Fon Vurgununda Detay: Operasyondan 1 Gün Önce 227 Milyar Lira Uçtu

Fon tasfiyesi öncesi 650 hesaptan 227,1 milyar lira çıktığı iddiası, yatırım fonlarında bilgi akışı denetimini öne çıkardı.

Ekonomist Sabri Öncü’nün paylaştığı verilere göre, 17 Eylül’deki tasfiye kararından bir gün önce bağımsız portföy yönetim şirketlerinin fonlarında hızlı bir çıkış yaşandı. Veriler, 16 Eylül’de 349 milyar 638 milyon 487 bin lira olan toplam büyüklüğün 17 Eylül’de 122 milyar 511 milyon 681 bin liraya indiğini gösteriyor.

227 milyarlık günlük çıkış

Aynı iki tarih arasında hesap sayısı 329 bin 215’ten 328 bin 565’e geriledi. Bu değişim, bir günde 650 hesabın fonlardan çıktığı ve toplam 227 milyar 126 milyon 806 bin liralık düşüş kaydedildiği anlamına geliyor.

Bu tutar hesap başına ortalama yaklaşık 349,4 milyon liraya denk geliyor. Ortalama, çıkış yapan her hesabın aynı büyüklükte işlem yaptığı anlamına gelmiyor; kaynak verilerde hesapların kişi, kurum veya bağlantılı yatırımcı grubu bazında dağılımı yer almıyor.

131 fon için tasfiye kararı

17 Eylül’de 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fon için tasfiye kararı alındığı bildirildi. Kararın gerekçesi, kaynak verilerde manipülatif işlem iddiaları olarak aktarılırken, hangi işlemlerin hangi fonlarda yoğunlaştığına ilişkin ayrıntılı resmi döküm paylaşılmadı.

Bir günlük çıkışın zamanlaması, karar öncesinde fon sahiplerinin bilgiye erişimi olup olmadığı tartışmasını güçlendirdi. Bu soru, özellikle tasfiye kararından hemen önce yüksek tutarlı çıkış yapan hesapların kimlikleri ve işlem gerekçeleri açıklanmadığı için önem taşıyor.

Bir ayda 364 milyar gerileme

Öncü’nün açıkladığı daha geniş dönemli seri, fonlardaki küçülmenin yalnızca 16 Eylül ile 17 Eylül arasındaki hareketle sınırlı olmadığını gösteriyor. Toplam tutar, 2 Eylül’de 465 milyar 718 milyon 911 bin lirayken 2 Ekim’de 101 milyar 60 milyon 933 bin liraya düştü.

Bu iki tarih arasındaki fark 364 milyar 657 milyon 977 bin lira oldu. Bir aylık gerileme, fon piyasasında yatırımcı çıkışlarının tasfiye kararının öncesinde ve sonrasında devam ettiğine işaret ediyor; ancak kaynak veriler çıkışların ne kadarının tasfiye kararı, ne kadarının piyasa tercihi veya başka nedenlerle gerçekleştiğini ayrıştırmıyor.

Kapusuz hesapların açıklanmasını istedi

Ekonomist Nazır Kapusuz, 16 Eylül ile 17 Eylül arasındaki düşüşe ilişkin paylaşımında çıkış yapan 650 hesabın kime ait olduğunun açıklanması gerektiğini savundu. Kapusuz, işlemlerin içeriden bilgi kullanımıyla yapılıp yapılmadığının araştırılması çağrısında bulundu.

Kapusuz ayrıca bazı fon ve hisse gruplarıyla bağlantı iddialarının incelenmesi gerektiğini öne sürdü. Bu iddialara ilişkin kaynak metinde resmi bir soruşturma sonucu, düzenleyici kurum açıklaması veya adı geçen taraflardan yanıt yer almıyor.

Denetim sürecinin iki yolu

Eğer yetkili kurumlar hesap bazlı işlem dökümünü ve tasfiye gerekçelerini ayrıntılı biçimde açıklar ise tartışma fon piyasasında şeffaflık ve gözetim standartlarına odaklanabilir. Bu yol, portföy yönetim şirketleri için uyum yükünü artırırken yatırımcıların fon ürünlerine ilişkin risk algısını daha ölçülebilir hale getirebilir.

Eğer açıklama sınırlı kalır ve hesap sahipleriyle ilgili belirsizlik sürerse, tartışma portföy yönetimi sektöründe güven ve piyasa bütünlüğü başlıklarında yoğunlaşabilir. Türkiye varlıklarına bakan yerli ve yabancı yatırımcılar açısından asıl izlenecek unsur, tasfiye sürecinin hangi kurallarla yürütüleceği ve benzer işlemler için nasıl bir denetim standardı uygulanacağı olacak.