Hakan Fidan Mısır’a gidiyor: Gündemde Mekke Anlaşması var

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın bu hafta temaslarda bulunduğu Libya’nın ardından, 13-14 Ağustos tarihlerinde Mısır’ı ziyaret edeceği öğrenildi.

Fidan’ın başkent Kahire’de Mısırlı mevkidaşı Bedir Abdülati ile bir araya gelmesi bekleniyor. Ziyaret kapsamında ayrıca iki ülkenin dışişleri bakanlarının eş başkanlığında Türkiye-Mısır Ortak Planlama Grubu’nun (OPG) İkinci Toplantısı yapılacak. Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi’nin de Fidan’ı kabul etmesi öngörülüyor.

Fidan’ın Kahire ziyareti, Mısır’ın Mekke Anlaşması’na olası katılımına yönelik iddiaların gündemde olduğu bir döneme denk geliyor.

Suudi Arabistan’ın geçen hafta Türkiye ve Pakistan ile Mekke’de imzaladığı Ortak Savunma Anlaşması’na Mısır’ın dahil olmasına Riyad’ın onay vermediği öne sürülüyor.

Fidan ise anlaşmanın imzalanmasının ardından yaptığı ilk açıklamada, Mısır’ın da anlaşmanın “doğal ortağı” olduğunu belirtmişti.

'Savunma anlaşması vurgusu'

Anlaşmanın, her türlü saldırganlık eylemine karşı ortak caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığı belirtiliyor. Anlaşma kapsamında üç ülkeden herhangi birine yönelik saldırı, tüm taraflara yapılmış kabul edilecek. Bu hüküm, basında NATO’nun 5. Maddesi’ne de benzetildi.

Reuters’a konuşan Türk bir yetkili, anlaşmanın tamamen savunma amaçlı olduğunu ve yalnızca bu alanda karşılıklı destek taahhüdü içerdiğini belirtmişti. Yetkili, anlaşmanın herhangi bir aktörü hedef almadığını ve bölgedeki diğer ülkelerin katılımına da açık olduğunu ifade etmişti.

Yetkili ayrıca anlaşma metninin, taraf ülkeler arasında veya bu ülkelerle diğer devlet ve kuruluşlar arasında daha önce imzalanmış ikili ve çok taraflı anlaşmaları sona erdirmediğini ya da bunların yerine geçmediğini söylemişti.

Mısır neden anlaşmada yok?

Üç ülkenin olası bir stratejik ittifak oluşturacağına ilişkin iddialar uzun süredir gündemdeydi. Mısır’ın anlaşmada yer almaması ise çeşitli tartışmalara yol açtı.

Yakın zamanda Middle East Eye’a konuşan ve isimleri açıklanmayan üç kaynak, Suudi Arabistan’ın Mısır’ın anlaşmaya dahil olmasına karşı çıktığını öne sürdü. Kaynaklar, Riyad’ın bu tutumunun Mısır Cumhurbaşkanı Sisi’ye yönelik artan hayal kırıklığından ve Kahire’nin artık geçmişteki kadar stratejik ya da askeri değer taşımadığı yönündeki değerlendirmeden kaynaklandığını savundu.

Bu süreçte Riyad ile Kahire arasındaki gerilimin de giderek yükseldiği belirtiliyor.

Suudi Arabistan, 2013’teki darbenin ardından iktidara gelen Sisi hükümetinin en önemli mali destekçilerinden biri olmuştu. Ancak iddialara göre Riyad, kritik güvenlik meselelerinde Mısır’dan beklediği karşılıklı desteği göremediği için rahatsızlık duyuyor.

Gazeteye konuşan kaynaklardan biri, Suudi Arabistan’ın Yemen’de Husilere karşı yürüttüğü uzun süreli savaşta Mısır’ın desteğini yetersiz bulduğunu iddia etti.

Kaynaklar ayrıca Ankara’nın Mısır’ın anlaşmaya dahil edilmesi için girişimlerde bulunduğunu ve Kahire’ye resmi katılım teklifinde bulunduğunu ileri sürdü. Ancak Mısır’ın dahil olmadığı bir şekilde yola devam edilmesine karar verildi.

Erdoğan: 'Anlaşma kardeş ülkelere açık'

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise çarşamba günü yaptığı açıklamada, anlaşmanın “bölgede huzur ve istikrar isteyen kardeş ülkelere açık olduğunu” söyledi.

Anlaşmanın yalnızca mevcut konjonktür üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Erdoğan, "BM Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını da teyit eden anlaşma, hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan bütün kardeş ülkelerin katılımına açıktır," ifadelerini kullandı.

Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Nitekim bizim vizyonumuz üç ülkeyle sınırlı kalmayarak daha da büyümek ve mümkünse bir gün bölgedeki bütün ülkelerin bu çatının altında toplanmasını sağlamaktır. Bu, bölgeye kalıcı istikrarı getirecek en önemli adım olacaktır."