Wall Street Journal: Husiler, Suudi Arabistan'ın dünyayla bağlantısını kesme peşinde

Riyad havalimanı saldırısı, üç ölüm ve iptal edilen uçuşlarla Suudi Arabistan’ın küresel bağlantı ve yatırım gündemini zorladı.

Perşembe günü Kral Halit Uluslararası Havalimanı’nı hedef alan saldırıda, aralarında Saudia’da görevli bir pilotun da bulunduğu üç kişi yaşamını yitirdi. Kaynak materyale göre bir yolcu uçağı kullanılamaz hale geldi; bölgedeki uçuş akışı saldırıdan sonra yeniden kesintiye uğradı.

Husilerin Suudi petrol altyapısından sonra hava ulaşımını hedef alması, Riyad’ın yabancı yatırım, turizm ve iş seyahati üzerinden kurduğu ekonomik açılımı daha görünür bir güvenlik sınavına taşıdı. Zamanlama, ay sonunda küresel yöneticileri ve yatırımcıları Riyad’da toplaması planlanan Gelecek Yatırım Girişimi zirvesi öncesine denk geldi.

Üç ölüm ve kapanan pistler

Küresel uçuş takip platformu Flightradar24, perşembe günkü aksaklıkların ardından havalimanının cuma öğleden sonra yeniden trafiğe kapatıldığını ve iptallerin arttığını duyurdu. Birçok uluslararası havayolu şirketinin Riyad seferlerini askıya aldığı, Singapore Airlines’ın başkent uçuşlarını mart ayına ertelediği bildirildi.

Havacılık ağ kuruluşu Opsgroup ile Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı, havayollarına Suudi hava sahasından tamamen uzak durma tavsiyesinde bulundu. Bu uyarı, tek bir havalimanı kesintisini aşan bir risk algısına işaret ediyor; hava sahası kullanımı, aktarmalar ve sigorta kararları aynı güvenlik değerlendirmesine bağlanıyor.

Uluslararası güvenlik şirketi Crownox’un CEO’su Hussein Nasser Eddin, aralarında enerji ve havacılık şirketlerinin de bulunduğu Fortune 500 gruplarından tahliye ve kara ulaşımı talepleri aldıklarını söyledi. Bu talep, saldırının yalnızca havayolu operasyonlarını değil, ülkedeki yabancı personel planlamasını da etkilediğini gösteriyor.

FII zirvesi öncesi baskı

Konuya yakın kaynaklara göre Suudi yönetimi Gelecek Yatırım Girişimi zirvesini iptal etmeyi değerlendirmiyor. Aynı kaynaklar, yönetimin tırmanan gerilimin ekonomi üzerindeki etkilerinden ve saldırıları durdurmak için kullanılan hava savunma önleme füzelerindeki stok baskısından kaygı duyduğunu aktardı.

Riyad’ın, çatışmalara doğrudan müdahale etmesi için ABD’ye yaptığı baskının Başkan Trump’ın yönetiminde karşılık bulmadığı bildirildi. Bazı Suudi danışmanların ise Yemen’deki askeri operasyonlar sertleşirken Husilerle diplomasi kanalının açık tutulmasını önerdiği belirtiliyor.

Husiler cuma sabahı yaptıkları açıklamada, "Suudi Arabistan hava sahası, füze kuvvetlerimiz için bir operasyon alanıdır" dedi. Örgüt, yalnızca önceden izin alınan insani yardım uçuşlarına izin verileceğini bildirerek sivil havacılığa yönelik tehdidin süreceği mesajını verdi.

Turizm hedefi güvenlik sınavında

Bölgesel risk analiz kuruluşu Dragonfly, perşembe günkü saldırının bu ayın başından bu yana Suudi havalimanlarına düzenlenen en az beşinci saldırı olduğunu kaydetti. Kuruluş, Suudi hava savunma sistemlerinin bu tehditleri engellemekte zorlandığını değerlendirdi.

Saldırılar, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın petrol dışı ekonomiyi büyütme ve turizmi geliştirme stratejisi açısından hassas bir döneme geldi. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi verilerine göre Suudi Arabistan’ın seyahat ve turizm sektörü geçen yıl yüzde 7,4 büyüyerek GSYH’ye 178 milyar dolar katkı sağladı.

Eylül ayında düzenlenen bir dron saldırısı kritik bir petrol boru hattını geçici olarak kapatmıştı. Hava bağlantılarının da kesintiye uğraması, yatırımcıların Suudi Arabistan riskini yalnız enerji arzı üzerinden değil, ulaşım, konferans trafiği ve iş sürekliliği üzerinden de fiyatlamasına yol açabilir.

Riyad için üç senaryo

Eğer hava sahası uyarıları kısa sürede geri çekilir ve FII zirvesi planlandığı gibi yapılırsa, küresel etki sınırlı kalabilir; Saudia ve Riyad havalimanı operasyonel toparlanmaya odaklanır, havacılık sektörü ise güvenlik protokollerini sıkılaştırır. Bu yol, yatırımcıların olayı yönetilebilir bir güvenlik şoku olarak görmesine bağlı.

Eğer saldırılar tekrarlanır ve havayolları askıya alma kararlarını uzatırsa, Suudi Arabistan’ın turizm ve iş seyahati kanalı daha ağır baskı görür. Bu durumda Saudia kapasite ve itibar kaybıyla, bölgesel havacılık sektörü rota değişiklikleriyle, küresel şirketler ise personel hareketliliği ve etkinlik planlaması maliyetleriyle karşılaşır.

Eğer diplomasi kanalı öne çıkar ve askeri tırmanma sınırlanırsa, makro risk algısı kısmen yatışabilir; ancak asıl soru hava savunma stokları, Husi füze kapasitesi ve uluslararası havayollarının güvenlik eşikleri üzerinde kalır. Riyad için belirleyici test, yatırım etkinliklerinin yapılmasından çok hava bağlantısının düzenli kalıp kalmayacağı olacak.