İçeriğe geç
SON HABERLER
Sağlık

Biofilik VR sahneleri 75 katılımcı için estetik farkları azaltabilir

PsyArXiv ön baskısı, doğadan ilham alan sanal mahalle değişikliklerini daha iyi ruh hali derecelendirmeleriyle ilişkilendiriyor, ancak stres puanları genel…

Biofilik VR sahneleri 75 katılımcı için estetik farkları azaltabilir

11 Kasım 2026'da son düzenlemesi yapılan bir PsyArXiv ön baskısına göre, biofilik sanal gerçeklik mahalle iyileştirmeleri, 75 katılımcıda daha kısa bakış sabitlemeleri ve daha yüksek estetik derecelendirmeleri ile ilişkilendirildi.

Henüz akran değerlendirmesinden geçmemiş olan bu küçük ön baskı, mikro ölçekli doğadan ilham alan tasarımın düşük, orta ve yüksek sosyoekonomik statüdeki mahalleler arasındaki algılanan farklılıkları azaltıp azaltamayacağını test ediyor; bu soru kentsel refah eşitsizlikleriyle bağlantılıdır.

Paula Latorre, Cleiton Pons Ferreira, Aurora Molina-Muñoz, Sergio Castaño-Castaño, Miguel Morales Navas ve Francisco Nieto-Escamez, katılımcıları “Orijinal” ve “İyileştirilmiş” koşullar altındaki mahallelerin 360 derecelik sanal turlarına maruz bıraktı. İyileştirilmiş sahnelerde biofilik tasarım, yani doğayı çağrıştırması amaçlanan tasarım unsurları kullanıldı.

Yazarlar, dikkati ölçmek için sürükleyici sanal gerçeklik içinde 60 Hz göz izleme teknolojisinin yanı sıra kendi bildirdikleri psikolojik ve estetik yanıtları kullandılar. Göz izleme, katılımcıların nereye ve ne kadar süreyle baktığını yakalayabilirken, öz bildirim ölçümleri öznel deneyimi yakalar.

Yazarlar, “Göz izleme, biofilik tasarımın toplam sabitleme hacmini değiştirmediğini, ancak ortalama sabitleme süresini önemli ölçüde azalttığını ortaya koydu” diye yazdı. Bu modelin, dikkat yenileme teorisinden gelen ve daha hafif, daha az çaba gerektiren dikkati tanımlayan bir terim olan “yumuşak büyülenme” ile uyumlu olduğunu belirttiler.

Ön baskıda ayrıca “pozitif duygu durumu, beğenme, estetik değerlendirme ve rahatlamada öznel artışlar gözlemlendiği” bildirildi. Müdahalenin ardından yazarlar, düşük, orta ve yüksek sosyoekonomik statüdeki mahalleler arasında estetik değerlendirme açısından önemli bir fark olmadığını söyledi.

Bu bulgu, çalışmanın sağlık eşitsizlikleri açısından önem taşımasının ana nedenidir. Kentsel yeşil alanlar genellikle eşitsiz bir şekilde dağılmıştır ve yazarlar deneyi, küçük çevresel değişikliklerin mahallelerin nasıl deneyimlendiği konusunda bir “sosyo-algısal eşitleyici” olarak işlev görüp göremeyeceği üzerine kurguladı.

Çalışma, sanal biofilik tasarımın gerçek mahallelerde ruh sağlığını iyileştireceğini gösteremez. Örneklem 75 katılımcıdan oluşuyordu, çalışmada simüle edilmiş ortamlar kullanıldı ve ön baskı, algılanan stresin genel olarak önemli bir değişiklik göstermediğini belirtti.

Yazarlar ayrıca ana eşdoğum (equigenesis) bulgularının sadece göz izlemeye değil, psikometrik ölçümlere dayandığını söyledi. İlgi alanları metrikleri, kısmen müdahalelerin her mahallede aynı olmaması nedeniyle mahalleler arasında farklı bakış tahsisleri gösterdi.

Ön baskıya göre proje, veri toplama işleminden sonra ve çıkarımsal analizden önce Open Science Framework platformunda kaydettirildi. Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan ettiler ve ön baskıyla ilişkili kamuya açık veri bulunmadığını belirttiler.

Makale, karma yöntemli bir projenin yalnızca nicel bölümünü rapor etmekte olup, nitel analiz daha sonraki bir rapora saklanmıştır. Bu takip raporu için bir tarih verilmemiştir.

Kaynak: PsyArXiv ön baskısı, 11 Kasım 2026

Atlas360 sağlık araştırmalarını rapor eder ve tıbbi tavsiye vermez.

More stories

Son haberler