Boğaz trafiğinde tehlike çanları: 200 yıllık kültürel mirasa vapur çarptı

Yolcu vapuru, Kazasker Necmettin Efendi Yalısı'na çarptı; mülk sahibi Derin Mermerci, kazanın ardından dava açacağını açıkladı.

Boğaz turuna çıktığı belirtilen vapur, kıyıya yönelerek yalının önündeki yatla çarpıştıktan sonra yapıya çarptı. Kazanın nedeni henüz bilinmiyor; teknenin neden kıyıya doğru sürüklendiğine ilişkin teknik bir açıklama bulunmuyor.

Mermerci'nin sosyal medyada yayımladığı görüntüler, çarpışmanın kıyıdaki özel mülk ve önündeki tekne üzerindeki etkisini gösteriyor. Mermerci, paylaşımında rıhtımının yok olduğunu ve çocuklarının olay nedeniyle travma yaşadığını söyledi; bu açıklamalar mülk sahibinin anlatımına dayanıyor.

Mermerci rıhtımın yok olduğunu söylüyor

Paylaşılan kayıtlarda vapurun önce yata vurduğu, sonrasında yalının bahçe bölümüne kadar ilerlediği görülüyor. Çarpışmanın yalnızca su üzerindeki iki tekne arasında kalmadığı anlaşılsa da görüntüler, yapının hangi bölümlerinin ne ölçüde zarar gördüğüne ilişkin teknik bir değerlendirme sunmuyor.

Mermerci'nin dava açacağı yönündeki açıklaması, kazanın ardından hukuki yola başvurma niyetini ortaya koyuyor. Ancak açıklama, bir başvurunun yapıldığı ya da dava sürecinin başladığı anlamına gelmiyor; herhangi bir mahkeme kaydı veya başvuru tarihi paylaşılmış değil.

Vapurun adı, işletmecisi ve kaptanının kimliği belirtilmiyor. Yolcu sayısı, olayın gerçekleştiği tarih ve saat ile yaralanma olup olmadığı konusunda da bilgi bulunmuyor; bu nedenle kazanın insan sağlığı üzerindeki sonuçlarına ilişkin bir bilanço verilemiyor.

Çocuklarının durumuna ilişkin açıklamanın sahibi de Mermerci. Paylaşımda kullanılan travma ifadesini destekleyen bir sağlık değerlendirmesi bulunmadığından, bu ifade tıbbi bir teşhis olarak değil, ailesinin yaşadıklarına ilişkin kendi beyanı olarak aktarılıyor.

Yalının inşa tarihi kesin değil

Kazaya konu yapı yaklaşık iki asırlık bir yalı olarak tanımlansa da kesin yapım tarihi bilinmiyor. İnşasının 19. yüzyıla uzandığı tahmin ediliyor; dolayısıyla 200 yıllık ifadesi belgelenmiş kesin bir yaştan çok, yapının dönemine ilişkin yaklaşık bir tanım niteliğinde.

Yalı, ismini Osmanlı'nın ilmiye yapılanmasında üst düzey görevlerden biri olan kazaskerliği üstlenen Necmettin Efendi'den alıyor. Ahşap Boğaziçi konutu geleneğindeki ilk düzeni, harem ve selamlığın yanı sıra hamlacılara ayrılmış bir bölümü de içeriyordu.

Bugüne kalan başlıca bölüm selamlık; bu kısmın alt katında üç kayıkhane yer alıyor. Yapının tarihçesinde yangınlar, depremler ve mirasın bölüşülmesiyle bütünlüğünün değiştiği, zamanla birbirinden ayrı üç yalı haline geldiği anlatılıyor.

Mülkiyet geçmişinde Sapmaz ailesinin ardından Mermerci ailesi bulunuyor. Bir dönem Coşkun Sapmaz'ın sahip olduğu yapı daha sonra Mermerci ailesine geçti; Ender Mermerci ve ailesi de burada uzun süre yaşadı.

Hasar tespiti ve kaza nedeni

Olayın konumu ilk anlatımda Kandilli kıyısı olarak verilirken, yapının tarihçesinde Vaniköy adı kullanılıyor ve Çengelköy ile Kandilli arasındaki sahil tarif ediliyor. Bu farklılık, kazanın kesin adresinin ayrıca doğrulanmasını gerektiriyor; iki yer tanımı arasındaki ayrım mevcut bilgilerle açıklanamıyor.

Hasara ilişkin henüz parasal bir tutar veya yapısal inceleme sonucu bulunmuyor. Mermerci'nin rıhtıma ilişkin beyanı ile görüntülerdeki çarpışma, tek başına binanın taşıyıcı sisteminin durumunu ya da gerekli onarımın kapsamını belirlemeye yeterli değil.

Hukuki başvuru yapılırsa, talebin içeriği ve kimlere yöneltildiği ancak başvuru belgeleriyle netleşebilir. Kazanın nedeni bakımından ise vapurun seyir koşulları ve kıyıya yönelmesine yol açan gelişmeler açıklığa kavuşmadan kaptana veya işletmeciye sorumluluk yüklemek mümkün değil.

Yapıya ilişkin teknik inceleme, zarar rıhtım ve bahçeyle sınırlıysa farklı, tarihî ahşap bölümlere uzanıyorsa farklı bir onarım ihtiyacını ortaya koyabilir. Şimdilik hasarın sınırları, resmî bir inceleme başlatılıp başlatılmadığı ve Mermerci'nin duyurduğu hukuki girişimin durumu belirsizliğini koruyor.