilinmeyen bir hastalık değil; bağırsak sinir sistemi, hassasiyet artışı ve hareket bozuklukları gibi mekanizmalarla açıklanabiliyor.

IBS neden “normal testlerle görünmüyor”?

Hastalarda kolonoskopi ve kan testleri genellikle normal çıkıyor. Bunun nedeni, bağırsak sinir ağının büyük bölümünün bağırsak duvarının derin katmanlarında yer alması ve standart testlerle doğrudan görülememesi.

Uzmanlara göre bu durum, hastalığın “psikolojik” olduğu anlamına gelmiyor. Aksine, sinir hassasiyeti ve mikro düzeyde inflamasyon gibi fiziksel süreçler semptomları tetikleyebiliyor.

Kanıta dayalı tedaviler öne çıkıyor

Uzmanların ilk önerisi çözünür lif (psyllium) kullanımı. Büyük ölçekli analizler ve Amerikan Gastroenteroloji Derneği kılavuzları, bu lifin semptomları hafifletmede etkili olduğunu doğruluyor.

Ayrıca:

• Nane yağı (spazm azaltıcı etkisi nedeniyle)

• Düşük FODMAP diyeti (kişiye özel tetikleyicileri azaltmak için)

• Düzenli egzersiz

• Ultra işlenmiş gıdalardan kaçınma

gibi yaklaşımlar da önerilen yöntemler arasında yer alıyor.

“Probiyotik ve masaj için yeterli kanıt yok”

Uzmanlar, yaygın kullanımına rağmen probiyotiklerin IBS tedavisinde güçlü bir bilimsel desteğe sahip olmadığını belirtiyor. Amerikan Gastroenteroloji Derneği de rutin kullanımını önermiyor.

Karın masajı ise bazı çalışmalarda kabızlıkta sınırlı fayda gösterse de, IBS tedavisinde ilaçların yerini alabilecek düzeyde bir etki sunmuyor.

Evde test kitleri de tartışmalı

Bağırsak mikrobiyomu test kitlerinin de klinik olarak doğrulanmadığı ve tedavi kararı için güvenilir kabul edilmediği ifade ediliyor.

“Gerçek ve tedavi edilebilir bir hastalık”

Uzmanlara göre IBS, hastaların katlanmak zorunda olduğu bir durum değil. Dr. Pasricha, doğru tanı ve kanıta dayalı tedaviyle semptomların büyük ölçüde kontrol altına alınabileceğini vurguluyor.

“İnsanlar internetteki doğrulanmamış yöntemlere değil, klinik olarak test edilmiş tedavilere yönelmelidir” değerlendirmesinde bulunuyor.