ÖTV muafiyetli araçta engelli düzenlemesi yürürlükte

Engelli bireylerin ÖTV muafiyetli araç alımında kapsam ve uygulama adımları değişti. Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğle yürürlüğe giren düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin önceki iptal kararından sonra oluşan mevzuat boşluğunu kapatmayı amaçlıyor.

Yeni çerçeve, ortopedik engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan ancak sağlık durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayan kişileri de ÖTV istisnasına dahil ediyor. Böylece “aracı bizzat kullanma” şartı belirleyici olmaktan çıkıyor. İstisnada artık engel durumu ile sağlık raporunun içeriği ve sürücü belgesi alamama durumu temel kriter haline geliyor.

Düzenleme, ÖTV muafiyetiyle alınacak taşıtlarda yerli katkı oranı şartını koruyor. Buna göre istisnadan yararlanacak araçlarda yerli katkı oranı en az yüzde 40 olacak. Bu şart, ithal araçlara erişimi sınırlarken, yerli üretim ve yerli tedarik zinciriyle bağlantılı modelleri öne çıkaran bir filtre işlevi görüyor.

Kapsam dahilindeki araçlar için üst fiyat limiti 2 milyon 873 bin 900 TL olarak belirlendi. Bu limit, istisnadan yararlanılabilecek araç sepetini doğrudan etkiliyor ve model/versiyon seçiminde belirleyici oluyor. Limitin üzerinde kalan araçlarda istisna uygulanmıyor.

Araç türleri açısından kapsam genişledi. Binek otomobil, panelvan, pick-up ve SUV gibi seçeneklerin yanında, motor hacmine bakılmaksızın motosikletler de istisna kapsamına alındı. Bu değişiklik, özellikle şehir içi erişilebilirlik ihtiyacı olan kullanıcılar için alternatif bir taşıt kategorisini vergi avantajına dahil ediyor.

Uygulama tarafında bayilere ve vergi idaresine yeni kontrol adımları tanımlandı. Bayiler, ÖTV’yi faturaya eklemeyecek; ancak tutarı faturada ayrıca gösterecek ve ilgili belgeleri vergi dairesine sunacak. Vergi dairesi, belgeleri inceleyerek kişinin en az yüzde 40 ortopedik engelli olduğunu ve sürücü belgesi alamadığını teyit edecek.

Şartlar sağlanırsa vergi dairesi, ÖTV istisnasının uygulandığını gösteren belge düzenleyecek. Bu belge, işlemin mevzuata uygun yürüdüğünü kayıt altına alırken, denetim ve sonradan kontrol süreçlerinde referans niteliği taşıyacak. Düzenleme, iptal kararının ardından oluşan belirsizliği azaltmayı ve istisnanın hangi koşullarda uygulanacağını daha net hale getirmeyi hedefliyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Düzenleme, Anayasa Mahkemesi iptali sonrası oluşan boşluğu kapatarak idari uygulamada standartlaşmayı artırabilir. Üst fiyat limiti ve yerli katkı şartı, vergi harcaması ile erişim arasındaki dengeyi fiyat ve menşe üzerinden şekillendirebilir.

Sektör Etkisi: Yerli katkı eşiği, üreticilerin ve distribütörlerin ürün gamını yerli içerik kriterine göre yeniden konumlandırmasına yol açabilir. Motosikletlerin kapsama girmesi, bayilerin satış stratejilerinde yeni bir segmentin öne çıkmasına neden olabilir.

Piyasa Etkisi: Üst fiyat limiti, belirli model ve donanım seviyelerinde talebi yoğunlaştırarak fiyatlama ve stok yönetimi kanallarını etkileyebilir. Vergi dairesi onayı ve belge akışı, işlem süreleri üzerinden satışların zamanlamasını değiştirebilir.