Fidan'dan Gazze mesajı: İsrail adım atmazsa radikal adım atabiliriz

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Gazze Barış Planı'nın uygulanmasında kritik bir noktaya gelindiğini belirterek, Filistin tarafının süreç boyunca önemli fedakârlıklarda bulunarak taahhütlerini yerine getirdiğini, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve hükümetinin ise barış anlaşmasının uygulanması konusunda irade göstermediğini söyledi.

Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile Kahire'de gerçekleştirdiği görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu. Türkiye, Mısır ve Katar'ın ABD ile birlikte Gazze Barış Planı'nın hayata geçirilmesi için arabuluculuk çalışmalarını "büyük bir iyi niyetle, gayretle" sürdürdüğünü belirten Fidan, müzakerelerde çözülemeyeceği düşünülen birçok sorunun aşıldığını ifade etti.

Filistin tarafının görüşmeler sırasında önemli tavizler verdiğini vurgulayan Fidan, "Birçok imkansız denen problemli alanı, müzakere teknikleri neticesinde çok şükür açtık" dedi.

Fidan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Burada gerçekten Filistin tarafının büyük bir fedakarlıkta birçok şeyi kabul ettiğini gördük. Her aşamasında, Netanyahu ve arkadaşlarının aslında bu barış anlaşmasıyla bir alakalarının olmadıklarını, böyle bir niyetlerinin olmadığını defaatle görüyoruz."

Gazze'deki planın uygulanmasının artık kritik bir aşamaya ulaştığını belirten Fidan, bu durumun başta ABD olmak üzere Barış Kurulu'nun diğer üyelerine de aktarıldığını söyledi.

Fidan'dan İsrail'e uyarı: "Radikal adımlar atabiliriz"

Fidan, Gazze Barış Planı'nın ikinci aşamasına geçilmesi sürecinde Filistin tarafının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen İsrail'in adım atmaması halinde Türkiye, Katar ve Mısır'ın ortak bir tutum geliştirebileceğini ifade etti.

Fidan, şu değerlendirmede bulundu:

"İkinci aşamaya geçişte, Filistin tarafının taahhütlerini tutmasına rağmen İsrail'in bundan sonra adım atmaması, biz diğer arabulucuları ortaklaşa bir radikal adım atmaya itebilir bu süreçle alakalı."

ABD'nin İsrail'e gerekli baskıyı uygulamasını beklediklerini dile getiren Fidan, aksi durumda Türkiye, Katar ve Mısır'ın atması gereken "radikal adımlar" olacağını söyledi.

"Yoksa Türkiye, Katar ve Mısır olarak bu konuda atmamız gereken tabii ki radikal adımlar olacak. Bu bizim milletimize ve Filistinlilere karşı bir borcumuz."

Filistin tarafının sorumluluklarını yerine getirmesine karşın İsrail'in tutumunu değiştirmemesinin kabul edilemez olduğunu belirten Fidan, Netanyahu hükümetinin yaklaşımının sorunun yalnızca Gazze ve bölgeyle sınırlı kalmayıp uluslararası güvenliği de etkileyen bir boyuta ulaştığını söyledi.

Gazze planının ikinci aşamasında hangi konular var?

Gazze Barış Planı'nın ikinci aşamasında ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, İsrail güçlerinin Gazze'den çekilmesi, Hamas ve diğer silahlı grupların silahsızlandırılması ve Gazze'nin yeni bir yönetim yapısına devredilmesi gibi başlıklar bulunuyor.

İkinci aşamaya ilişkin en önemli anlaşmazlıklardan birini ise İsrail'in Gazze'den çekilmesi ile Hamas'ın silahsızlandırılmasının hangi sırayla gerçekleştirileceği oluşturuyor.

Hamas, silahsızlanma sürecini İsrail'in Gazze'den çekilmesi ve ateşkesin kalıcı hale gelmesiyle bağlantılı değerlendiriyor. Örgüt, İsrail güçlerinin çekilmesi ve saldırıların sona ermesinin ardından silahsızlanma konusunda müzakereye açık olduğunu belirtiyor.

Netanyahu hükümeti ise Hamas tamamen silahsızlandırılmadan İsrail ordusunun Gazze'den çekilmeyeceğini savunuyor.

Netanyahu, 9 Ağustos'ta yaptığı açıklamada Trump'ın 15 maddelik anlaşmasını kabul etmediklerini belirtmiş ve Hamas tamamen silahsızlandırılmadan İsrail ordusunun Gazze'den çekilmeyeceğini söylemişti.

