Artvin Pazarı Maliyet Artışı Satışları Düşürdü

Artvin’in Ardanuç ilçesinde pazarcılar, artan akaryakıt ve tedarik maliyetleri nedeniyle satış hacminin belirgin biçimde gerilediğini bildiriyor. Esnaf, Ramazan Bayramı sonrasında talebin zayıfladığını ve maliyet baskısının fiyatlara yansımasıyla müşteri kaybının hızlandığını söylüyor.

Sahadaki tablo, özellikle şehirler arası tedarik yapan küçük esnaf için daha ağır. Erzurum’dan Artvin’e doğal ürün getiren pazarcı Mustafa Akyüz, geçmişte 10 çuval peyniri rahatça satabildiğini, şimdi ise 2-3 çuval getirdiğinde bile ürünün elde kalabildiğini aktarıyor. Bu örnek, alım gücü ve fiyat hassasiyetinin pazarda satış miktarını doğrudan etkilediğine işaret ediyor.

Maliyet tarafında iki ana kalem öne çıkıyor: akaryakıt ve ürün tedariki. Pazarcılar, Orta Doğu’daki çatışmaların akaryakıt fiyatlarına yansımasıyla nakliye giderlerinin arttığını, uzun mesafeden ürün getirenlerin bu dalgalanmayı daha sert hissettiğini belirtiyor. Akyüz, tedarik maliyetlerinin yüzde 20 yükseldiğini ve süt fiyatlarına gelen zamların peynirin kilosuna 40-50 lira ek maliyet getirdiğini ifade ediyor.

Bu maliyet artışları, pazarcıların fiyatlama davranışını değiştiriyor. Esnaf, kar marjının daraldığını ve maliyeti karşılamak için daha yüksek etiketle satışa zorlandığını söylüyor. Ancak fiyat yükseldikçe talep daha da zayıflıyor; bu da stok riskini ve bozulabilir ürünlerde zayiat ihtimalini artırıyor.

Vatandaş tarafında ise yüksek fiyat şikayetleri öne çıkıyor. Hane bütçesi baskı altındayken pazardaki fiyat artışları, tüketiciyi daha az alıma, daha küçük gramajlara ya da alternatif satış kanallarına yöneltebiliyor. Bu durum, pazar esnafının günlük nakit akışını ve işletme sermayesi döngüsünü zorlaştırıyor.

Pazarcılar, mevcut koşullarda işin sürdürülebilirliğini sorguladıklarını ve bazı esnafın işi bırakmayı düşündüğünü dile getiriyor. Küçük esnafın pazardan çekilmesi, yerel rekabeti ve ürün çeşitliliğini azaltabilir; tedarik zincirinde daha az oyuncu kalması fiyat oluşumunu da etkileyebilir.

Esnaf, kamu otoritelerinden maliyetleri yakından izlemelerini talep ediyor. Ardanuç örneği, enerji fiyatlarındaki oynaklığın ve girdi maliyetlerindeki artışın, yerel gıda perakendesinde fiyatlar ve satış hacmi üzerinden hızlı bir aktarım mekanizması yarattığını gösteriyor. Özellikle süt ve süt ürünleri gibi girdi maliyeti yüksek ve soğuk zincir gerektiren ürünlerde, nakliye ve hammadde maliyetleri birlikte yükseldiğinde küçük ölçekli satıcıların dayanıklılığı azalıyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Akaryakıt ve gıda girdilerindeki artış, yerel pazarlarda fiyat geçişkenliğini hızlandırabilir ve enflasyon algısını etkileyebilir. Küçük esnafın faaliyetini azaltması, kayıtlı-kayıt dışı ticaret dengesi ve yerel istihdam üzerinde baskı yaratabilir.

Sektör Etkisi: Uzun mesafeli tedarike dayanan pazar esnafı, nakliye maliyetindeki oynaklığa daha açık hale gelir; bu da ürün çeşitliliğini ve tedarik sürekliliğini etkileyebilir. Süt ürünlerinde hammadde ve lojistik maliyetleri birlikte yükseldiğinde, küçük satıcıların pazarlık gücü zayıflayabilir.

Piyasa Etkisi: Akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanma, lojistik maliyetleri üzerinden gıda fiyatlarına aktarım kanalı oluşturabilir. Talep zayıflaması, perakende hacimleri ve yerel ticaretin nakit akışı üzerinden bölgesel ekonomik aktiviteyi etkileyebilir.