ABD tüketimi %0,8 arttı, benzin enflasyonu besliyor

Associated Press’in Daily Sabah’ta 18 Ekim’de yayımlanan haberine göre, ABD perakende satışları eylülde aylık %0,8 arttı; üretici fiyat endeksi yıllık %6,3 yükseldi.

Bu dayanıklılık, Fed’in %2 hedefinin üzerinde seyreden %3,7’lik eylül tüketici enflasyonuna rağmen büyümeyi destekliyor; ancak harcamaların önemli bölümü daha yüksek fiyatlardan kaynaklanıyor.

Perşembe yayımlanan üretici fiyat endeksi, tüketiciye ulaşmadan önceki maliyetleri ölçen gösterge, eylülde aylık %1,3 arttı. Habere göre artışta benzindeki %20’lik yükseliş belirleyici oldu; yıllık %6,3’lük artış yaklaşık dört yılın en hızlı temposu olarak kaydedildi.

Plante Moran Financial Advisors yatırım direktörü Jim Baird, tüketicilerin yüksek benzin fiyatlarını dişlerini sıkarak görmezden gelmiş olabileceğini söyledi. Baird’e göre tüketiciler memnun değil, ancak harcama yapmayı sürdürüyor.

Perakende satışlardaki aylık %0,8 artış ekonomistlerin beklentisini aştı. Benzin istasyonlarındaki harcama %6,4 yükselirken restoran ve bar harcamaları %1,1 arttı; benzin hariç satışlardaki artış ise yalnızca %0,2 oldu ve bunun da önemli kısmı fiyat etkisini yansıttı.

Enerji geçişi

Enerji maliyetleri tüketici fiyatlarına dolaylı kanallardan da baskı yapıyor. Haberde, uzun mesafe kamyonları ve yük trenlerinin dizel kullanması nedeniyle taşımacılık maliyetlerinin yükseldiği; bunun gıda maliyetlerinin ağustostan eylüle %1,2 artmasına katkı yapmış olabileceği belirtildi.

AAA verilerine göre dizel fiyatı perşembe günü ülke genelinde galon başına ortalama $6,32 oldu; bu seviye bir yıl önceki $3,66’nın üzerinde. Çiftçilerin de ekipmanlarında dizele bağımlı olması, habere göre gıda fiyatları üzerindeki ek baskı kanallarından biri.

High Frequency Economics başekonomisti Carl Weinberg, taşımacılık fiyatlarındaki sıçramanın ekonominin geneline yayıldığını yazdı. Weinberg’e göre üretim girdileri fabrikalara, mallar da üreticiden toptancıya ve perakendeciye kamyon, tren veya demiryoluyla taşındığı için enerji fiyatları çekirdek mal fiyatlarına geçiş yapıyor.

İşgücü piyasası tüketici harcamaları için ana tampon olmayı sürdürüyor. Perşembe günkü ayrı rapora göre işsizlik yardımı başvuruları geçen hafta 200.000’in altında kaldı; bu gösterge işten çıkarmalar için yakından izlenen bir vekil veri olarak kullanılıyor.

Buna karşılık istihdamdaki ivme zayıfladı. Çalışma Bakanlığı’nın ay başında açıkladığı verilere göre eylülde tarım dışı istihdam 29.000 arttı; ağustos verisi 133.000’e revize edilmişti. Ekonomistler eylül için yaklaşık 90.000 kişilik artış bekliyordu.

İşsizlik oranı önceki aya göre yükselerek %4,2’ye çıktı, ancak haberde bu seviyenin hâlâ düşük olduğu belirtildi. Nationwide başekonomisti Kathy Bostjancic, işsizlik oranı düşük kaldığı ve tüketiciler iş sahibi olduğu sürece harcamaların daha temkinli biçimde, giderek tasarruf ve krediye dayanarak sürebileceğini söyledi.

Risk, yüksek enflasyonun ücretlerin alım gücünü aşındırması. Habere göre enflasyondan arındırılmış haftalık ücretler eylülde yıllık bazda mayıstan bu yana ilk kez geriledi. Bu durum, istihdam güçlü kalsa bile harcamaların fiyat artışları karşısında ne kadar süre direnç gösterebileceğine ilişkin belirsizliği artırıyor.

Fed cephesinde veriler sıkılaşma baskısını koruyor. Habere göre Fed eylülde politika faizini çeyrek puan artırarak yaklaşık %3,9’a çıkardı; bu üç yıl içindeki ilk artış oldu. Son toplantı tutanaklarına göre Fed yetkililerinin çoğu enflasyonla mücadele için bu yıl bir faiz artışının daha gerekli olabileceğini düşünüyor.

Faiz artışı kararı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Fed’e faiz indirimi çağrılarına ters düştü. Habere göre Trump, faiz belirleme komitesini eleştirdi; ancak bu yıl atadığı Fed Başkanı Kevin Warsh’a desteğini ifade etmeyi sürdürdü.

Yıl sonu takvimi

Bu yılın kalanında ilk izlenecek unsur Fed’in politika faizi kararı olacak. Tutanaklara göre yetkililerin çoğu, enflasyonu düşürmek için yıl bitmeden bir artışın daha gerekebileceği görüşünde.

Önümüzdeki aylarda ikinci gösterge, toptan gıda ve enerji maliyetlerinin tüketici sepetine geçişi olacak. Haberde, toptan gıda fiyatlarındaki sıçramanın gelecek aylarda market fiyatlarını yükseltebileceği belirtildi.

Aynı dönemde perakende satışların bileşimi de tüketimin gücünü sınayacak. Eylül verisinde manşet satışlar %0,8 artarken benzin hariç artışın %0,2’de kalması, harcama hacmi ile fiyat etkisinin ayrıştırılmasını önemli kılıyor.

Source: haber ajansı, Associated Press/Daily Sabah, 18 Ekim 2026