Macaristan 58 bin komünist ajan kaydını dijital erişime açıyor.

Dijital Erişim Dönemi Başlıyor

Macaristan Devlet Güvenliği Tarihsel Arşivi, 4 Kasım tarihinde soğuk savaş dönemine ait 58 bin kişilik ajan veritabanını internet üzerinden erişime açacak. Balkan Insight tarafından aktarılan bilgilere göre kurum, 1997 yılından bu yana sadece şahsen arşiv ziyaretiyle yapılabilen incelemeleri dijital ortama taşıyor. Vatandaşlar bu sayede yerel din adamlarının, öğretmenlerin veya esnafın geçmişte istihbarat ağıyla bağı olup olmadığını çevrim içi kontrol edebilecek.

İlk yayımlanacak veri grubunun merkezinde, 1989 yılına ait manyetik kasetlerden elde edilen H-Veritabanı yer alıyor. Bunun yanı sıra "6 Numaralı Kartlar" ve "B Logları" olarak bilinen temel kağıt belgeler de döküme dahil edilecek. Yayımlama tarihi ilk başta 22 Ekim olarak belirlenmişti. Ancak yetkililer, kişisel sağlık ve özel yaşam verilerinin ayıklanması için süreci 4 Kasım tarihine erteledi. Bu tarih, 1956 Sovyet işgalinin başlangıcını simgeliyor.

Veri Eksikliği ve Doğrulama Riskleri

Tarihçiler ve arşiv uzmanları, yayımlanan belgelerin eksik parçalardan oluştuğunu ifade ediyor. Dönüşüm yıllarında çok sayıda belgenin imha edilmesi nedeniyle mevcut kasetler eski ajan kadrosunun yalnızca üçte birini kapsıyor. Arşiv Genel Müdürü Gergo Bendeguz Cseh, listede ismi yer alan her bireyin aktif ajan olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, sistemdeki bazı kişilerin sadece isim doğrulamasından ibaret kalmış olabileceğini aktarıyor.

Bir kişinin somut raporlar üretip üretmediğini anlamak için ayrıntılı personel kayıtlarının incelenmesi gerekiyor. Fakat izlenen kişilerin haklarını korumak amacıyla gözlem dosyaları şimdilik kamuoyuna kapalı tutuluyor. Yaklaşık 9 bin adet ayrıntılı ajan dosyasının Şubat 2027 tarihinde yayımlanması planlanıyor.

Yasal Süreç ve Siyasi Yansımalar

Macaristan Parlamentosu geçtiğimiz Temmuz ayında güvenlik birimlerinin gizli evraklarını yeniden incelemesini şart koşan bir yasayı kabul etti. Yasayla kurulan bağımsız uzman komisyonu, gizlilik kararlarını denetleyerek bakanlıklara tavsiye sunacak. İçişleri Bakanlığı yetkilileri, ellerindeki gizli evrakın yüzde 85'ini arşive devretmek üzere işaretlediğini açıklasa da fiziksel dosya transferinin yavaş ilerlediği ifade ediliyor.

Arşivlerin açılması, 1956 anti-Sovyet ayaklanmasının 70. yıldönümü yaklaşırken ülkede siyasi tartışmaları yeniden hareketlendirdi. İktidardaki Fidesz partisi ile muhalefet grupları arasında geçmişin sembolleri üzerinden polemikler yaşanıyor. Uzmanlar, tarihi anlatıların güncel dış politika ve iç siyaset söylemlerini şekillendirmede araç olarak kullanıldığına dikkat çekiyor. Yeni uzman komisyonu çalışmalarına 4 Kasım'da başlayacak.