2027-2029 dönemi bütçe çağrısı Resmi Gazete'de yayımlandı

Orta Vadeli Program, 2027-2029 bütçe hazırlığında kamu idarelerine mali disiplin, fiyat istikrarı ve tasarruf eksenli çerçeve çizdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan tebliğ, merkezi yönetim bütçesinin hazırlık çalışmalarında esas alınacak üç yıllık ekonomi ve maliye çerçevesini duyurdu. Belge, 2027, 2028 ve 2029 yıllarına ilişkin bütçe tekliflerinin hangi makro hedefler, harcama ilkeleri ve ödenek sınırları üzerinden hazırlanacağını belirliyor.

2027-2029 bütçe çerçevesi

Tebliğe göre program, On İkinci Kalkınma Planı'nın 2024-2028 dönemini kapsayan hedefleriyle uyumlu yürütülecek. Bu bağ, bütçe sürecini yalnızca bir yıllık ödenek dağıtımı olmaktan çıkarıp çok yıllı mali planlama yaklaşımına yerleştiriyor.

Programın ana amacı, makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesi, mali disiplinin korunması ve fiyat istikrarının adil gelir dağılımına katkı verecek biçimde tesis edilmesi olarak tanımlandı. Bu üç başlık, kamu harcamaları ile para politikası arasındaki eş güdümün bütçe hazırlığında belirleyici olacağını gösteriyor.

Ekonomi politikasında verimlilik artışı, AR-GE ve yenilikçilik kapasitesi, beşeri sermaye, yeşil dönüşüm ve dijital dönüşüm başlıkları da programın hedef setine alındı. İş gücü piyasasının etkinliğinin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve kayıt dışılığın azaltılması da sürdürülebilir büyüme hedefinin araçları arasında sayıldı.

Harcamalarda tasfiye dönemi

Tebliğ, kamu idarelerinin kendilerine tahsis edilen ödenekleri aşmadan hareket etmesini ve kaynaklarını etkili, ekonomik ve verimli kullanmasını istiyor. Bu ifade, 2027-2029 bütçe döneminde idarelerin yeni harcama taleplerini daha sıkı gerekçelendirmesi gerekeceğine işaret ediyor.

Kaynak kullanımını artırmak için harcamaların sistematik biçimde gözden geçirilmesine devam edileceği ve verimsiz harcama alanlarının tasfiye edileceği bildirildi. Kamu harcamalarında tasarruf tedbirlerine ilişkin denetim ve izleme faaliyetleri de aynı dönemde sürdürülecek.

Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları korunacak ve ekonomik ya da sosyal fayda üretecek yatırımlar öne alınacak. Bu yaklaşım, yatırım tekliflerinde proje büyüklüğünden çok getirinin, öncelik sırasının ve bütçe yükünün daha belirgin ölçütler haline gelmesi anlamına geliyor.

Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri ve tasarruf anlayışıyla yeniden değerlendirilecek. İhtiyaç fazlası araçlar ile ekonomik ömrünü tamamlayan taşıtların tasfiye edilmesi, zorunlu yeni alımlarda ise yerli üretim ve çevreci araçlara öncelik verilmesi öngörülüyor.

Geçici gelire kalıcı gider yok

Tebliğde maliye politikasının temel amaçları, kamu maliyesinin sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi ve makroekonomik dengelenme sürecinin desteklenmesi olarak sıralandı. Harcamalarda etkinlik, vergilemede adalet ve etkinlik, kayıt dışılıkla mücadele ve denetim kapasitesi aynı çerçevede yer aldı.

Belgede, süreklilik taşımayan ve konjonktüre bağlı gelirlerden oluşan geçici kaynaklara karşılık kalıcı harcama oluşturulmayacağı belirtildi. Bu ilke, tek seferlik gelir artışlarının maaş, transfer veya sürekli hizmet yükümlülüğü gibi bütçe kalemlerine dönüşmesini sınırlamayı hedefliyor.

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, OVP, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberi'ni esas alacak. Tekliflerde makro politikalar, hedef niteliğindeki temel ekonomik büyüklükler, ödenek teklif tavanları, genel ilkeler ve standartlar dikkate alınacak.

Kamu yatırımı ve sektör etkisi

Program şirket merkezli bir belge değil; doğrudan etki kamu idareleri, yatırım programına bağlı yükleniciler ve kamu alımlarıyla çalışan sektörlerde toplanacak. Eğer rasyonelleştirme sıkı uygulanırsa, düşük getirili projeler ertelenebilir ve kamu talebine bağlı sektörlerde iş akışı daha seçici hale gelebilir.

Diğer senaryoda, harcama gözden geçirmeleri idarelerin yatırım önceliklerini netleştirirse, kaynaklar ekonomik ve sosyal faydası daha yüksek projelere kayabilir. Bu durumda bütçe disiplini makro dengeleme sürecini desteklerken, sektör etkisi proje seçimi ve ödeme takvimi üzerinden hissedilir.

Açık soru, tasarruf denetimlerinin 2027 bütçe tekliflerine hangi ölçekte yansıyacağı ve ödenek tavanlarının idarelerin yatırım listelerini ne kadar daraltacağıdır. Programın uygulama gücü, bütçe tekliflerinin hazırlanması, yatırım programının son hali ve kamu taşıtlarına ilişkin tasfiye adımlarında görülecek.