İsrail Başbakanı, "Hamas'ın silahsızlandırılmasından bahsederken ağır silahları, hafif silahları, tüm silahları kastediyorum. Gerçek bir silahsızlanma gerekiyor" ifadelerini kullanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump ise 10 Ağustos'taki basın toplantısında Netanyahu'nun planı reddetmesine ilişkin soruya, İsrail Başbakanı ile "iyi ilişkilerinin" olduğunu söyleyerek yanıt vermişti.

New York Times'ın değerlendirmesine göre Netanyahu, ekimde yapılması planlanan seçimler öncesinde Hamas'a karşı tam zafer sözü verdiği tabanını ve radikal sağcı koalisyonunu kaybetmemeye çalışırken Trump'la karşı karşıya gelmek de istemiyor.

Radikal sağcı İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise Trump'ın geçen ay açıkladığı anlaşmayı "kabul edilemez" olarak nitelendirmiş ve Gazze'ye yönelik saldırıların sürdürülmesini istemişti.

Kushner ve Blair'den İsrail ve Kahire temasları

ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner'ın, Gazze'de ateşkesin ikinci aşamasına geçiş konusunda İsrail'le görüşmek üzere bölgeye gideceği bildirildi.

İsrail'de yayın yapan İ24 News televizyonunun haberine göre Kushner'a Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov ile Kurul'da yer alan eski İngiltere Başbakanı Tony Blair eşlik edecek. Heyetin İsrail'in ardından Mısır'ın başkenti Kahire'yi de ziyaret edeceği aktarıldı.

Haberde, heyetin İsrail'de Trump'ın 20 maddelik Gazze planının ilerletilmesine yönelik görüşmeler yapacağı belirtildi.

Gazze Barış Kurulu'ndan adı açıklanmayan bir kaynak, ABD ile İsrail'in Hamas'ın silahsızlandırılması konusunda hemfikir olduğunu, ancak ateşkesin ikinci aşamasına geçişle ilgili endişelerin ve atılacak adımların görüşüleceğini söyledi.

Kaynak, tarafların hedeflenen sonuca ulaşılması ve sürecin hızlandırılması için atılacak adımlar konusunda uzlaşmasının önemine dikkat çekti.

Kushner, Mladenov ve Blair'ın İsrail'in ardından Kahire'ye geçerek arabulucularla görüşeceği belirtilirken, bu temaslarda yol haritasının uygulanmasına ilişkin atılacak adımların somutlaştırılacağı kaydedildi.

Axios da Kushner ve Mladenov'un İsrail'e gideceğini duyurdu. Haberde, Barış Kurulu'nun Trump'ın Gazze planında Hamas'ın silahsızlandırılması ve İsrail'in Gazze'den çekilmesini içeren ikinci aşamaya geçiş için çalışmalar yürüttüğü belirtildi.

Axios, Netanyahu hükümetinin ABD planına şüpheyle yaklaştığını ve ekimde yapılacak İsrail seçimlerinin süreci siyasi açıdan daha hassas hale getirdiğini aktardı.

Barış Kurulu ikinci aşamada nasıl bir rol oynayacak?

Gazze Barış Planı'nın uygulanması amacıyla oluşturulan Barış Kurulu, ikinci aşamaya geçişte önemli aktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye, Mısır ve Katar, ABD ile birlikte Hamas ve İsrail arasındaki müzakerelerde bugüne kadar arabuluculuk yaptı. Fidan'ın, planın uygulanmasında kritik aşamaya gelindiğini Barış Kurulu'nun diğer üyelerine de ilettiklerini açıklaması, Ankara'nın uluslararası baskının artırılmasını istediğine işaret ediyor.

Fidan'ın açıklamasında Türkiye, Katar ve Mısır'ın ortak şekilde "radikal adım" atabileceği ihtimalini açıkça gündeme getirmesi de dikkat çekti.

Ankara'nın mesajı, İsrail'in adım atmaması halinde arabuluculuk sürecinin mevcut haliyle sınırsız biçimde sürdürülemeyeceği yönünde.

Bundan sonraki süreçte belirleyici aktörlerden birinin ABD olması bekleniyor. Washington'ın Netanyahu hükümeti üzerinde baskı kurup kurmayacağı ve İsrail'in Gazze Barış Planı'nın ikinci aşamasındaki yükümlülükleri kabul edip etmeyeceği, ateşkesin kalıcı bir siyasi sürece dönüşüp dönüşmeyeceği açısından önem taşıyor.

Fidan, İsrail'in Filistin tarafının attığı adımlara rağmen tutumunu değiştirmemesinin yalnızca arabulucular açısından değil, uluslararası toplum bakımından da ciddi bir sorun olduğunu vurguladı. Netanyahu hükümetinin politikalarının Gazze ve Orta Doğu sınırlarını aşarak uluslararası güvenliği ilgilendiren bir meseleye dönüştüğünü belirtti.

Kaynak: Gazete Oksijen