Borçlular, reform takvimi uzarken borç baskısıyla karşı karşıya

UN borç danışmanları, gelişmekte olan ekonomiler 35 trilyon dolarlık borç yükü ve finansman reformlarındaki gecikmelerle karşı karşıyayken ödeme rahatlaması istiyor.

Gelişmekte olan ekonomilerin devlet borcu, Paolo Gentiloni, Trevor Manuel ve Mahmoud Mohieldin'in 12 Ekim 2026 tarihli yorum yazısına göre, 2025'te bu düzeye ulaştı ve önceki yıla göre %10,5 arttı. UN Secretary-General’s Expert Group on Debt eş başkanları olan yazarlar, hükümetlerin yeniden finansman zorlukları geri ödeme güçsüzlüğüne dönüşmeden önce geçici rahatlamaya ihtiyaç duyduğunu savunuyor.

Önerileri, ağır finansal baskı altındaki ülkelere, G20'nin kurduğu pandemi dönemi girişimini temel alarak ödemeleri askıya alma mekanizması sağlayacak. Ayrıca çok taraflı kalkınma bankalarının sürece dahil olmasını ve imtiyazlı kredilere daha öngörülebilir erişim istiyorlar.

Yeniden finansman maliyetleri kamu bütçelerini sıkıştırıyor

Yazarlar, ödenmemiş borcun büyüklüğü ile bunu finanse etmenin acil zorluğunu birbirinden ayırıyor. Hükümetler vadesi gelen yükümlülükleri daha pahalı borçlanmayla değiştirmek zorunda kaldığında, borcun GSYH'ye oranının istikrarlı olmasının bile sınırlı koruma sağladığı uyarısında bulunuyorlar.

Değerlendirmelerine göre, birçok ülkede faiz giderleri vergi gelirleri ve ihracat gelirlerindeki artışı geride bırakıyor. Ek baskıyı çatışma kaynaklı enerji maliyetleri ve enflasyonla ilişkilendiriyorlar; ayrıca US hükümetinin borçlanmasının, AI şirketlerinin tahvil ihraçlarının ve savunma bütçelerinin finansman rekabetini artırdığını savunuyorlar.

Yorum yazısı, 32 düşük gelirli ekonominin halihazırda borç sıkıntısı yaşadığını veya yüksek riskle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Yazarlar, özel kreditörlerle müzakerelerin artık ortalama iki buçuk yıl sürdüğünü, bunun pandemi öncesi sürenin iki katı olduğunu söylüyor.

Yazarlar, etkilenen hükümetler için seçeneği daha maliyetli yeniden finansman ile temel hizmetler ve yatırımlarda kesintiler arasında tarif ediyor. Üretken harcamaları kısmanın, kreditörlere geri ödeme için gereken gelecekteki gelirleri ve döviz kazançlarını zayıflatabileceğini savunuyorlar.

Sevilla araçları daha geniş benimsenmeyi bekliyor

Önerilen acil durum mekanizması, Sevilla'da yapılan 2025 kalkınma için finansman konferansında kabul edilen reformları tamamlayacak. Yazarlar, sözleşmeye dayalı ödeme duraklatmalarına, kalkınma hedeflerine bağlı borç takaslarına ve borçlu ülkelerin temsilini güçlendirmeyi amaçlayan Borrowers’ Platform'a işaret ediyor.

Onlara göre sorun, araçların tamamen yokluğu değil, benimsenmesi. Uzman gruplarının Ekim 2026 uygulama raporuna atıfla, bu düzenlemelerin rutin hale gelmediğini ve sözleşmesel ile yasal değişiklikler ilerlerken ülkeleri açıkta bıraktığını söylüyorlar.

Yazarlar ayrıca garantilerin ve daralma dönemlerinde genişleyen finansmanın daha yaygın kullanılmasını öneriyor. Borçlanan hükümetler için daha güçlü nakit rezervlerini, daha iyi borç yönetimini ve mümkün olduğunda kur ile yenileme risklerini ele almak için farklı para birimlerinde borçlanmayı savunuyorlar.

2027 ortası takvimi finansman açığı bırakıyor

Yorum yazısına göre, IMF ve World Bank düşük gelirli ekonomilerde borç sürdürülebilirliğini değerlendirme çerçevelerinde revizyonları onayladı. Değişiklikler, finansman gereksinimleri ve devlet gelirlerine göre faiz maliyetleri dahil, iç borçlanma ve likidite göstergelerini kapsayacak.

Ancak yazarlar, uygulamanın yalnızca 2027 ortasında başlayacağını ve normalde uluslararası piyasalardan borçlanan ülkeleri dışarıda bıraktığını söylüyor. Kurumlara, geçici nakit açıkları ile sürdürülebilir biçimde geri ödenemeyecek borçları ayırarak uygulamayı öne çekme ve kapsamı genişletme çağrısı yapıyorlar.

Yazarların önerdiği yaklaşıma göre, zamanında ödeme rahatlaması ve imtiyazlı finansman, hükümetler finansman açıklarını ele alırken kamu yatırımı için alanı koruyacak. Bunun yerine pahalı yeniden finansman sürerse, uyarıları bütçe kesintilerinin üretken kapasiteyi ve geri ödeme görünümünü zayıflatabileceği yönünde; acil sınav, kreditörlerin ve kurumların bu baskılar derinleşmeden rahatlama sağlayıp sağlamayacağı.